ملونی: اروپا با چند صدای متفاوت از میز مذاکرات صلح اوکراین کنار گذاشته می‌شود

جورجا ملونی، نخست‌وزیر ایتالیا، در نامه‌ای به آنتونیو کوستا، رئیس شورای اروپا، از رویکرد پراکنده کشورهای عضو اتحادیه اروپا در مذاکرات پایان جنگ اوکراین انتقاد کرده و هشدار داده است که بدون تعیین یک نماینده و اختیار مذاکره مشخص، اروپا ممکن است در فرایند صلح به حاشیه رانده شود. این نامه در گزارش‌های منتشرشده جمعه ۶ نوامبر ۲۰۲۶ بازتاب یافته است.

مضمون اصلی نامه درباره مخالفت با گفت‌وگو نیست؛ ملونی خواهان آن است که کشورهای عضو ابتدا مشخص کنند چه کسی از طرف اتحادیه سخن می‌گوید و چه تصمیم‌هایی نیازمند موافقت جمعی است. به تعبیر او، تعدد ابتکارها و دیدارهای جداگانه می‌تواند اعتبار اتحادیه را نزد شرکا و طرف‌های مذاکره تضعیف کند. نامه ملونی به معنای تعیین نماینده جدید اتحادیه یا توافق اعضا بر سر چارچوب مذاکرات نیست.

ملونی دقیقاً چه خواسته است؟

نخست‌وزیر ایتالیا در نامه خود پیشنهاد کرده موضوع نمایندگی و حدود مأموریت اتحادیه در گفت‌وگوهای رهبران بررسی شود. او از کشورهای عضو خواسته است یک سازوکار مشترک مشخص کنند تا تماس‌های جداگانه برخی دولت‌های اروپایی با واشنگتن، کی‌یف و دیگر طرف‌ها به چند پیام متعارض تبدیل نشود.

او گفته در نامه‌اش دست‌کم هشت نمونه از گفت‌وگوهای اخیر یا برنامه‌ریزی‌شده را برشمرده است که از نگاه رم، نبود هماهنگی در آن‌ها آشکار است. این عدد شمار توافق‌های صلح یا نشست‌های رسمی با روسیه نیست، بلکه به قالب‌های مختلف رایزنی بین دولت‌ها اشاره دارد.

چرا مشکل نمایندگی اکنون برجسته شده است؟

آمریکا در حال پیگیری مذاکراتی با روسیه و اوکراین است و نشست‌های جداگانه در ابوظبی و گفت‌وگوهای فنی درباره بازسازی و امنیت پس از جنگ مطرح شده‌اند. کشورهای اروپایی از تأمین‌کنندگان اصلی کمک مالی و نظامی به اوکراین‌اند، اما حضور مستقیم و منسجم اتحادیه اروپا در همه قالب‌های مذاکره هنوز تثبیت نشده است.

این شکاف به مسئله‌ای نهادی مربوط می‌شود: سیاست خارجی اتحادیه در پرونده‌های حساس عمدتاً نیازمند هماهنگی اعضاست. در عین حال فرانسه، آلمان، ایتالیا، لهستان و دیگر دولت‌ها منافع و کانال‌های دیپلماتیک خود را دارند و گاه با سرعت‌ها و اولویت‌های متفاوت اقدام می‌کنند. توافق بر سر یک نماینده بدون توافق بر سر حدود اختیار او کافی نخواهد بود.

اختلاف بر سر چه تصمیم‌هایی ممکن است پدید آید؟

سه موضوع از مهم‌ترین محل‌های احتمالی اختلاف است: تضمین امنیتی اوکراین پس از توافق، نحوه استفاده از دارایی‌های مسدودشده روسیه و میزان مشارکت اروپا در اجرای هر توافق احتمالی. اگر یک دولت از طرف همه اعضا تعهدی بدهد ولی دیگران آن را نپذیرند، اعتبار تعهد و امکان اجرای آن محل سؤال می‌شود.

ملونی همچنین تصریح کرده که برای خود یا ایتالیا تقاضای مقام مذاکره‌کننده ندارد و هدفش تعیین سازوکاری است که اتحادیه بتواند در زمان تصمیم‌های کلیدی با موضع مشخص حاضر شود. دفتر شورای اروپا دریافت نامه را تأیید کرده، اما در گزارش‌های اولیه پاسخ محتوایی درباره پذیرش یا رد پیشنهاد منتشر نشده است.

برای اوکراین چه پیامدی دارد؟

اوکراین در صورت رسیدن مذاکرات به مسائل بازسازی، ضمانت امنیتی و آینده روابط با اتحادیه اروپا به تصمیم‌های اجرایی اعضای اروپا نیاز دارد. اما این واقعیت به معنای آن نیست که اروپا بتواند به‌تنهایی سرنوشت گفت‌وگوهای روسیه و آمریکا را تعیین کند. نقش آینده آن به ترکیب میز مذاکره، رضایت طرف‌های اصلی و توافق درونی اعضای اتحادیه بستگی دارد.

ملونی خواهان طرح مسئله در نشست غیررسمی رهبران اتحادیه در دوبلین در هفته آینده و رسیدن به نتیجه پیش از نشست دسامبر شده است. تا زمانی که تصمیم رسمی شورای اروپا منتشر نشده، موضوع در سطح پیشنهاد سیاسی ایتالیاست. نکته قابل پیگیری بعدی این خواهد بود که آیا کشورهای عضو بر سر نام و مأموریت نماینده واحد به توافق می‌رسند یا گفت‌وگوها همچنان چندمسیره باقی خواهد ماند.