پلیس هند راهپیمایی اپوزیسیون به سوی کمیسیون انتخابات را متوقف کرد؛ چند رهبر بازداشت شدند

راهپیمایی نمایندگان و رهبران ائتلاف اپوزیسیون «INDIA» از پارلمان هند به سوی دفتر کمیسیون انتخابات در دهلی نو روز سه‌شنبه ۶ اکتبر ۲۰۲۶ با مداخله پلیس متوقف شد. گزارش‌های تازه از بازداشت موقت چند چهره برجسته، از جمله راهول گاندی و پریانکا گاندی، خبر می‌دهند. معترضان خواستار استعفای گیانش کومار، رئیس کمیسیون انتخابات، و بازنگری در روند «بازنگری ویژه فهرست رأی‌دهندگان» یا SIR هستند.

این تحول مرحله تازه‌ای از پرونده‌ای است که رونما پیش‌تر در گزارش گسترش اعتراض‌ها علیه رئیس کمیسیون انتخابات هند پوشش داده بود. تفاوت این مرحله در ورود مستقیم رهبران پارلمانی اپوزیسیون و انتقال اعتراض از تجمع‌های حزبی و مدنی به یک رویارویی آشکار با نهاد انتخاباتی در پایتخت است.

چه اتفاقی در دهلی افتاد؟

نمایندگان احزاب اپوزیسیون صبح سه‌شنبه از محدوده پارلمان به سوی «نیرواچان سادن»، مقر کمیسیون انتخابات هند، حرکت کردند. پلیس و نیروهای امنیتی مسیر را بستند و پس از یک توقف و تحصن خیابانی، شماری از رهبران و نمایندگان را از محل منتقل کردند. رسانه‌های هندی و آسوشیتدپرس نام‌هایی از جمله راهول گاندی، پریانکا گاندی، درک اوبراین و آخیلیش یاداو را در میان بازداشت‌شدگان یا افرادی که توسط پلیس از مسیر خارج شدند گزارش کرده‌اند.

اصل وقوع راهپیمایی، توقف آن توسط پلیس و بازداشت موقت چند رهبر سیاسی قابل تأیید است. اما اتهام اصلی معترضان—اینکه کمیسیون انتخابات عمداً فهرست رأی‌دهندگان را به سود حزب حاکم دستکاری کرده—هنوز یک ادعای سیاسی و حقوقی مورد مناقشه است و در حکم قضایی یا سند مستقل اثبات نشده است.

اختلاف بر سر SIR و فرم ۶ چیست؟

بازنگری ویژه فهرست رأی‌دهندگان یا SIR ابتدا در بیهار آغاز شد و بعد دامنه آن به ایالت‌های بیشتری گسترش یافت. کمیسیون انتخابات می‌گوید هدف این فرایند حذف ثبت‌های تکراری یا افراد فاقد شرایط و در عین حال حفظ نام رأی‌دهندگان واجد شرایط است. مخالفان می‌گویند الزامات اسنادی و شیوه اجرای بازنگری می‌تواند به حذف شهروندانی منجر شود که مدارک لازم را به‌سادگی در اختیار ندارند.

مناقشه در روزهای اخیر با بحث درباره نسخه اصلاح‌شده «فرم ۶» تشدید شد؛ فرمی که برای ثبت نام رأی‌دهندگان جدید استفاده می‌شود. دیوان عالی هند روز دوشنبه روشن کرد که هیچ نسخه اصلاح‌شده‌ای از فرم ۶ را تأیید نکرده و خواستار بررسی سوابق مربوط به چگونگی این تغییر شده است. این اظهارنظر به معنی اثبات تخلف یا برکناری رئیس کمیسیون انتخابات نیست، اما مستقیماً یکی از ادعاهای کلیدی در مناقشه جاری را وارد مسیر قضایی کرده است.

کمیسیون انتخابات در مقابل، بخشی از ادعاهای راهول گاندی درباره فرایند SIR و فرم ۶ را «گمراه‌کننده» خوانده و تأکید کرده تصمیم‌های اصلی کمیسیون با موافقت همه اعضا اتخاذ شده است. حزب بهاراتیا جاناتا نیز اتهام جانبداری ساختاری کمیسیون به نفع حزب حاکم را رد می‌کند.

چرا این مرحله مهم‌تر از اعتراض‌های قبلی است؟

تا چند روز پیش بخش مهمی از اعتراض‌ها را گروه‌های دانشجویی، سازمان‌های مدنی و تجمع‌های ایالتی هدایت می‌کردند. ورود هماهنگ نمایندگان پارلمان و رهبران اصلی ائتلاف INDIA وزن نهادی پرونده را افزایش می‌دهد. اکنون اختلاف فقط بر سر مدیریت یک فهرست رأی‌دهندگان نیست؛ مسئله به اعتماد عمومی به نهاد برگزارکننده انتخابات و حدود اختیار رئیس کمیسیون کشیده شده است.

با این حال، دو سطح باید جدا بماند. نخست، واقعیت سیاسیِ اعتراض گسترده و مطالبه استعفا؛ دوم، اثبات حقوقی ادعای دستکاری سازمان‌یافته. شواهد موجود برای اولی روشن است، اما دومی همچنان نیازمند بررسی اسناد، فرایندهای داخلی کمیسیون و تصمیم‌های قضایی است.

گام بعدی قابل راستی‌آزمایی

سه مسیر در روزهای آینده تعیین‌کننده است: ارائه سوابق مربوط به فرم ۶ و تصمیم‌های SIR به دیوان عالی، پاسخ رسمی تازه کمیسیون انتخابات به اعتراض‌های ۶ اکتبر، و ادامه برنامه اعلام‌شده اپوزیسیون برای انتقال اعتراض به سطح ملی. هر تغییر در وضعیت گیانش کومار یا خود SIR باید بر اساس تصمیم رسمی کمیسیون، دادگاه یا دولت گزارش شود، نه صرفاً بر پایه شعارها و ادعاهای سیاسی.