چین گفت درباره نشست احتمالی ترامپ، پوتین و شی در شنژن در تماس است؛ هنوز توافقی اعلام نشده

وزارت خارجه چین روز چهارشنبه ۴ نوامبر ۲۰۲۶ اعلام کرد که پکن درباره احتمال دیدار سه‌جانبه رهبران چین، روسیه و آمریکا با طرف‌های مرتبط در ارتباط است. این واکنش پس از انتشار گزارش‌هایی درباره تلاش برای برگزاری نشستی با حضور شی جین‌پینگ، ولادیمیر پوتین و دونالد ترامپ در حاشیه اجلاس اپک در شنژن مطرح شد. با این حال برگزاری چنین نشستی هنوز تأیید یا زمان‌بندی نشده است.

مائو نینگ، سخنگوی وزارت خارجه چین، در پاسخ به پرسش خبرنگاران گفت پکن ارتباط خود را با طرف‌های ذی‌ربط درباره چنین دیداری حفظ کرده است. تأیید وجود تماس‌ها با موافقت برای میزبانی یا تعیین دستور کار یکی نیست؛ همین تفاوت، اصلی‌ترین نکته خبر جدید نسبت به گزارش‌های اولیه ماه اکتبر است.

درباره احتمال نشست چه شواهدی وجود دارد؟

گزارش ۳ نوامبر فایننشال‌تایمز به نقل از افراد مطلع حاکی است مقام‌های سه کشور درباره دیداری در حاشیه اجلاس همکاری اقتصادی آسیا و اقیانوسیه (APEC) در حال رایزنی‌اند. بنا بر همان گزارش، کرملین اعلام کرده مقدمات احتمالی در دست پیگیری است. اما هنوز روشن نیست سه رهبر در یک نشست مشترک حاضر می‌شوند یا گفت‌وگوها در قالب چند دیدار دوجانبه خواهد بود.

در پاسخ رسمی چین، عبارت «حفظ ارتباط با طرف‌ها» به کار رفته است؛ هیچ تاریخ، سالن، دستور کار، توافق نهایی یا بیانیه مشترکی اعلام نشده است. به همین دلیل این خبر را نمی‌توان با تیترهایی مانند «نشست سه‌جانبه قطعی شد» یا «ترامپ، پوتین و شی بر سر اوکراین مذاکره می‌کنند» منتشر کرد.

چرا نشست اپک در شنژن مطرح است؟

برنامه اعلام‌شده برای اجلاس رهبران اپک در شنژن، روزهای ۱۸ و ۱۹ نوامبر ۲۰۲۶ است. حضور رهبران اقتصادهای عضو در یک رویداد مشترک می‌تواند فرصت گفت‌وگوهای جانبی را فراهم کند؛ اما دیدارهای دوجانبه یا چندجانبه در حاشیه اجلاس، توافق‌های سیاسی جداگانه می‌خواهند و به صرف برگزاری اجلاس رخ نمی‌دهند.

چین میزبان اجلاس است و هرگونه تصمیم درباره میزبانی یک گفت‌وگوی سه‌جانبه به ملاحظات دیپلماتیک پکن وابسته است. گزارش‌ها حاکی از علاقه مسکو و واشنگتن به شکل‌دادن چنین گفت‌وگویی است، ولی موضع نهایی چین تا زمان بررسی این خبر فراتر از اعلام تماس‌ها نرفته است.

اوکراین و کنترل تسلیحات چه جایگاهی دارند؟

گمانه‌زنی‌های سیاسی دو موضوع احتمالی را برجسته کرده‌اند: جنگ روسیه علیه اوکراین و مسئله کنترل تسلیحات هسته‌ای. ایالات متحده و روسیه زرادخانه‌های هسته‌ای بزرگی دارند؛ چین نیز در حال توسعه توان راهبردی خود است، اما پکن پیش‌تر به تفاوت اندازه زرادخانه‌ها به‌عنوان مانعی برای مذاکرات سه‌جانبه مشابه اشاره کرده بود.

درباره اوکراین نیز تفاوت میان «گفت‌وگو درباره جنگ» و «مذاکره برای تعیین سرنوشت اوکراین» اهمیت دارد. زلنسکی نسبت به احتمال تصمیم‌گیری قدرت‌های بزرگ بدون مشارکت کی‌یف هشدار داده است. حتی اگر سه رهبر در شنژن دیدار کنند، بدون حضور طرف‌های ذی‌ربط یا توافق بر چارچوب مذاکره، نمی‌توان آن را آغاز فرایند صلحی مشخص تلقی کرد.

چه چیزی نسبت به گزارش قبلی تغییر کرده است؟

رونما در ۱۹ اکتبر گزارش اولیه پیشنهاد نشست پوتین، ترامپ و شی را منتشر کرده بود؛ در آن زمان موضع رسمی چین درباره شکل نشست روشن نبود. اعلام تازه وزارت خارجه چین گامی در سطح اطلاع‌رسانی دیپلماتیک است: وجود ارتباط‌ها اکنون علناً از سوی پکن تأیید شده، اما موافقت نهایی اعلام نشده است.

سه علامت برای تشخیص تغییر واقعی وضعیت اهمیت دارد: اعلام رسمی مکان و زمان از سوی سه دولت، تأیید حضور هر سه رئیس‌جمهور و انتشار دستور کار مشخص. تا پیش از آن، نشست احتمالی یک موضوع در حال رایزنی است، نه رویدادی که باید وقوعش را قطعی دانست.