نگرانی متحدان آمریکا از معامله ترامپ با چین بر سر تایوان

در آستانه دیدار مورد انتظار دونالد ترامپ و شی جین‌پینگ، مقام‌ها و تحلیلگران در تایوان و ژاپن نگران‌اند که واشنگتن برای دستیابی به امتیاز اقتصادی از پکن، در زبان یا سیاست خود درباره تایوان نرمش نشان دهد. هنوز هیچ توافق یا امتیازی درباره تایوان اعلام نشده؛ موضوع اصلی، نگرانی متحدان از آن چیزی است که ممکن است در مذاکرات مطرح شود.

این نگرانی پس از آن پررنگ‌تر شده که ترامپ فروش تسلیحات آمریکا به تایوان را یک «اهرم مذاکره» توصیف کرده و از اعلام صریح اینکه آمریکا در صورت درگیری از تایوان دفاع خواهد کرد، خودداری کرده است. هم‌زمان یک بسته تسلیحاتی بزرگ آمریکا برای تایوان همچنان در انتظار تصمیم رئیس‌جمهور آمریکاست.

اتفاق تازه چیست؟

رویترز در گفت‌وگو با مقام‌ها، قانون‌گذاران و تحلیلگران در تایپه، توکیو و واشنگتن گزارش داده که نگرانی درباره نحوه طرح مسئله تایوان در دیدار آینده ترامپ و شی افزایش یافته است. محور نگرانی این است که حتی تغییر محدود در ادبیات واشنگتن بتواند در پکن به‌عنوان نشانه‌ای از کاهش تعهد آمریکا به وضعیت موجود تعبیر شود.

دیدار مورد انتظار دو رئیس‌جمهور در شرایطی انجام می‌شود که تجارت، تعرفه‌ها، فناوری، تراشه‌ها و هوش مصنوعی نیز در دستور کار روابط دو قدرت قرار دارند. تایوان نگران است که موضوع امنیت جزیره به بخشی از یک معامله گسترده‌تر اقتصادی تبدیل شود؛ با این حال تا این لحظه شواهدی از توافق ترامپ و شی بر سر چنین معامله‌ای منتشر نشده است.

موضع تایوان و ژاپن

مقام‌های تایوان گفته‌اند مواضع خود را پیش از دیدار به طرف آمریکایی منتقل کرده‌اند و انتظار دارند سیاست رسمی واشنگتن تغییر نکند. ژاپن نیز تحولات را از نزدیک دنبال می‌کند؛ زیرا هر بحران در تنگه تایوان مستقیماً بر امنیت دریایی، پایگاه‌های آمریکا در منطقه و زنجیره تأمین شرق آسیا اثر می‌گذارد.

نگرانی توکیو و تایپه بیش از آنکه درباره یک تصمیم اعلام‌شده باشد، درباره ابهام استراتژیک جدیدی است که ممکن است از مذاکرات شخصی ترامپ و شی ایجاد شود. بنابراین رونما این پرونده را به‌عنوان «نگرانی متحدان» گزارش می‌کند، نه به‌عنوان اثبات تصمیم آمریکا برای عقب‌نشینی از حمایت تایوان.

آنچه می‌دانیم

• ترامپ و شی جین‌پینگ برای دور تازه‌ای از تعاملات سطح بالا آماده می‌شوند.
• تایوان به واشنگتن درباره مواضع و نگرانی‌های خود پیام داده است.
• یک بسته تسلیحاتی چندمیلیارددلاری آمریکا برای تایوان هنوز در انتظار تصمیم نهایی است.
• پکن تایوان را از اساسی‌ترین مسائل در روابط خود با آمریکا می‌داند و استفاده از زور برای اعمال حاکمیت بر جزیره را کنار نگذاشته است.

آنچه نمی‌دانیم

هنوز مشخص نیست شی دقیقاً چه درخواست‌هایی درباره تایوان مطرح خواهد کرد و ترامپ چه پاسخی خواهد داد. همچنین روشن نیست پرونده فروش تسلیحات پیش از دیدار تعیین تکلیف می‌شود یا به بخشی از مذاکرات گسترده‌تر واشنگتن و پکن تبدیل خواهد شد.

چرا الان مهم است؟

سیاست آمریکا درباره تایوان بر ترکیبی از روابط غیررسمی با تایپه، فروش تسلیحات دفاعی و سیاست «چین واحد» استوار است. در چنین چارچوب حساسی، تغییر واژگان سیاسی می‌تواند به اندازه تصمیم‌های رسمی اهمیت پیدا کند؛ زیرا دولت‌ها از زبان رهبران برای سنجش خطوط قرمز و میزان تعهد طرف مقابل استفاده می‌کنند.

تایوان همچنین یکی از مراکز اصلی تولید نیمه‌رساناهای پیشرفته جهان است. هر بحران نظامی در اطراف جزیره می‌تواند فراتر از شرق آسیا، صنایع فناوری، خودرو، مراکز داده و زنجیره تأمین جهانی را تحت فشار قرار دهد.

تأثیر خبر

اگر واشنگتن همان چارچوب موجود را حفظ کند، نگرانی متحدان می‌تواند پس از دیدار کاهش یابد. اما اگر ترامپ فروش تسلیحات یا زبان سیاسی درباره تایوان را به مذاکرات اقتصادی پیوند بزند، ژاپن و دیگر شرکای منطقه‌ای آمریکا ناچار خواهند شد ارزیابی تازه‌ای از میزان اتکای خود به تضمین‌های امنیتی واشنگتن انجام دهند.

برای چین، هر نشانه‌ای از کاهش حمایت سیاسی یا نظامی آمریکا می‌تواند فضای بیشتری برای فشار دیپلماتیک و نظامی بر تایوان ایجاد کند. این به معنای وقوع قطعی بحران نیست؛ اثر واقعی به محتوای دیدار و اقدامات پس از آن بستگی دارد.

پیشینه

ترامپ و شی در دیدارهای پیشین نیز درباره تایوان، تجارت و فروش تسلیحات گفت‌وگو کرده‌اند. رونما پیش‌تر در پرونده نشست ترامپ و شی و رقابت گسترده آمریکا و چین زمینه این اختلاف‌ها را بررسی کرده است.

مسیر بعدی

چهار نشانه تعیین‌کننده است: موضع رسمی کاخ سفید پیش از دیدار، تصمیم درباره بسته تسلیحاتی تایوان، عباراتی که ترامپ و شی پس از مذاکره درباره جزیره به کار می‌برند و واکنش دولت‌های تایوان و ژاپن. هر تغییر واقعی باید بر پایه این اقدامات سنجیده شود، نه صرفاً گمانه‌زنی درباره معامله احتمالی.

سناریوها

در سناریوی نخست، دو طرف اختلاف تایوان را مدیریت می‌کنند و تمرکز دیدار بر تجارت باقی می‌ماند. در سناریوی دوم، تایوان به بخشی از بده‌بستان اقتصادی تبدیل می‌شود اما سیاست رسمی آمریکا تغییر اساسی نمی‌کند. سناریوی پرریسک‌تر زمانی است که تغییر محسوس در موضع واشنگتن، پکن را به افزایش فشار نظامی یا سیاسی بر تایوان ترغیب کند.