لاوروف: روسیه آماده کمک به تثبیت وضعیت هرمز است

سرگئی لاوروف، وزیر خارجه روسیه، در سخنرانی خود در مجمع عمومی سازمان ملل اعلام کرد مسکو آماده است همراه دیگر کشورها به‌طور سازنده برای تثبیت وضعیت تنگه هرمز و منطقه خلیج فارس کمک کند. او گفت برای کاهش تنش، اعتماد میان ایران، کشورهای عربی خلیج فارس و دیگر بازیگران منطقه و شکل‌گیری یک معماری امنیتی باثبات ضروری است.

این موضع در شرایطی مطرح شد که اختلال در عبور از هرمز و ادامه درگیری ایران و آمریکا بر کشتیرانی، صادرات انرژی و تجارت منطقه‌ای فشار وارد کرده است. لاوروف راه‌حل بحران هرمز را سیاسی و دیپلماتیک توصیف کرد و از بازگشت طرف‌ها به تفاهم‌های قبلی میان تهران و واشنگتن حمایت کرد.

روسیه دقیقاً چه پیشنهادی مطرح کرد؟

لاوروف در مجمع عمومی گفت روابط میان کشورهای خلیج فارس، کشورهای عربی و ایران به اعتماد بیشتری نیاز دارد و منطقه به یک ساختار امنیتی پایدار احتیاج دارد. او افزود روسیه و دیگر کشورهای «مسئول» آماده‌اند برای تثبیت این منطقه راهبردی مشارکت سازنده داشته باشند.

این سخنان به معنای اعلام یک عملیات امنیتی یا طرح اجرایی مشخص نیست. در گزارش‌های منتشرشده از سخنرانی، جزئیاتی درباره نیرو، سازوکار نظارت، تضمین کشتیرانی یا جدول زمانی ارائه نشده است. بنابراین خبر اصلی در این مرحله، اعلام آمادگی سیاسی و دیپلماتیک مسکو برای مشارکت در روند تثبیت است.

هرمز و تفاهم ایران و آمریکا

لاوروف هم‌زمان از بازگشت ایران و آمریکا به تفاهم‌های قبلی حمایت کرد. او تفاهم اسلام‌آباد را مبنایی دانست که می‌تواند برای ازسرگیری گفت‌وگو و کاهش تنش دوباره مورد استفاده قرار گیرد. در نشست خبری او نیز موضوع اجرای تفاهم مرتبط با بازگشایی هرمز مطرح شد.

روسیه طی روزهای قبل نیز پس از دیدار لاوروف و عباس عراقچی در نیویورک اعلام کرده بود دو طرف بر نبود جایگزین برای راه‌حل دیپلماتیک بحران پیرامون ایران تأکید کرده‌اند. این موضع نشان می‌دهد مسکو مسئله هرمز را بخشی از پرونده وسیع‌تر جنگ و مذاکرات ایران و آمریکا می‌داند.

چرا موضع روسیه اهمیت دارد؟

روسیه عضو دائم شورای امنیت است و با ایران روابط راهبردی دارد، اما هم‌زمان با کشورهای عربی خلیج فارس نیز روابط اقتصادی و سیاسی گسترده‌ای حفظ کرده است. این موقعیت به مسکو امکان می‌دهد خود را به‌عنوان یکی از بازیگران بالقوه در گفت‌وگوهای منطقه‌ای معرفی کند، هرچند میزان اثرگذاری عملی آن به پذیرش طرف‌های درگیر بستگی دارد.

از منظر اقتصادی، استمرار اختلال در هرمز بر بازار نفت، هزینه بیمه و حمل‌ونقل و امنیت عرضه انرژی اثر می‌گذارد. روسیه خود یکی از بزرگ‌ترین صادرکنندگان انرژی جهان است و تغییر قیمت نفت و جریان تجارت انرژی بر منافع اقتصادی این کشور نیز اثر مستقیم دارد.

چه چیزی هنوز روشن نیست؟

لاوروف در سخنرانی خود جزئیات یک «ابتکار روسی» را منتشر نکرد. مشخص نیست مشارکت مورد نظر مسکو به میانجی‌گری سیاسی، تضمین‌های امنیتی، چارچوب چندجانبه با کشورهای خلیج فارس یا حمایت از توافق‌های موجود میان ایران، عمان و دیگر میانجی‌ها محدود خواهد شد.

همچنین روشن نیست ایران، آمریکا و کشورهای عربی منطقه تا چه اندازه از نقش مستقیم روسیه استقبال خواهند کرد. اختلاف‌های گسترده مسکو با کشورهای غربی و جنگ اوکراین نیز می‌تواند دامنه همکاری دیپلماتیک میان روسیه و برخی دولت‌ها را محدود کند.

مرحله بعدی چیست؟

در ادامه باید هر پیشنهاد رسمی روسیه، تماس‌های مسکو با تهران و کشورهای خلیج فارس و موضع شورای امنیت درباره کشتیرانی در هرمز دنبال شود. اگر روسیه طرح مشخصی برای مذاکرات یا تضمین عبور ارائه کند، می‌توان درباره وزن عملی این اعلام آمادگی ارزیابی دقیق‌تری داشت.

در وضعیت فعلی، موضع اعلام‌شده مسکو این است که بحران هرمز باید از مسیر اعتمادسازی، گفت‌وگوی منطقه‌ای و دیپلماسی حل شود و روسیه آماده مشارکت در چنین روندی است.