بن‌بست ائتلافی اسرائیل حمله‌ی دوباره به ایران را نزدیک‌تر می‌کند یا دورتر؟

چهارشنبه ۱۳ آبان ۱۴۰۵ (۴ نوامبر ۲۰۲۶)، کمیته‌ی مرکزی انتخابات اسرائیل نتیجه‌ی رسمی رأی‌گیری ۵ آبان را با ۱۵ رأی موافق، ۲ مخالف و ۱۴ ممتنع تأیید کرد و اسحاق هرتسوگ، رئیس‌جمهور اسرائیل، آن را الزام‌آور خواند. همان روز مشورت او با فهرست‌های پارلمانی درباره‌ی کسی که مأمور تشکیل دولت می‌شود آغاز شد. هیچ‌یک از دو اردوگاه اصلی به ۶۱ کرسی از ۱۲۰ کرسی کنست نرسیده است. برای تهران، پرسش اصلی این نیست که چه کسی نخست‌وزیر می‌شود؛ پرسش این است که هفته‌های بن‌بست، حمله‌ی تازه‌ی آمریکا و اسرائیل علیه ایران را محتمل‌تر می‌کند یا سخت‌تر.

نتیجه‌ی رسمی چه می‌گوید و کدام مسیرها به ۶۱ کرسی می‌رسند؟

تعداد کرسی‌ها در شمارش مقدماتی کمی با نتیجه‌ی نهایی فرق داشت؛ جدول زیر از ارقام نهایی تأییدشده است. جمع بلوک نتانیاهو ۵۳ می‌شود، جمع چهار حزب صهیونیست مخالف او ۴۸ و جمع دو فهرست عربی ۱۹.

پیش از آغاز مشورت‌ها، برآورد یک رسانه‌ی اسرائیلی این بود که آیزنکوت ۴۸ توصیه در برابر ۴۶ توصیه برای نتانیاهو می‌گیرد و سه فهرست یهدوت هاتورا، راعم و فهرست مشترک هنوز تصمیم نگرفته‌اند. روز چهارشنبه صهیونیسم مذهبی رسماً نتانیاهو را توصیه کرد. اگر ۱۹ کرسی عربی هم آیزنکوت را توصیه کنند، شمار توصیه‌های او به ۶۷ می‌رسد؛ ولی سه حزب بلوک او پیش‌تر اعلام کرده بودند با احزاب عربی ائتلاف نمی‌کنند، و احمد طیبی از فهرست مشترک گفته بود از بیرون از دولت از جایگزین نتانیاهو حمایت می‌کند.

استنباط رونما: «توصیه‌ی ۶۷ نفر» به معنای دولت ۶۷ نفره نیست. هرتسوگ می‌تواند مأموریت را به آیزنکوت بدهد، اما او برای ۶۱ رأی یا باید به فهرست‌های عربی نزدیک شود یا به نتانیاهو؛ هر دو مسیر هزینه‌ی سیاسی سنگین دارند.

بیشتر بخوانید: رقبای نتانیاهو درباره ایران تندترند؟ پیش از رأی ۲۷ اکتبر

چرا ایران وارد حساب ائتلافی اسرائیل شده است؟

پژوهشگران کنگره‌ی آمریکا در گزارشی در ۸ آبان (۳۰ اکتبر) نوشتند نتانیاهو شاید بتواند از «چشم‌انداز» ازسرگیری عملیات نظامی آمریکا و اسرائیل علیه ایران برای فشار بر رقبا و رسیدن به دولت وحدت ملی استفاده کند. یک رسانه‌ی خاورمیانه‌ای پیش از رأی‌گیری، به نقل از منابع سیاسی، نوشته بود او ممکن است پس از انتخابات حمله کند تا رقبا را به دولت جنگی بکشاند. یک روزنامه‌ی اسرائیلی در ۶ آبان تحلیل کرد که با کرسی‌های فعلی، نتانیاهو احتمالاً در صورت تمایل یا مخالفت‌نکردن ترامپ آزادی عمل دارد و جنگ تمرکز افکار عمومی را از پرونده‌ی ۷ اکتبر و خدمت سربازی حریدی‌ها به جایی می‌برد که او ترجیح می‌دهد.

دو شاهد دیگر این منطق را از سمت آمریکا و خود نتانیاهو نشان می‌دهد. یک روزنامه‌ی آمریکایی به نقل از منابع آگاه گزارش داده بود نتانیاهو به مقام‌های آمریکایی گفته اگر درگیری با ایران از سر گرفته شود، آیزنکوت بهترین شریک اوست؛ نمایندگان نزدیک به ترامپ هم با مقام‌های اسرائیلی درباره‌ی دولت وحدت گفت‌وگو کرده‌اند و به نوشته‌ی همین گزارش، دولت آمریکا در این باره یک‌دست نیست. یک مرکز پژوهشی واشینگتنی هم نوشته نتانیاهو در روزهای پایانی کارزار از تقابل با ایران برای جلب رأی استفاده کرد و حتی از حمله‌ی احتمالی سخن گفت.

آنچه این منابع مشترک دارند برآورد است، نه سند. هیچ‌کدام مدرکی از تصمیم نتانیاهو برای حمله به قصد فشار ائتلافی ارائه نکرده‌اند. این را باید فرضیه‌ای معقول دانست که هنوز آزمون‌پذیر است.

بیشتر بخوانید: آمریکا در قشم زد و مذاکره را نبست؛ این ترکیب تا کجا دوام می‌آورد؟

سه ترمز: واشنگتن، ستاد ارتش و منطق مذاکرات

اول، واشنگتن. به نوشته‌ی رسانه‌ای که از سه منبع دیپلماتیک نقل کرده، نتانیاهو برای حمله به ایران در ماه جاری برنامه داشت و ترامپ با ازسرگیری درگیری پیش از میان‌دوره‌ای ۱۲ آبان (۳ نوامبر) مخالفت کرد. آن مانع زمانی اکنون برداشته شده است. اما مرکز پژوهشی واشینگتنی تأکید می‌کند اهداف دو رهبر یکی نیست: ترامپ احتمالاً عملیات کوتاهی با اهداف محدود، مثل «کوه کلنگ»، ذخایر هسته‌ای و توان موشکی و پهپادی، می‌خواهد تا بتواند پیروزی اعلام کند؛ نتانیاهو به زیرساخت انرژی ایران و تغییر نظام علاقه‌ی بیشتری دارد. به نوشته‌ی همان پژوهش، ترامپ شریک ارشد است و نتانیاهو این را می‌داند.

دوم، ستاد ارتش. ایال زمیر، رئیس ستاد کل ارتش اسرائیل، پیش از رأی‌گیری با همتایان آمریکایی‌اش درباره‌ی پیامدهای جنگ تازه در آستانه‌ی انتخابات گفت‌وگو کرده بود و به نوشته‌ی همان رسانه‌ی خاورمیانه‌ای اشتیاقی به درگیری تازه نشان نداد. یک روزنامه‌ی اسرائیلی در ۱۲ آبان (۳ نوامبر) تیتر زد که ارتش در دوران مذاکرات ائتلافی برای حمله‌ی مشترک با آمریکا مردد است، و در زیرتیتر نوشت آیزنکوت نشان داده اگر نتانیاهو برای تشدید فشار بیاورد، از فرمانده‌ی ارتش پشتیبانی می‌کند. همین گزارش از تقویت دوباره‌ی نیروهای هوایی آمریکا در خاورمیانه هم خبر می‌دهد. متن کامل آن در دسترس نبود و فقط تیتر و زیرتیتر خوانده شد.

سوم، خود ائتلاف. اگر جنگ قرار است آیزنکوت را به میز وحدت بکشاند، او باید به فشار جنگ حساس باشد. اما او پیش‌تر، به نوشته‌ی مرکز پژوهشی واشینگتنی، به نهاد نظامی پیام داده بود که مراقب است تصمیم‌های امنیتی بر پایه‌ی ملاحظات سیاسی گرفته نشود؛ و ورود او به دولت وحدت، به ارزیابی همان مرکز، فقط با تعهدهای مکتوب و ضمانت اجرا ممکن است، چون تجربه‌ی بنی گانتس در ۲۰۲۰، که وارد دولت وحدت شد و هرگز نخست‌وزیر نشد، پیش چشم اوست. استنباط رونما: اگر آیزنکوت حملات را از نظر حرفه‌ای پشتیبانی کند اما شرط سیاسی بگذارد، حمله‌ی تازه الزاماً او را به نتانیاهو نزدیک نمی‌کند.

قوی‌ترین استدلال مخالف: «حمله اهرم است» بی‌دلیل نیست

طرفداران فرضیه‌ی اهرم می‌توانند بگویند مانعی که به‌گزارش‌ها ترامپ پیش از میان‌دوره‌ای ایجاد کرده بود دیگر موضوعیت ندارد، و کنست تازه از ۱۹ آبان (۱۰ نوامبر) تشکیل می‌شود؛ مجلسی که اپوزیسیون، با همراهی احزاب عربی، ۶۷ کرسی در آن دارد و به نوشته‌ی پژوهشگران کنگره می‌تواند قوانینی برای محدود کردن ماندن نتانیاهو در نخست‌وزیری تصویب کند. در چنین فضایی، یک بحران امنیتی حساب را برای هر دو طرف تغییر می‌دهد. تحلیلگر روزنامه‌ی اسرائیلی هم پرسیده بود آیا آیزنکوت و متحدانش زیر آتش موشکی دشوارتر با احزاب عربی کنار می‌آیند یا آماده‌تر می‌شوند با نتانیاهو کنار بیایند.

ضعف این استدلال دو چیز است: همان پژوهش واشینگتنی تأکید می‌کند نتانیاهو شاید دولت وحدت را اصلاً نخواهد و بر برگزاری انتخابات دوم حساب کند تا آرای احزاب کوچک راست را که از آستانه نگذشتند جذب کند؛ و تصمیم نهایی درباره‌ی حمله، به‌ویژه آمریکایی-اسرائیلی، با ترامپ است، نه با کنست.

تقویم: بن‌بست تا کی دوام دارد؟

1. ۵ آبان (۲۷ اکتبر)رأی‌گیری؛ بلوک نتانیاهو ۵۳، بلوک آیزنکوت ۴۸ و احزاب عربی ۱۹ کرسی.
2. ۱۳ آبان (۴ نوامبر)تأیید رسمی نتیجه و پذیرش آن از سوی هرتسوگ؛ آغاز مشورت‌ها با صهیونیسم مذهبی، شاس و اسرائیل بیتنو.
3. ۱۴ آبان (۵ نوامبر)مشورت با بقیه‌ی فهرست‌ها؛ لیکود و یاشار در پایان روز.
4. ۱۹ آبان (۱۰ نوامبر)سوگند نمایندگان کنست تازه و رأی‌گیری ریاست مجلس.
5. پس از مشورت‌هاهرتسوگ مأموریت را به یک نماینده می‌دهد؛ مهلت ۲۸ روز با امکان ۱۴ روز تمدید. در صورت شکست، نامزد دیگری مهلت می‌گیرد؛ شکست نهایی یعنی انتخابات دوم، حدود ۹۰ روز بعد.

محاسبه‌ی رونما: اگر مأموریت حدود ۲۰ آبان (۱۱ نوامبر) داده شود، مهلت ۲۸ روزه‌اش حدود اوایل دسامبر و با تمدید، اواخر دسامبر تمام می‌شود. در صورت بن‌بست، دولت فعلی نتانیاهو به‌صورت موقت در قدرت می‌ماند. این بازه با مهلت ۱۱ دسامبر برای تأمین مالی جنگ در کنگره‌ی آمریکا هم‌پوشانی دارد.

بیشتر بخوانید: پول جنگ ایران را کدام کنگره می‌دهد؟ مهلت ۱۱ دسامبر پیش از دموکرات‌ها می‌رسد

کدام نتیجه پشتوانه‌ی قوی‌تری دارد؟

شواهد موجود از دو نتیجه‌ی هم‌زمان حمایت می‌کنند: بن‌بست، انگیزه‌ی نتانیاهو را بالا می‌برد، اما محدودکننده‌ترین عامل، یعنی تصمیم واشنگتن درباره‌ی دامنه و زمان حمله، از کنست مستقل است. حمله‌ی مشترک در دوران مذاکرات ائتلافی، به گزارش‌ها، نزد ستاد ارتش مطلوب نیست و آیزنکوت هم در برابر آن شرط می‌گذارد. بنابراین فرضیه‌ی «بن‌بست حمله را محتمل‌تر می‌کند» از نظر انگیزه قابل دفاع است و از نظر اجرا ضعیف‌تر.