مالیات هفت‌ماهه به ۴۷ درصد بودجه رسید؛ در قیمت ثابت ۱۸ درصد کمتر از پارسال

نرخ تحقق درآمد مالیاتی دولت تا پایان مهر ۱۴۰۵ به ۴۷ درصد رقم مصوب بودجه رسید؛ در پایان شهریور این نسبت ۳۸٫۲ درصد بود. بر پایه‌ی بررسی روزنامه‌ی دنیای اقتصاد در شماره‌ی پنجشنبه ۱۴ آبان ۱۴۰۵، این جهش بیشتر از پایان مهلت‌های تمدیدشده و موعد مالیات بر ارزش افزوده‌ی تابستان آمده است. اما وقتی ارقام با قیمت‌های ثابت سال ۱۴۰۰ سنجیده شود، درآمد مالیاتی هفت‌ماهه حدود ۱۸ درصد از دوره‌ی مشابه پارسال کمتر است.

مهر چه تغییری ایجاد کرد؟

سخنگوی سازمان امور مالیاتی در ۵ مهر ۱۴۰۵ اعلام کرد در شش ماه نخست سال ۱٫۰۸۵ همت مالیات وصول شده که ۳۸ درصد رقم مصوب است. سازمان این عملکرد را با تمدید مهلت اظهارنامه‌ها تا شهریور توضیح داد و گفت مسیر وصول مشابه پارسال است؛ در شش ماه ۱۴۰۴ حدود ۶۸۸ همت، یعنی ۳۷ درصد مصوب آن سال، وصول شده بود. به نوشته‌ی دنیای اقتصاد، با پایان مهلت‌های تمدیدشده در اواخر تابستان، بخشی از بدهی‌های معوق در مهر پرداخت شد و موعد مالیات بر ارزش افزوده‌ی معاملات فصل تابستان نیز با همین ماه هم‌زمان بود.

قیمت ثابت چه تصویری می‌دهد؟

مبنای مقایسه در جدول زیر یکسان است: سهم وصولی از بودجه‌ی مصوب تا پایان مهر و درآمد هفت‌ماهه با قیمت‌های ثابت ۱۴۰۰، هر دو از محاسبه‌ی دنیای اقتصاد. نرخ تحقق ۴۷ درصدی در ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵ یکسان است، اما درآمد واقعی در همین فاصله از ۲۱۲ به ۱۷۴ همت رسیده است. یعنی رشد اسمی وصولی‌ها، که سازمان مالیاتی برای پنج ماه نخست امسال ۵۶٫۲ درصد گزارش کرده بود، جلوی افت قدرت خرید این درآمد را نگرفته است.

به این ترتیب درآمد واقعی مالیاتی امسال حدود ۱۸ درصد از پارسال و حدود ۲۲ درصد از اوج ۱۴۰۳ پایین‌تر است. این برآورد به تعدیل با شاخص قیمت مصرف‌کننده وابسته است و رقم رسمی سازمان مالیاتی نیست.

بیشتر بخوانید: تأمین مالی کسری ۱۴۰۵ از بازار اوراق به ترازنامه بانک‌ها منتقل می‌شود؟

چرا بودجه و وصول هم‌خوان نیست؟

مصوب مالیاتی امسال ۲٫۸۲۰ همت است؛ حدود ۵۵ درصد بیش از مصوب ۱۴۰۴ (محاسبه‌ی رونما از دو رقم رسمی). محمدحسین حسینی، در تحلیل دنیای اقتصاد، تکرار نرخ ۴۷ درصدی برای دومین سال پیاپی را نشانه‌ی بیش‌برآوردی منابع هنگام تدوین بودجه می‌داند و می‌گوید در شرایط افت درآمد نفتی، این شکاف به کسری بودجه فشار می‌آورد. روزنامه همچنین یادآوری می‌کند که جنگ، آتش‌بس شکننده و نااطمینانی اقتصادی فعالیت بخشی از بنگاه‌ها را مختل و دولت را به تمدید مهلت‌ها و ارائه‌ی بسته‌ی حمایتی بیش از ۱۸۰ همتی (شامل بخشودگی و تقسیط بدهی) واداشته است.

چه چیزی هنوز روشن نیست؟

جمع مطلق مالیات وصول‌شده تا پایان مهر در منابع بررسی‌شده اعلام نشده است؛ ۴۷ درصد از ۲٫۸۲۰ همت حدود ۱٫۳۲۵ همت می‌شود، اما این عدد برآورد رونماست و گزارش سازمان مالیاتی آن را تأیید نکرده است. مبنای ۳۸٫۲ درصد پایان شهریور در تحلیل روزنامه مالیات مستقیم و کالا و خدمات بدون واردات (۱٫۰۷۶ همت) است و با رقم ۱٫۰۸۵ همت سخنگوی سازمان کمی تفاوت دارد؛ دلیل این اختلاف جزئی توضیح داده نشده است. رقم هفت‌ماهه‌ی رسمی و روند آبان، نشانه‌های بعدی برای سنجش دوام بهبود مهر خواهند بود.