قیمت محصولات کارخانه‌ها در تابستان ۱۴۰۵ نسبت به سال قبل ۱۴۷ درصد بالاتر رفت

مرکز آمار ایران اعلام کرد شاخص قیمت تولیدکننده بخش صنعت در تابستان ۱۴۰۵ به ۷۷۴٫۷ رسیده است. یعنی میانگین قیمتی که کارخانه‌ها برای محصولاتشان دریافت می‌کنند، نسبت به تابستان ۱۴۰۴ حدود ۱۴۷٫۳ درصد بالاتر است. رشد نسبت به فصل قبل، اما با ۲۸ درصد از ۳۶٫۲ درصدِ بهار کندتر شد. بخش خدمات نیز با ۶۷٫۵ درصد رشد نقطه‌به‌نقطه ثبت شد.

سه عدد، سه معنا

گزارش مرکز آمار سه نرخ جداگانه می‌دهد و هر کدام چیز دیگری را می‌سنجد. تورم فصلی، قیمت تابستان را با بهار می‌سنجد و ۲۸ درصد شد. تورم نقطه‌به‌نقطه، تابستان ۱۴۰۵ را با تابستان ۱۴۰۴ مقایسه می‌کند و ۱۴۷٫۳ درصد است. تورم سالانه میانگین چهار فصل اخیر را با چهار فصل پیش از آن می‌سنجد و به ۹۷٫۳ درصد رسید. این سه عدد را نباید با هم جابه‌جا کرد؛ ۱۴۷ درصد نشان‌دهنده‌ی افزایش یک‌ساله است، نه رشد یک فصل.

چرا فصلی کند شد اما نقطه‌به‌نقطه بالا رفت؟

این دو عدد با هم تناقض ندارند. نرخ نقطه‌به‌نقطه از ۱۰۹ به ۱۴۷٫۳ درصد رسیده چون در تابستان امسال شاخص ۲۸ درصد بالا رفته، در حالی که در همین فصل سال قبل افزایش بسیار کوچک‌تر بوده است. محاسبه‌ی رونما از روی ارقام رسمی گردشده نشان می‌دهد رشد فصلی تابستان ۱۴۰۴ حدود ۸ درصد بوده؛ این برآورد تقریبی است و عدد منتشرشده‌ی مرکز آمار نیست. پس سرعت افزایش قیمت نسبت به بهار کم شده، اما فاصله‌ی قیمت‌ها با پارسال بیشتر شده است.

کدام گروه‌ها بیشتر و کمتر گران شدند؟

در صنعت، «ساخت فراورده‌های توتون و تنباکو» با ۲۱۶٫۸ درصد بالاترین تورم نقطه‌به‌نقطه را داشت و «ساخت سایر محصولات کانی غیرفلزی» با ۸۴ درصد پایین‌ترین را. در تورم فصلی، پالایش نفت با ۸۰٫۲ درصد در صدر بود و «ساخت انواع آشامیدنی‌ها» با ۱۰٫۸ درصد در انتها. مرکز آمار علت این تفاوت‌ها را در گزارش خود توضیح نداده است. بخش معدن هم، به نقل از گزارش مرکز آمار، تورم فصلی را از ۱۸٫۲ به ۲۵٫۴ درصد و نقطه‌به‌نقطه را از ۷۷٫۴ به ۱۰۷٫۷ درصد رسانده است.

خدمات: حمل‌ونقل، با بیشترین ضریب اهمیت، ۹۰ درصد گران شد

در بخش خدمات، «خدمات تأمین جا و غذا» با ۱۰۴٫۸ درصد بیشترین رشد نقطه‌به‌نقطه را ثبت کرد و «فعالیت‌های بیمه» با ۳۳٫۵ درصد کمترین را. دو گروه با بیشترین ضریب اهمیت در شاخص، یعنی حمل‌ونقل و انبارداری با ضریب اهمیت ۳۱٫۸ و املاک و مستغلات با ۲۸٫۲، فاصله‌ی بزرگی دارند: نخستین ۹۰٫۴ درصد و دومی ۳۸٫۵ درصد نقطه‌به‌نقطه بالا رفته است.

این عدد را چگونه باید خواند؟

شاخص قیمت تولیدکننده، قیمتی را می‌سنجد که تولیدکننده برای فروش کالا یا خدمت دریافت می‌کند، نه قیمت نهایی در فروشگاه. بنابراین ۱۴۷ درصد را نمی‌توان مستقیم به قیمت مصرف‌کننده تعمیم داد؛ تورم مصرفی به‌طور جداگانه از سوی مرکز آمار منتشر می‌شود و دوره‌ی آن متفاوت است. برای تصویر کلی‌تر از تورم مصرفی و بازار ارز در آغاز آبان، تحلیل ۳۶۰ رونما را ببینید.