فراتر از خبر،نزدیک‌تر به حقیقت
قیمت‌ها
در حال خواندن ۳ میلیارد لیتر ذخیره سوخت؛ آیا ایران واقعاً برای زمستان سخت آماده است؟ | تحلیل
South Pars Project edited 1440x810 1
انرژی

۳ میلیارد لیتر ذخیره سوخت؛ آیا ایران واقعاً برای زمستان سخت آماده است؟ | تحلیل

تحلیل سه لایه امنیت انرژی ایران در زمستان؛ چرا رقم ذخیره سوخت به‌تنهایی کفایت نمی‌کند و اختلاف آمار ۳ تا ۳٫۳ میلیارد لیتر چه معنایی دارد؟

آرش نیکنام۱۸ آبان ۱۴۰۵ · ۷ دقیقه مطالعه

تصویر آرشیوی ۱۶:۹؛ مربوط به رویداد ۹ نوامبر ۲۰۲۶ نیست.

در گزارش تازه ۱۸ آبان ۱۴۰۵، رمضانعلی سنگدوینی از حدود سه میلیارد لیتر ذخیره سوخت و هدف افزایش آن به ۳٫۵ میلیارد لیتر خبر داد. مسئله مهم برای خانوارها و صنایع فقط اندازه مخزن نیست: وقتی بخشی از ظرفیت تولید گاز آسیب دیده و شبکه برق به سوخت مایع نیاز دارد، آیا مجموع تولید، حمل‌ونقل، ذخیره و مصرف می‌تواند از خاموشی و محدودیت زمستانی جلوگیری کند؟

در این تحلیل اقتصادی می‌خوانید
  1. ۱واقعیت، برنامه و اختلاف در آمار ذخیره
  2. ۲گلوگاه اول؛ بازگشت تولید گاز
  3. ۳گلوگاه دوم؛ جایگزینی گاز با فرآورده مایع
  4. ۴ادامه این تحلیل مخصوص عضو ویژه است

واقعیت، برنامه و اختلاف در آمار ذخیره

تفاوت سه رقم باید از ابتدا روشن باشد. در مصاحبه ۱۸ آبان، ذخیره «حدود سه میلیارد لیتر» گزارش شده و ۳٫۵ میلیارد لیتر پیش‌بینی نزدیک آینده است. در ۱۲ آبان، مدیرعامل پالایش و پخش از ذخیره بیش از ۳٫۳ میلیارد لیتر نفت‌گاز نیروگاه‌ها گفته بود. در شهریور نیز رقم ۳٫۲ میلیارد لیتر برای ذخایر سوخت مایع مطرح شده بود. از آنجا که زمان، نوع فرآورده، دامنه مخازن و روش شمارش یکسان توضیح داده نشده، جمع یا مقایسه مستقیم این اعداد و اعلام افزایش یا کاهش قطعی نادرست است.

به طور مشخص، نفت‌گاز مایع با گاز طبیعی در شبکه سراسری یکی نیست. عنوان‌های عمومی «سوخت» یا «نفت و گاز» ممکن است به فرآورده‌های مایع ذخیره‌شده در نیروگاه اشاره کنند؛ ظرفیت مخزن گاز طبیعی را نمی‌توان با لیتر سوخت مایع بدون تبدیل و اطلاعات فنی جمع بست. برای ممیزی مستقل باید گزارش روزانه به تفکیک نفت‌گاز، نفت کوره، موقعیت مخزن و مصرف هر نیروگاه منتشر شود.

گلوگاه اول؛ بازگشت تولید گاز

سنگدوینی به نقل از گزارش صنعت نفت از خروج ۲۳۰ میلیون مترمکعب ظرفیت گاز و بازگشت حدود ۱۰۰ میلیون مترمکعب در دو هفته نخست سخن گفته است. بازگشت ۸۵ میلیون مترمکعب دیگر تا اوایل آذر هنوز هدف است؛ انتظار افزوده‌شدن حدود ۸۰ میلیون مترمکعب به شبکه نیز به بازگشت واحدها و تلفات فنی بستگی دارد. بنابراین «۱۸۰ میلیون مترمکعب ظرفیت بازیافته» در این مرحله مخلوطی از تحقق و پیش‌بینی است، نه گزارش یک مقدار اندازه‌گیری‌شده نهایی.

بازگشت اسمی ظرفیت با تحویل پایدار گاز در اوج سرما نیز فرق دارد: گاز باید از پالایشگاه وارد خطوط شود، فشار شبکه حفظ شود و مصارف خانگی، صنعتی و نیروگاهی در ساعت‌های اوج هم‌زمان مدیریت شوند. حتی بازگشت همه واحدها تضمین نمی‌کند که افت فشار در یک منطقه دور از مراکز تولید اتفاق نیفتد.

گلوگاه دوم؛ جایگزینی گاز با فرآورده مایع

وقتی سوخت گازی نیروگاه کم می‌شود، نیروگاه سازگار ممکن است نفت‌گاز یا نفت کوره مصرف کند. اما این جایگزینی به تجهیزات نیروگاه، کیفیت سوخت، تانکر و خط انتقال، محدودیت آلایندگی و امکان شارژ مداوم مخزن بستگی دارد. ذخیره سه میلیارد لیتری، بدون نرخ روزانه برداشت و برنامه توزیع، معادل «چند روز دوام شبکه» نیست. تقسیم ساده کل ذخیره بر تولید روزانه گازوئیل نیز نامعتبر است؛ تولید روزانه ۱۱۵ تا ۱۲۰ میلیون لیتر گفته‌شده، صرفاً مصرف نیروگاهی را نشان نمی‌دهد.

انتقال روزانه هشت تا ۹ میلیون لیتر فرآورده به شمال، در صورت استمرار، برای جبران کمبود منطقه‌ای مهم است؛ اما معلوم نیست این رقم نسبت به تقاضای واقعی زمستان شمال چه سهمی دارد. مسیر جاده‌ای یا خط انتقال و امکان تداوم آن هنگام برف، یخبندان یا اختلال زیرساختی نیز بخشی از امنیت عرضه است.

نویسندهآرش نیکنام

تحلیلگر معاملات انرژی با تمرکز بر نفت، گاز و مشتقات. ساختار منحنی آتی، اسپردها و سیگنال‌های بازار فیزیکی را برای تشخیص فشار عرضه و تقاضا دنبال می‌کند.

دیدگاه خود را بنویسید

برای دادن دیدگاه، عضو رونما شویدساخت حساب رایگان است و کمتر از یک دقیقه طول می‌کشد.

از مهم‌ترین خبرها عقب نمانید

خلاصه مهم‌ترین خبرها و تحلیل‌های رونما را دریافت کنید.

تازه‌ترین‌ها در انرژی

تحلیل‌ها و خبرهای تازه‌ی همین دسته را دنبال کنید.

مشاهده بیشتر

از مهم‌ترین خبرها و تحلیل‌ها عقب نمانید

خلاصه خبرها و تحلیل‌های رونما را هر روز در ایمیل خود دریافت کنید.

ادامه مسیرخبر بعدی خودکار باز می‌شود
در حال بارگذاری خبر بعدی…
دنبال کنید
اقتصادگاز اروپا پس از افت نزدیک ۷ درصدی دوباره بالا رفت؛ بازار زمستان چه می‌گوید؟اقتصادبرنت به ۹۱٫۶۲ دلار رسید؛ مازاد عرضه چگونه بر درآمد نفتی ایران فشار می‌آورد؟انرژیدولت ایران برای زمستان کسری ۴۳۰ میلیون مترمکعبی گاز در روز پیش‌بینی کرده استاقتصادبرنت پایین‌تر از ۹۷ دلار ماند و مورگان استنلی پیش‌بینی ۲۰۲۶ را بالا برداقتصاددو مقام ایرانی از نگرانی تهران دربارهٔ ناآرامی در پی کمبود گاز می‌گوینداقتصادگلدمن ساکس میانگین برنت در ۲۰۲۷ را ۸۸ دلار پیش‌بینی کرداروپاآیا اروپا واقعاً وابستگی راهبردی به چین را کاهش داده است؟ آزمون مواد حیاتی و تراشه‌هاانرژیآژانس انرژی: تولید روزانه نفت ایران در اکتبر به ۱٫۸۶ میلیون بشکه رسیداقتصاداصابت پرتابه به نفتکش «دومینیکا پراسپریتی» در نزدیکی اماراتآمریکاسنای آمریکا لایحه اصلاح مجوز پروژه‌های انرژی را به بحث گذاشت