
حمله به مسیر جایگزین هرمز؛ چرا خط لوله شرق–غرب عربستان نقطه ضعف تازه بازار نفت شده است؟
حمله تازه به خط لوله شرق–غرب عربستان عملیات آن را متوقف نکرد، اما سؤال مهمتری مطرح کرد: اگر مسیر دورزننده هرمز نیز ناامن شود، بازار نفت چگونه واکنش نشان میدهد؟
منطقه صنعتی ینبع عربستان، نمای آرشیوی؛ مرتبط با مسیر صادرات نفت شرق–غرب و نه تصویری از حمله ۹ نوامبر ۲۰۲۶.
خط لوله شرق–غرب عربستان در ۹ نوامبر ۲۰۲۶ بار دیگر هدف حمله قرار گرفت. وزارت انرژی عربستان اعلام کرد این رویداد در منطقه مدینه آتشسوزی محدودی ایجاد کرده که مهار شده است و بر اساس گزارش رسمی، تلفات انسانی و اختلال عملیاتی نداشته است. اهمیت ماجرا فراتر از میزان خسارت اعلامشده است: وقتی عبور نفت از تنگه هرمز با محدودیت روبهروست، مسیر جایگزین هم به یک هدف امنیتی حساس تبدیل میشود. پرسش این است که آیا بازار نفت بیش از اندازه به یک شریان زمینی متکی شده است؟
در این تحلیل اقتصادی میخوانید
چه چیزی اتفاق افتاد و چه چیزی معلوم نیست؟
اعلام مقام سعودی، رخداد حمله و آتشسوزی محدود را تأیید میکند، اما گزارش در زمان انتشار، مهاجمان را مشخص نکرده بود. ارتباط قطعی این حمله با یک گروه مشخص از دادههای موجود به دست نمیآید. در منطقه همزمان میان نیروهای مورد حمایت عربستان در یمن و حوثیها درگیری جریان دارد؛ ولی همزمانی نبردها، اثبات مسئولیت یک گروه در حمله به لوله نیست. عربستان همچنین از رهگیری موشکهایی به سوی ریاض و مناطق دیگر در ۱۰ نوامبر خبر داده و مقام ائتلاف، حوثیها را مسئول آن حملات دانسته است. این اتهام نیز باید به مقام اعلامکننده نسبت داده شود، نه بهعنوان نتیجه تحقیق مستقل مطرح شود.
چرا یک خط لوله به اندازه تنگه هرمز مهم شده است؟
این مسیر حدود ۱۲۰۰ کیلومتر طول دارد و نفت را از شرق عربستان به ینبع در ساحل دریای سرخ انتقال میدهد. کارکرد آن دورزدن گلوگاه دریایی هرمز است. طبق گزارش الجزیره که به منابع خبری استناد میکند، حدود چهار میلیون بشکه در روز نفت از این مسیر جابهجا شده؛ رقمی در حدود چهار درصد عرضه جهانی. این عدد تخمین گزارششده است و نباید ظرفیت اسمی خط لوله یا مقدار محموله تحویلشده در یک روز خاص تلقی شود.
در نگاه اول، احداث مسیر جایگزین باید ریسک را کم کند. اما اگر صادرات یک منطقه وسیع به مسیر محدودی منتقل شود، حمله به چند نقطه حساس آن مسیر میتواند تأثیری فراتر از محل حمله داشته باشد. تفاوت اصلی بین «ظرفیت جایگزین» و «تابآوری جایگزین» همین است: ظرفیت یعنی امکان انتقال نفت در شرایط عادی؛ تابآوری یعنی ادامه کار پس از حمله، خرابی و محدودیت دسترسی.
پنج زاویه برای سنجش ریسک
امنیت زیرساخت
گزارش رسمی از تداوم عملیات حکایت دارد؛ بنابراین ادعای توقف خط لوله در این حادثه نادرست است. بااینحال تکرار حمله، هزینه حفاظت فیزیکی و سامانههای پدافندی را بالا میبرد و میتواند نقاط آسیبپذیر تازهای را آشکار کند.
تازهترینها در انرژی
تحلیلها و خبرهای تازهی همین دسته را دنبال کنید.
از مهمترین خبرها و تحلیلها عقب نمانید
خلاصه خبرها و تحلیلهای رونما را هر روز در ایمیل خود دریافت کنید.










