
اجلاس دوبلین چه چیزی را برای صلح اوکراین تغییر میدهد؟ آزمون واقعی امنیت اروپا
در آستانه اجلاس ۱۲ نوامبر جامعه سیاسی اروپا در دوبلین، نقش اروپا در صلح اوکراین و تفاوت وعدههای امنیتی با ضمانت اجرایی را با استناد به اسناد رسمی بررسی کردهایم.
مرکز همایشهای دوبلین، محل اجلاس ۱۲ نوامبر ۲۰۲۶ جامعه سیاسی اروپا. تصویر آرشیوی ۸ ژوئن ۲۰۱۹، نه تصویری از خود اجلاس. عکس: Metro Centric / Wikimedia Commons؛ مجوز CC BY 2.0.
لید
در دوبلینِ پنجشنبه ۱۲ نوامبر ۲۰۲۶، رهبران کشورهای عضو و غیرعضو اتحادیه اروپا برای نهمین نشست «جامعه سیاسی اروپا» گرد هم میآیند؛ نشستی که میان دو رویداد حساس قرار گرفته است: رایزنیهای ۱۰ نوامبر درباره چارچوب امنیتی پس از جنگ اوکراین و نشست غیررسمی رهبران اتحادیه اروپا در ۱۳ نوامبر. پرسش اصلی این نیست که چند مقام پشت یک میز مینشینند؛ پرسش این است که آیا اروپا میتواند از هماهنگی سیاسی درباره صلح و تضمینهای امنیتی به تعهدهای مشخص، قابل اجرا و قابل نظارت برسد.
در این تحلیل بینالمللی میخوانید
شورای اتحادیه اروپا از دعوت ۴۸ رئیس دولت و حکومت خبر داده است. این عدد، «دعوتشده» است و نباید با شمار افراد حاضر در سالن یا موافقتکنندگان با یک تصمیم احتمالی اشتباه گرفته شود. در زمان تهیه این مطلب، نشست هنوز بیانیه پایانی یا توافق اجرایی اعلام نکرده است.
آنچه باید بدانیم
طبق تقویم رسمی شورای اتحادیه اروپا، نهمین اجلاس جامعه سیاسی اروپا در ۱۲ نوامبر با میزبانی ایرلند و ریاست مشترک آنتونیو کوستا، رئیس شورای اروپا، و میهال مارتین، نخستوزیر ایرلند، برگزار میشود. دو محور اعلامشده آن «اروپای رقابتی و متصل با انرژی مقرونبهصرفه» و «اروپای دموکراتیک امن و قابل دفاع» هستند. در برنامه رسمی، آغاز جلسه عمومی برای ساعت ۱۱:۳۰ به وقت دوبلین پیشبینی شده است.
اوکراین، بریتانیا، نروژ، ترکیه و کشورهای غرب بالکان در کنار اعضای اتحادیه اروپا به این چارچوب دعوت شدهاند و کانادا نیز مهمان است. برخلاف شورای اروپا یا شورای اتحادیه اروپا، جامعه سیاسی اروپا مجمعی برای گفتوگو و هماهنگی است و صرف برگزاری آن، مصوبه اتحادیه اروپا، مجوز هزینه یا ضمانت دفاعی ایجاد نمیکند.
چه رویدادی پشت اجلاس امروز قرار دارد؟
در ۱۰ نوامبر، نمایندگان اتحادیه اروپا، فرانسه، آلمان، ایتالیا، بریتانیا، اوکراین، ایالات متحده و ناتو در ابوظبی درباره تلاشهای دیپلماتیک برای پایان جنگ و چارچوب امنیتی پس از آن رایزنی کردند. بیانیه رسمی شورای اتحادیه اروپا بر حاکمیت ملی، تمامیت ارضی، استقلال تصمیمگیری اوکراین و ضرورت تضمینهای امنیتی معتبر تأکید میکند. این متن، سند توافق صلح با روسیه یا تعهد جزئی نیروهای نظامی نیست؛ مشخص میکند طرفهای حاضر در هماهنگی غربی بر چه اصولی اصرار دارند.
سایت رسمی شورای اتحادیه اروپا درباره نشست ۱۳ نوامبر نیز میگوید سران اتحادیه قصد دارند روند گفتوگوهای ابوظبی و نقش اروپا در مذاکرات صلح را بررسی کنند. بنابراین اجلاس گستردهترِ ۱۲ نوامبر میتواند زمینه سیاسی فراهم کند و نشست محدودتر فردا احتمالاً درباره ابزارهای اتحادیه بحث کند؛ دو رخداد را نباید یکی دانست.
چرا اکنون؟
جنگ فرسایشی روسیه علیه اوکراین، تلاشهای تازه میانجیگری ایالات متحده و بحث درباره ضمانتهای امنیتی، اروپا را با دو نگرانی همزمان روبهرو کرده است: توافقی که بدون مشارکت مؤثر اروپاییها شکل بگیرد و صلحی که بدون سازوکار بازدارندگی قابل اعتماد دوام نیاورد. دولتهای اروپایی در عین حال با فشار هزینه انرژی، رقابت صنعتی و تهدیدهای سایبری و ترکیبی مواجهاند.
نشست دوبلین در چنین نقطهای میکوشد کشورهایی را که عضو اتحادیه نیستند نیز وارد رایزنی کند. این دامنه گسترده مزیت سیاسی است، ولی تصمیمگیری و تخصیص بودجه را دشوارتر میکند؛ چون اختیارات، توان مالی و ملاحظات امنیتی شرکتکنندگان یکسان نیست.
پیشینه؛ جامعه سیاسی اروپا چه نوع نهادی است؟
جامعه سیاسی اروپا پس از گسترش جنگ اوکراین در سال ۲۰۲۲ شکل گرفت تا کشورهای قاره، فراتر از مرز عضویت در اتحادیه، درباره مسائل مشترک گفتوگو کنند. بر اساس معرفی رسمی شورای اتحادیه اروپا، هدف آن تقویت امنیت، ثبات، رفاه و همکاری سیاسی است. این مجمع جانشین روند عضویت اوکراین در اتحادیه، ناتو یا سازوکارهای حقوقی دفاع جمعی نیست.
همین تمایز برای تفسیر نتیجه اجلاس اهمیت دارد: دیدار دوجانبه، تفاهم سیاسی، توافق چندجانبه اجرایی و تعهد دفاعی الزامآور چهار مرحله متفاوتاند. حتی اگر رهبران بر سر اصول کلی توافق کنند، انتقال آن به تأمین مالی، آموزش نیروها، تجهیزات و نظام نظارت نیازمند تصمیمهای جداگانه است.
بازیگران و منافع
اوکراین به تضمینی نیاز دارد که احتمال تکرار حمله را کاهش دهد و در عین حال حاکمیت و اختیار تصمیمگیری آن را حفظ کند. کشورهای نزدیک به مرزهای روسیه یا در معرض فشار امنیتی، معمولاً به بازدارندگی معتبر و حضور پایدار شرکا حساسترند. بریتانیا و نروژ با اینکه عضو اتحادیه اروپا نیستند، در امنیت قاره و همکاری ناتو نقشی مهم دارند. ترکیه و سایر کشورهای همسایه نیز ارتباطات و محاسبات منطقهای مستقلی دارند.
اتحادیه اروپا میتواند از ابزارهای اقتصادی، تحریم، بودجه و همکاری صنعتی استفاده کند؛ اما قدرتهای عضو در خصوص هزینه، نوع پشتیبانی و رابطه با واشنگتن منافع کاملاً یکسان ندارند. موضع هر کشور باید جداگانه سنجیده شود؛ حضور در نشست به معنای موافقت آن با همه پیشنهادها نیست.
منابع
- خبرگزاری Associated Press (AP)
- منبع تکمیلی شورای اروپا، دستور کار رسمی نهمین نشست جامعه سیاسی اروپا، ۱۲ نوامبر ۲۰۲۶
- منبع تکمیلی شورای اروپا، دستور کار نشست غیررسمی سران اتحادیه، ۱۳ نوامبر ۲۰۲۶
- منبع تکمیلی شورای اروپا، بیانیه رسمی رایزنی ابوظبی درباره ضمانتهای امنیتی، ۱۰ نوامبر ۲۰۲۶
- منبع تکمیلی شورای اروپا، حضور دبیرکل در اجلاس دوبلین و برنامه امنیت دموکراتیک، ۱۰ نوامبر ۲۰۲۶
- منبع تکمیلی پلیس ایرلند، اطلاعیه امنیتی و برگزاری اجلاس، ۱۰ نوامبر ۲۰۲۶
اعتبارسنجی
پیوند تأیید همین خبرتازهترینها در اروپا
تحلیلها و خبرهای تازهی همین دسته را دنبال کنید.
از مهمترین خبرها و تحلیلها عقب نمانید
خلاصه خبرها و تحلیلهای رونما را هر روز در ایمیل خود دریافت کنید.










