
آسهآن و چین بر سر ۸۰ درصد متن قواعد دریای چین جنوبی توافق کردند
وزیر خارجه فیلیپین ترزا لازارو روز ۱۵ نوامبر ۲۰۲۶ در نشست سران آسهآن در مانیل اعلام کرد چین و کشورهای جنوبشرق آسیا درباره حدود ۸۰ درصد متن پیشنویس آیین رفتار در دریای چین جنوبی به تفاهم موقت رسیدهاند. این توافق هنوز نهایی نیست. اختلاف بر سر بخشهای باقیمانده ادامه دارد و سند فعلاً به امضای طرف
عکس واقعی پرچمهای کشورهای آسهآن کنار رود سایگون، ۲۰۲۵، Nat4Eben / Wikimedia Commons، CC BY-SA 4.0، تصویر اجلاس مانیل نیست.
وزیر خارجه فیلیپین ترزا لازارو روز ۱۵ نوامبر ۲۰۲۶ در نشست سران آسهآن در مانیل اعلام کرد چین و کشورهای جنوبشرق آسیا درباره حدود ۸۰ درصد متن پیشنویس آیین رفتار در دریای چین جنوبی به تفاهم موقت رسیدهاند. این توافق هنوز نهایی نیست. اختلاف بر سر بخشهای باقیمانده ادامه دارد و سند فعلاً به امضای طرفها نرسیده است. هدف گفتوگوها تدوین قواعد عملی برای مدیریت تنش و جلوگیری از برخورد در یکی از پرترددترین آبراههای جهان است.
در این خبر بینالمللی میخوانید
از پنجاه تا هشتاد درصد
لازارو گفت هنگام آغاز ریاست دورهای فیلیپین حدود نیمی از متن مورد توافق موقت بود و تا پایان نشستهای سال جاری این سهم به ۸۰ درصد رسیده است. افزایش سهم متن توافقشده پیشرفت مذاکره را نشان میدهد، ولی شاخصی از میزان اهمیت اختلافات حلنشده نیست. ممکن است بندهای اندکی درباره اجرای تعهدات و سازوکار حل اختلاف وزن سیاسی بسیار بیشتری از بندهای فنی داشته باشند. بنابراین نباید از درصد تکمیل متن نتیجه گرفت توافق نهایی قطعاً نزدیک است.
سرنوشت ضربالاجل ۲۰۲۶
فیلیپین پایان مذاکرات تا پایان ۲۰۲۶ را از اولویتهای ریاست خود دانسته بود، اما وزیر خارجه این کشور گفت اختلاف دیدگاهها امکان رسیدن به نتیجه قطعی در امسال را محدود کرده است. او گفت شاید پنج تا شش ماه دیگر برای تکمیل کار نیاز باشد. ریاست دورهای آسهآن از سال ۲۰۲۷ به سنگاپور منتقل میشود و انتظار طرف فیلیپینی آن است که مذاکرات در دوره جدید ادامه یابد. این زمانبندی پیشبینی سیاسی است، نه موعد الزامآور قطعی.
دریای چین جنوبی محل اختلاف کدام کشورهاست؟
چین در بخش گستردهای از دریای چین جنوبی ادعای تاریخی دارد؛ این ادعاها با مطالبات دریایی کشورهای فیلیپین، ویتنام، مالزی و برونئی همپوشانی پیدا میکنند. اختلافها به حق عبور، ماهیگیری، منابع انرژی و استقرار نیروهای ساحلی پیوند خوردهاند. برخی مناطق در سالهای گذشته صحنه رویارویی شناورهای چینی و فیلیپینی بودهاند. اندونزی نیز با وجود آنکه خود را یکی از مدعیان اصلی جزایر مورد اختلاف نمیداند، درباره آبهای اطراف ناتونا درگیر تنش شده است.
کد رفتار چه کار میکند؟
طرح آیین رفتار برای مدیریت برخوردها، ارتباط اضطراری و همکاری عملی میان دولتها طراحی شده است. لازارو تصریح کرد این سند قرار نیست ادعای حاکمیت کشورها را حل کند، بلکه چارچوبی برای مدیریت اختلاف در دریا فراهم میکند. این تمایز اساسی است: یک سند جلوگیری از حادثه ممکن است حتی بدون حل اختلاف مرزی مؤثر باشد، اما قادر نیست خودبهخود تعیین کند مالک هر جزیره یا آبراه کدام کشور است.
پیوند با اعلامیه سال ۲۰۰۲
وزیر خارجه فیلیپین گفت مذاکرهکنندگان توافق مقدماتی کردهاند اعلامیه سال ۲۰۰۲ درباره رفتار طرفها مبنای آیین رفتار جدید قرار گیرد. این اعلامیه پیشتر اصولی برای کاهش تنش تعیین کرده بود. نسخه تازه قرار است مقررات عملیتر و سازوکار تعامل گستردهتری داشته باشد. بااینحال تا انتشار متن نهایی معلوم نیست کدام تعهدات ضمانت اجرای مشخص خواهند داشت یا اختلاف بر سر تفسیر بندها چگونه رفع میشود.
آزمایش قابلیت اجرا
مهمترین مسئله پس از امضا احتمالاً نحوه ثبت حوادث، همکاری نیروهای دریایی و رسیدگی به ادعای نقض سند خواهد بود. مقرراتی که تنها اعلام حسن نیت باشند ممکن است هنگام برخورد پرتنش کشتیها اثر محدودی داشته باشند. در مقابل قواعد مشخص ارتباط و فاصله ایمن میتوانند احتمال سوءتفاهم را کاهش دهند. جزئیات این سازوکارها در گزارش نشست ۱۵ نوامبر بهطور کامل منتشر نشده و نتیجهگیری درباره ضمانت اجرا زودهنگام است.
اثر بر تجارت جهانی
دریای چین جنوبی مسیر حمل بخش مهمی از کالاها و انرژی در آسیاست و تشدید تنش میتواند بر بیمه، هزینه حمل و زمان تحویل کالا اثر بگذارد. بااینحال خبر توافق موقت ۸۰ درصد متن بهتنهایی برای پیشبینی کاهش فوری هزینه کشتیرانی کافی نیست. شرکتهای حملونقل ریسک را از مجموعهای از عوامل، از جمله حوادث میدانی و هشدارهای امنیتی، ارزیابی میکنند. نهایینشدن توافق همچنان نااطمینانی را حفظ میکند.
اختلافات منطقهای فراتر از دریا
در نشست مانیل سران آسهآن درباره بحران میانمار و آلودگی فرامرزی ناشی از آتشسوزی جنگلها نیز گفتوگو کردند. وزیر خارجه فیلیپین گفت بازگرداندن تدریجی نمایندگی سیاسی کامل میانمار ممکن است فقط با پیشرفت مشخص در توافق پنجبندی منطقه بررسی شود. این موضوع از مذاکرات دریای چین جنوبی مستقل است، اما نشان میدهد ریاست بعدی آسهآن با چند پرونده امنیتی و انسانی همزمان روبهرو خواهد بود.
تفاوت توافق موقت با قرارداد نهایی
توافق موقت روی متن به معنی تصویب قانونی یا اجرای بندها نیست. در مرحله بعد همه دولتها باید درباره باقی اختلافها، متن یکپارچه و شیوه پذیرش آن تصمیم بگیرند. گزارشهای سیاسی که از «پایان اختلاف چین و آسهآن» سخن بگویند از واقعیت اعلامشده در مانیل فراتر میروند. حتی پس از نهاییشدن آیین رفتار نیز حقوق و ادعاهای سرزمینی طرفها خودبهخود حل نخواهند شد.
گام بعدی مذاکرات
مذاکرات سال آینده زیر ریاست سنگاپور ادامه مییابد. شاخصهای قابل پیگیری عبارتاند از انتشار متن پیشنویس، تصمیم درباره الزامآوری مفاد، ایجاد سازوکار رسیدگی به حوادث و تغییر رفتار واقعی شناورها در مناطق مورد اختلاف. تنها پس از آن میتوان سنجید پیشرفت اعلامشده در مانیل به کاهش پایدار تنش در دریا تبدیل میشود یا خیر.
منابع اولیه این گزارش شامل خبرگزاری رسمی فیلیپین، ۱۵ نوامبر و گزارش CNA از نشست مانیل است.
منابع
- منبع اصلی خبرگزاری رسمی فیلیپین، ۱۵ نوامبر
- منبع تکمیلی گزارش CNA از نشست مانیل
اعتبارسنجی
پیوند تأیید همین خبرتازهترینها در جهان
تحلیلها و خبرهای تازهی همین دسته را دنبال کنید.
از مهمترین خبرها و تحلیلها عقب نمانید
خلاصه خبرها و تحلیلهای رونما را هر روز در ایمیل خود دریافت کنید.










