
سودان و اتیوپی با دست دیگران میجنگند
سودان اتیوپی را به میزبانی پهپادهای نیروهای پشتیبانی سریع متهم میکند و اتیوپی سودان را به پناه دادن به شورشیان تیگرای. تحلیل رونما از جنگ نیابتی دو همسایه، نقش امارات و عربستان و تلاش سازمان ملل برای مهار تنش.
نقشه راهنمای موقعیت سودان و اتیوپی؛ تصویر گرافیکی عمومی، نه عکس رویداد.
تحلیل رونما | ۲۶ آبان ۱۴۰۵ سازمان ملل ۱۶ نوامبر اعلام کرد نگران است تنش سودان و اتیوپی از این هم بدتر شود و به جنگی منطقهای بینجامد. دو همسایه هنوز مستقیم با هم نجنگیدهاند، اما هر کدام دیگری را به پناه دادن به دشمن خود متهم میکند و حدود دو هفته پیش کنسولگریهای یکدیگر را بستند.
در این تحلیل بینالمللی میخوانید
این موضوع را از سه زاویه بررسی میکنیم: میدان نبرد، صفبندی منطقهای و میانجیگری. پرسش محوری این است: آیا این جنگ نیابتی به رویارویی مستقیم میرسد؟
ریشه ماجرا؛ چرا دو جنگ داخلی به هم گره خوردهاند؟
جنگ سودان از آوریل ۲۰۲۳ میان ارتش این کشور و نیروهای پشتیبانی سریع جریان دارد و اکنون در سال چهارم است. به آمار سازمان ملل، بیش از ۱۴ میلیون نفر آواره شدهاند.
در اتیوپی، ۲۳ سپتامبر ائتلافی از گروههای مسلح، از جمله جبهه آزادیبخش مردم تیگرای و شبهنظامیان فانو، به نیروهای دولتی حمله کرد. به گزارش گروه بینالمللی بحران، دولت اتیوپی اریتره و سودان را حامی این ائتلاف میداند و ارتش فدرال ۳ اکتبر مکله، مرکز تیگرای، را گرفت. همین گزارش میگوید چند هزار تیگرایی در یگانی به نام «ارتش ۷۰» در کنار ارتش سودان جنگیدهاند و اتیوپی، در مقابل، مسیر رساندن کمک امارات به نیروهای پشتیبانی سریع شده است. دو کشور از ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۲ هم بر سر منطقه مرزی فشقه درگیر بودند.
خط زمانی؛ از شکایت سودان تا نگرانی سازمان ملل
- ۲ مارس ۲۰۲۶: وزارت خارجه سودان برای نخستین بار علنی اتیوپی را به اقدامات خصمانه و حملات پهپادی متهم کرد.
- ۸ آوریل ۲۰۲۶: آزمایشگاه پژوهش انسانی ییل نشانههای کمک نظامی به نیروهای پشتیبانی سریع را در پایگاه ارتش اتیوپی در آسوسا گزارش کرد.
- ۲۳ سپتامبر ۲۰۲۶: آغاز حمله ائتلاف مخالفان در شمال اتیوپی.
- ۴ اکتبر ۲۰۲۶: نشست چهارجانبه مصر، اریتره، سومالی و سودان در العلمین جدید.
- ۱ نوامبر ۲۰۲۶: سودان اعلام کرد از اتیوپی به شورای امنیت و شورای صلح و امنیت اتحادیه آفریقا شکایت کرده است.
- ۴ و ۵ نوامبر ۲۰۲۶: اتیوپی کنسولگری سودان در آسوسا را بست؛ سودان کنسولگری اتیوپی در قضارف را تعطیل کرد.
- ۱۶ نوامبر ۲۰۲۶: سازمان ملل از تلاش فرستادگانش برای جلوگیری از تشدید تنش خبر داد.
زاویه اول | میدان نبرد: آسوسا چه نقشی در جنگ سودان دارد؟
به گزارش دولت سودان که پروژه تهدیدهای حیاتی مؤسسه امریکن اینترپرایز (AEI) بازتابش داده، نیروهای پشتیبانی سریع از فوریه تا اکتبر ۲۰۲۶ دستکم ۷۰ حمله پهپادی از خاک اتیوپی انجام دادهاند که ۲۸ مورد آن فقط در اکتبر بود. سودان فرودگاههای آسوسا و بحردار را محل پرتاب خوانده است.
منبع: گزارش دولت سودان به نقل از پروژه تهدیدهای حیاتی AEI، ۵ نوامبر ۲۰۲۶. ارقام ادعای یک طرف درگیر است و راستیآزمایی مستقل نشده.
شواهد مستقل محدودتر اما معنادار است. آزمایشگاه ییل در ۸ آوریل با «اطمینان بالا» نوشت فعالیت در پایگاه ارتش اتیوپی در آسوسا با کمک نظامی به نیروهای پشتیبانی سریع سازگار است و در ۲۸ اوت از گردآمدن حدود ۱۰۰ خودروی سبک جنگی تازه، ۱۵ خودروی شبیه نفربر زرهی و بیش از ۶۰ کانتینر خبر داد؛ پشتیبانی کافی برای نیرویی ۷۵۰ تا ۱۰۰۰ نفره. جبهه نیل آبی، درست آن سوی مرز، هم داغ شده است: نیروهای پشتیبانی سریع ۳ نوامبر شهر سالی، حدود ۱۳۰ کیلومتری جنوب دمازین، را گرفتند.
نگاه مخالف: اتیوپی هر نقشی را رد میکند و میگوید بیطرف است. آدیسآبابا در مقابل سودان را به پناه دادن به جنگجویان تیگرای و فانو متهم میکند؛ اتهامی که سودان رد میکند.
زاویه دوم | صفبندی منطقهای: چه کسی پشت چه کسی ایستاده است؟
گروه بینالمللی بحران در ۱۵ اکتبر تصویری روشن از دو اردوگاه داد. در یک سو ارتش سودان، اریتره و جبهه آزادیبخش تیگرایاند، که مصر متحدشان است؛ در سوی دیگر اتیوپی که به نیروهای پشتیبانی سریع نزدیک شده است. به نوشته همین نهاد، آبی احمد تا حدی میخواهد در برابر این ائتلاف اهرم فشار داشته باشد.
پشت این صفبندی، رقابت دو قدرت خلیج فارس است. گروه بحران در مارس نوشت عربستان از ارتش سودان و اریتره پشتیبانی میکند و امارات از اتیوپی و نیروهای پشتیبانی سریع. نشست ۴ اکتبر العلمین جدید این صف را رسمیتر کرد: رهبران چهار کشور هر «اقدام یکجانبه» زیانبار برای حقابه مصر و سودان از نیل را رد کردند؛ اشارهای روشن به سد النهضه. به گزارشها، آدیسآبابا این محور را تلاشی برای محاصره خود میبیند.
آنچه نمیتوان نتیجه گرفت: اینکه این اردوگاهها اتحادهای نظامی منسجماند. پیوندها بیشتر بر دشمن مشترک بنا شده تا تعهد متقابل رسمی.
منابع
- خبرگزاری Reuters
- منبع تکمیلی سازمان ملل، نشست خبری روزانه دفتر سخنگوی دبیرکل (فرحان حق)، ۱۶ نوامبر ۲۰۲۶
- منبع تکمیلی Crisis Group، مهار جنگ تازه در شمال اتیوپی، فهرست پایش اتحادیه اروپا، ۱۵ اکتبر ۲۰۲۶
- منبع تکمیلی Crisis Group، آلن بوسول، سودان اتیوپی را به اقدامات خصمانه تازه متهم میکند، ۴ مارس ۲۰۲۶
- منبع تکمیلی AEI Critical Threats، پرونده آفریقا: تشدید جنگ پهپادی سودان، ۵ نوامبر ۲۰۲۶
- منبع تکمیلی AEI Critical Threats، پرونده آفریقا: پیشروی ارتش سودان و جبهه نیل آبی، ۱۲ نوامبر ۲۰۲۶
- منبع تکمیلی آزمایشگاه پژوهش انسانی دانشگاه ییل، کمک نظامی به نیروهای پشتیبانی سریع در پایگاه ارتش اتیوپی در آسوسا، ۸ آوریل ۲۰۲۶
- منبع تکمیلی آزمایشگاه پژوهش انسانی دانشگاه ییل، گردآمدن پشتیبانی در حد تیپ در پایگاه آسوسا، ۲۸ اوت ۲۰۲۶
- منبع تکمیلی Sudan Tribune، تلاش سازمان ملل برای جلوگیری از تشدید تنش اتیوپی و سودان، ۱۶ نوامبر ۲۰۲۶
- منبع تکمیلی Sudan Tribune، تشدید تنش دیپلماتیک سودان و اتیوپی با اخراج متقابل، ۴ نوامبر ۲۰۲۶
- منبع تکمیلی Arab News (به نقل از Reuters)، بسته شدن کنسولگریهای اتیوپی و سودان، ۵ نوامبر ۲۰۲۶
- منبع تکمیلی Xinhua، تشدید تنش سودان و اتیوپی و نگرانیهای منطقهای، ۱۳ نوامبر ۲۰۲۶
- منبع تکمیلی Anadolu، نشست چهارجانبه اقدامات یکجانبه علیه حقابه مصر و سودان را رد کرد، اکتبر ۲۰۲۶
اعتبارسنجی
پیوند تأیید همین خبرتازهترینها در آفریقا
تحلیلها و خبرهای تازهی همین دسته را دنبال کنید.
از مهمترین خبرها و تحلیلها عقب نمانید
خلاصه خبرها و تحلیلهای رونما را هر روز در ایمیل خود دریافت کنید.










