
آتشبس غزه روی کاغذ؛ چرا دولت انتقالی و بازسازی هنوز آغاز نشدهاند؟
هیات صلح مورد حمایت آمریکا هشدار داده آتشبس غزه در معرض فروپاشی است؛ اسرائیل و حماس به تعهدات خود عمل نکردهاند و سازوکار اداره موقت، پلیس و بازسازی متوقف مانده است. تحلیل مسیرهای خروج از بنبست.
کارگران فلسطینی با ماشینآلات سنگین آوار جنگ را برای بازگشایی مسیرها و آغاز بازسازی غزه پاکسازی میکنند؛ تصویر آرشیوی مرتبط، آوریل ۲۰۲۶. عکس: رویترز
بیش از یک سال از آغاز آتشبس اکتبر ۲۰۲۵ در غزه میگذرد، اما گزارش تازه «هیات صلح» مورد حمایت آمریکا به شورای امنیت سازمان ملل میگوید شکاف میان توافق روی کاغذ و واقعیت میدانی به تهدید اصلی بقای آن تبدیل شده است. گزارش که در ۱۸ نوامبر ۲۰۲۶ منتشر شد، از ادامه حملات اسرائیل، فعالیتهای نظامی حماس، تأخیر در ورود نهادهای اداره غیرنظامی و کمبود شدید امکانات اسکان و بازسازی سخن میگوید. مسئله غزه دیگر فقط این نیست که آیا آتشبس رسماً برقرار است؛ مسئله این است که چرا ساختاری که قرار بود پس از توقف درگیری، اداره، امنیت و زندگی روزمره را بازسازی کند هنوز شکل عملی نگرفته است.
در این تحلیل میخوانید
گزارش هیات صلح دقیقاً چه میگوید؟
براساس گزارش آسوشیتدپرس و رویترز، هیات صلح که برای نظارت بر طرح مورد حمایت دولت ترامپ شکل گرفته، اسرائیل و حماس را به انجام ندادن بخشی از تعهدات خود متهم کرده است. ادامه حملات و عملیات نظامی، محدودیت در ورود کمکهای لازم و آماده نشدن سازوکارهای اداره مدنی، از جمله محورهای هشدار است. هیات صلح به شورای امنیت توصیه کرده از هر دو طرف بخواهد گامهای مورد توافق را به اجرا بگذارند.
تفاوت مهمی میان «ادامه داشتن توافق» و «اجرای کامل توافق» وجود دارد. ممکن است شدت درگیری نسبت به دوره جنگ گسترده کمتر باشد، اما اگر مردم همچنان زیر خطر حمله، در چادرهای آسیبپذیر و بدون خدمات پایه زندگی کنند، دوام اجتماعی و سیاسی توافق کاهش مییابد. این ارزیابی به معنای انکار کاهش نسبی برخی انواع خشونت نیست، بلکه معیار سنجش آتشبس را از توقف رسمی نبرد به آثار واقعی آن گسترش میدهد.
زنجیره بنبست؛ کدام اقدام به کدام اقدام وابسته شده است؟
طرح پساجنگ غزه به چند گام متصل وابسته است: کاهش و توقف عملیات نظامی، خلع سلاح یا سازوکار امنیتی مورد توافق درباره حماس، عقبنشینی نیروهای اسرائیلی، شکلگیری اداره موقت غیرنظامی، استقرار پلیس و نیروی ثباتبخش و آغاز بازسازی گسترده. مشکل زمانی آغاز میشود که هر طرف اجرای یک تعهد خود را منوط به انجام کامل تعهد دیگری کند.
گزارش هیات صلح میگوید دولت اسرائیل هنوز برخی تصمیمهای لازم برای آموزش و بازگشت پلیس غیرنظامی و فعالیت نهاد تکنوکرات موقت را اتخاذ نکرده است. در همین حال، اسرائیل نگرانی امنیتی درباره ادامه فعالیت نظامی حماس دارد و حماس نیز اقدامات اسرائیل را نقض توافق میخواند. بازسازی بدون امنیت، و امنیت پایدار بدون سازوکار قابل قبول اداره مدنی، به دشواری امکانپذیر است.
اداره موقت غزه چه مشکلی را قرار بود حل کند؟
یک هیات تکنوکرات فلسطینی میتواند وظایف فوری مانند آب، بهداشت، جمعآوری زباله، مدارس، ثبت اسناد و هماهنگی کمکرسانی را از رقابت نظامی و حزبی جدا کند. اما اداره غیرنظامی به ساختمان اداری یا فهرست اسامی محدود نیست. کارکنان باید بتوانند به مناطق مختلف رفتوآمد کنند، از امنیت نسبی برخوردار باشند، منابع مالی و اختیار اجرایی داشته باشند و نزد جامعه محلی از حداقلی از مشروعیت بهرهمند شوند.
اگر نهاد جدید تنها در نام تشکیل شده باشد و پلیس، گذرگاهها، بودجه و نظام تصمیمگیری در اختیار بازیگران مختلف باقی بماند، مردم تغییر محسوسی مشاهده نخواهند کرد. از همین رو تأخیر در تصمیمهای اجرایی درباره پلیس و مدیریت مدنی، یک مانع ظاهراً اداری اما در عمل تعیینکننده است.
دیدگاه اسرائیل و حماس؛ امنیت در برابر مشروعیت سیاسی
اسرائیل بر خلع سلاح حماس، جلوگیری از بازگشت تهدید نظامی و تضمین امنیت خود تأکید میکند. از این دیدگاه، عقبنشینی بدون سازوکار دفاعی قابل اعتماد میتواند امکان سازماندهی دوباره حملات را فراهم کند. این نگرانی باید در چارچوب قواعد حقوقی و مفاد تعهدات موجود ارزیابی شود؛ نمیتوان آن را مجوز نامحدود برای هدفگیری غیرنظامیان یا مسدودکردن کمکهای ضروری دانست.
منابع
- خبرگزاری Reuters
- خبرگزاری Associated Press (AP)
- منبع تکمیلی رویترز — متن و ارزیابی گزارش هیات صلح، ۱۸ نوامبر ۲۰۲۶
- منبع تکمیلی الجزیره — گزارش توقف اقدامات اجرایی و وضعیت انسانی غزه
اعتبارسنجی
پیوند تأیید همین خبرتازهترینها در تحلیل
تحلیلها و خبرهای تازهی همین دسته را دنبال کنید.










