
کاپ۳۱ آنتالیا؛ چرا عبارت «گذار از سوختهای فسیلی» از پیشنویس حذف شد؟
پیشنویس ۱۹ نوامبر کاپ۳۱ اشاره صریح به گذار از سوختهای فسیلی و عدد مشخص مالی سازگاری را حذف کرده است. آیا هدف برقیسازی ۳۵ درصدی جایگزین اقدام اقلیمی واقعی میشود؟
تصویر آرشیوی از نشست وزیران انرژی ریاست کاپ۳۱ در آنتالیا، ۱۰ نوامبر ۲۰۲۶. عکس: Necati Savas / اتحادیه اروپا، ۲۰۲۶؛ مجوز CC BY 4.0.
کنفرانس اقلیمی کاپ۳۱ در آنتالیای ترکیه در آستانه موعد رسمی پایان ۲۰ نوامبر ۲۰۲۶ به نقطهای حساس رسیده است. پیشنویس اصلاحشده تصمیم نهایی که پنجشنبه منتشر شد، اشارههای صریح به حرکت به سمت کنار گذاشتن سوختهای فسیلی را حذف کرده و درباره تأمین مالی سازگاری کشورهای آسیبپذیر نیز از برخی تعهدات مشخص عقب نشسته است. در همان حال، ریاست کنفرانس هدفی داوطلبانه برای رساندن سهم برق به ۳۵ درصد مصرف نهایی انرژی جهان تا سال ۲۰۳۵ مطرح میکند. تناقض ظاهری اینجاست: جهان از برقیسازی بیشتر سخن میگوید، اما درباره کاهش وابستگی به منابع آلاینده به توافق روشن نمیرسد. این وضعیت چه معنایی برای مسیر اقلیمی و کشورهای در حال توسعه دارد؟
در این تحلیل میخوانید
پیشنویس پنجشنبه چه چیزی را حذف کرد؟
رویترز در ۱۹ نوامبر گزارش داد نسخه کوتاهتر متن پیشنهادی توافق، ارجاعهای پیشین به پایاندادن تدریجی استفاده از سوختهای فسیلی را کنار گذاشته است. همچنین اشاره به هدف ۱۲۰ میلیارد دلاری برای تأمین مالی سازگاری کشورهای در حال توسعه حذف شد یا به عباراتی کمالزامتر تبدیل شد. این متن در زمان انتشار گزارش هنوز نسخه نهایی نبود و ممکن است طی مذاکره تغییر کند؛ بنابراین گفتن اینکه «کاپ۳۱ رسماً حذف سوخت فسیلی را رد کرد» در این مرحله دقیق نیست.
بولتن مذاکرات زمینِ مؤسسه IISD که جلسات ۱۹ نوامبر را ثبت کرده، از باقیماندن اختلاف بر سر برنامههای ملی سازگاری، روشهای غیربازاری و گفتوگوی ارزیابی جهانی خبر میدهد. در گفتوگوهای اقلیمی، گاهی کوتاهتر شدن متن نشانه تلاش برای رسیدن به حداقل اجماع است، نه حل اختلاف ماهوی. هرچه موضوعی حساستر باشد، احتمال حذف جملههای روشن و جایگزینی با عبارتهای کلی بیشتر میشود.
چرا سوختهای فسیلی به محل نزاع تبدیل شدند؟
زغالسنگ، نفت و گاز هم منشأ بخش بزرگی از انتشار گازهای گلخانهای انرژیاند و هم در بسیاری از اقتصادها به درآمد دولت، امنیت عرضه و اشتغال وابستهاند. صادرکنندگان سوخت، مصرفکنندگان بزرگ و کشورهایی که هنوز به زیرساخت انرژی ارزان نیاز دارند، هزینه و فرصت گذار را یکسان نمیبینند. جنگها و افزایش هزینه زندگی نیز حساسیت سیاسی هر تصمیم درباره قیمت انرژی را تشدید کردهاند.
از منظر حامیان متن قویتر، حذف عبارتهای مرتبط با کاهش مصرف سوخت فسیلی، امکان تبدیل توافق به تعهد اجرایی را تضعیف میکند. در مقابل، کشورهای نگران امنیت عرضه یا تأمین مالی ممکن است اصرار کنند گذار باید متناسب با ظرفیت هر اقتصاد، زمانبندی توسعه و هزینههای آن باشد. اختلاف در اینجا تنها بر سر واژه نیست؛ بر سر اینکه چه کشوری چه هزینهای را چه زمانی میپردازد نیز هست.
«۳۵ درصد برق تا ۲۰۳۵» دقیقاً چه میگوید؟
طرح داوطلبانه ریاست ترکیه در چارچوب دستورکار اقدام جهانی، افزایش سهم برق از مصرف نهایی انرژی به ۳۵ درصد تا سال ۲۰۳۵ را دنبال میکند؛ درحالیکه سهم کنونی حدود ۲۳ درصد اعلام شده است. این شاخص سهم برق از کل انرژی مصرفشده در بخشهایی مانند حملونقل، ساختمان و صنعت را میسنجد؛ نه لزوماً سهم برق تجدیدپذیر از تولید برق.
به همین دلیل، رشد سهم برق اگر با تولید برق فسیلی همراه شود، به خودی خود کاهش متناسب انتشار کربن را تضمین نمیکند. کیفیت گذار به ترکیب نیروگاهها، شبکه انتقال، ذخیرهسازی، بازده تجهیزات و جایگزینی واقعی مصرف سوخت در ساختمان، صنعت و خودرو بستگی دارد. برقیسازی یک ابزار مهم کاهش انتشار است، اما بدون پاکتر شدن تولید برق نمیتواند تمام مسئله را حل کند.
از هدف جهانی تا واقعیت ملی
هدف ۳۵ درصدی در قالب ابتکار داوطلبانه مطرح شده و به معنی سهمیه برابر یا تعهد حقوقی یکسان برای همه دولتها نیست. کشوری با شبکه برق پایدار و سرمایهگذاری گسترده در فناوری پاک، مسیر متفاوتی از کشوری دارد که بخش بزرگی از جمعیتش هنوز دسترسی مطمئن به برق ندارد. اعمال یک نسبت جهانی بدون درنظرگرفتن این شکافها ممکن است پیشرفت واقعی را پنهان کند.
منابع
- خبرگزاری Reuters
- منبع تکمیلی رویترز — حذف زبان سوختهای فسیلی از پیشنویس ۱۹ نوامبر ۲۰۲۶
- منبع تکمیلی IISD Earth Negotiations Bulletin — گزارش مذاکرات کاپ۳۱ در ۱۹ نوامبر
- منبع تکمیلی گزارش روند نهایی و هدف برقیسازی در آنتالیا، ۲۰ نوامبر ۲۰۲۶
اعتبارسنجی
پیوند تأیید همین خبرتازهترینها در تحلیل
تحلیلها و خبرهای تازهی همین دسته را دنبال کنید.










