فراتر از خبر،نزدیک‌تر به حقیقت
قیمت‌ها
تصویر همراه گزارش راستی‌آزمایی دربارهٔ ویدئوی ویروسی دست‌دادن شی و پوتین
تکنونما

سازندهٔ ویدئوی بی‌اعتنایی شی به پوتین گفت آن را با هوش مصنوعی ساخته است

ویدئوی پربازدیدی که می‌گفت شی جین‌پینگ در اجلاس اپک دست پوتین را رد کرده، ساختگی است. سازنده‌اش می‌گوید آن را با Grok Imagine دستکاری کرده است.

مژگان آذری ۵ دقیقه مطالعه ۲۱ نوامبر ۲۰۲۶

ویدئوی پربازدیدی که می‌گفت شی جین‌پینگ در اجلاس اپک جلوی دوربین‌ها دست پوتین را رد کرده، ساختگی است. حسابی طنز آن را ساخته و سازنده‌اش می‌گوید ویدئو را با ابزار هوش مصنوعی Grok Imagine دستکاری کرده است. تصویر اصلی مال نشستی قبلی است که در آن دو رهبر با هم دست داده بودند. صحنهٔ دست‌ندادن هیچ‌وقت اتفاق نیفتاده است.

این ویدئو در شبکه‌های اجتماعی میلیون‌ها بازدید گرفت و حدس‌هایی دربارهٔ سردی رابطهٔ پکن و مسکو را داغ کرد. بررسی‌های راستی‌آزمایی نشان می‌دهد آن لحظه‌ای که ویدئو نشان می‌داد، وجود خارجی نداشته است.

ویدئو چه می‌گفت و چرا این‌قدر دیده شد؟

ماجرا به اجلاس همکاری اقتصادی آسیا و اقیانوسیه در شنژن چین برمی‌گردد. شی جین‌پینگ میزبان بود و رهبران کشورها از جمله پوتین و دونالد ترامپ در مراسم استقبال ۲۷ آبان شرکت کردند. ویدئوی ساختگی ادعا می‌کرد در این اجلاس شی دست پوتین را پس زده و از دست دادن با او طفره رفته است.

چنین صحنه‌ای برای بینندگان جذاب است، چون رابطهٔ روسیه و چین در جنگ اوکراین و بحران‌های دیگر زیر ذره‌بین است. یک حرکت کوچک دست می‌تواند در ذهن خیلی‌ها معنای سیاسی بزرگی پیدا کند. به همین دلیل کلیپ کوتاه و بی‌توضیح سریع پخش شد.

بیشتر بخوانید: نشست سه‌قدرت در شنژن؛ آغاز نظم جهانی تازه یا توافقی برای عکس یادگاری؟

چطور معلوم شد ویدئو ساختگی است؟

دو چیز کار را روشن کرد. اول، خود سازندهٔ ویدئو که یک حساب طنز را اداره می‌کند، اعتراف کرد با Grok Imagine آن را دستکاری کرده است. دوم، مقایسهٔ تصاویر نشان داد صحنهٔ اصلی از نشست دیگری برداشته شده که در آن شی و پوتین واقعاً با هم دست داده بودند. یعنی بستر و چهره‌ها واقعی بودند و فقط حرکت دست عوض شده بود.

یک گزارش راستی‌آزمایی اسپانیایی هم نوشته کاربری که ویدئو را برای اولین بار در شبکهٔ ایکس گذاشت، گفته آن را با Grok ساخته است، یعنی هوش مصنوعی همان شبکه. به نوشتهٔ آن گزارش، پست اول برچسب «ساخته‌شده با هوش مصنوعی» داشت. این برچسب در کپی‌ها و بازنشرها معمولاً از دست می‌رود، و بیننده‌ای که فقط کلیپ را می‌بیند چیزی از آن نمی‌داند.

بیشتر بخوانید: استرالیا و چین دربارهٔ آغاز گفت‌وگوی رسمی هوش مصنوعی توافق کردند

پس در شنژن واقعاً چه گذشت؟

شی و پوتین روز ۲۷ آبان، حاشیهٔ اجلاس، دیدار دوجانبه داشتند. تصاویر خبری ثبت‌شده از مراسم استقبال هم نشان می‌دهد پوتین هنگام ورود با شی و همسرش، پنگ لی‌یوان، دست داد و بعد برای عکس گروهی کنار بقیه ایستاد. جداگانه از این، پوتین پیش از عکس گروهی به سمت ترامپ و شی رفت و با ترامپ هم دست داد.

بعضی کلیپ‌های واقعی هم در شبکه‌ها پخش شد و بحث کرد که جای ایستادن رهبران در عکس گروهی چه معنایی دارد. ولی تصاویر واقعی چیزی را دربارهٔ تحقیر عمدی پوتین ثابت نمی‌کند. این‌که چه کسی کنار چه کسی ایستاده، می‌تواند صرفاً ترتیب برنامهٔ تشریفات باشد. نتیجه‌گیری سیاسی از آن، تفسیر است و مدرکی در دست نیست.

ماریا زاخارووا، سخنگوی وزارت خارجهٔ روسیه، شنبه ۳۰ آبان گفت مسکو و پکن پس از نشست پوتین، شی و ترامپ در شنژن همکاری راهبردی را تقویت می‌کنند. این موضع رسمی روسیه است و دربارهٔ درستی یا نادرستی ویدئو چیزی نمی‌گوید، اما نشان می‌دهد دو دولت خودشان ماجرا را بحران نمی‌دانند.

بیشتر بخوانید: چین پس از اجلاس شنژن بار دیگر از ژاپن خواست موضع تایوان را اصلاح کند

چرا ویدئوهای ساخته‌شده با هوش مصنوعی این‌قدر راحت باور می‌شوند؟

دلیل اول این است که این ویدئو از صفر ساخته نشده. وقتی تصویر واقعی را برمی‌داری و فقط یک حرکت را عوض می‌کنی، چهره‌ها، لباس‌ها، دکور و نورپردازی واقعی می‌مانند. چشم بیننده همین جزئیات آشنا را می‌بیند و راحت‌تر باور می‌کند.

دلیل دوم، سرعت است. کلیپ کوتاه با یک ادعای تکان‌دهنده در چند ثانیه دیده می‌شود، ولی بررسی درستی‌اش چند ساعت یا چند روز طول می‌کشد. تا وقتی راستی‌آزمایی منتشر شود، ویدئو میلیون‌ها بار دیده شده است. دلیل سوم، چارچوب «طنز» است. سازندهٔ ویدئو حسابی طنز دارد، اما بینندهٔ بازنشر، حساب را نمی‌شناسد و کلیپ را خبر می‌بیند.

بیشتر بخوانید: ورود سگ رباتیک مجهز به هوش مصنوعی به خانهٔ زوجی در اوپسالا

این اولین بار است که چهره‌های سیاسی با هوش مصنوعی جعل می‌شوند؟

نه. در مرداد ۱۴۰۴ هم، هنگامی که گفت‌وگوهای صلح اوکراین سر زبان‌ها بود، تصویرها و ویدئوهای ساختگی از ترامپ و پوتین در شبکه‌ها پخش شد؛ از جمله تصویری از رقص آن‌ها با یک خرس قطبی در برف و ویدئویی از دعوای مشت‌ولگد روی فرش قرمز. آن‌ها هم با ابزارهای هوش مصنوعی ساخته شده بودند. فرق این بار این است که ویدئو یک تحلیل سیاسی واقعی، یعنی رابطهٔ چین و روسیه، را نشانه گرفت و بحث را به سمت یک واقعهٔ ساختگی برد.

چه چیزی هنوز تأیید نشده است؟

هویت سازندهٔ ویدئو و دقیق‌ترین عدد بازدید هنوز اعلام نشده است. گزارش‌ها فقط می‌گویند بازدیدها میلیونی بوده است. واکنش رسمی پکن یا مسکو به این ویدئوی مشخص هم منتشر نشده. دربارهٔ تفسیر جای ایستادن رهبران در عکس گروهی هم نظرها متفاوت است و مدرکی منتشر نشده که قصد پشت آن را روشن کند.

پس تصویر کلی چیست؟

ویدئویی که نشان می‌داد شی دست پوتین را رد می‌کند، ساختهٔ هوش مصنوعی است و سازنده‌اش آن را پذیرفته. صحنهٔ اصلی از نشستی دیگر برداشته شده که در آن دو رهبر دست داده بودند. اگر کسی دربارهٔ سردی رابطهٔ دو کشور حرف می‌زند، باید سراغ نشانه‌های واقعی برود، نه این کلیپ. قدم بعدی این است که پلتفرم‌ها برچسب «ساخته‌شده با هوش مصنوعی» را روی بازنشرها هم نگه دارند و مخاطبان پیش از دست‌به‌دست کردن چنین کلیپ‌هایی، منبع اصلی‌شان را بپرسند.

بیشتر بخوانید: آیا ورود سه پرتابهٔ روسی به خاک لهستان آزمونی برای ناتو بود؟

منابع اصلی تحقیق

سوالات متداول

ویدئوی دست‌ندادن شی جین‌پینگ به پوتین واقعی است؟

نه. سازندهٔ ویدئو که یک حساب طنز را اداره می‌کند، گفته آن را با ابزار هوش مصنوعی Grok Imagine دستکاری کرده است. صحنهٔ اصلی از نشستی قبلی است که در آن دو رهبر دست داده بودند.

ویدئو دربارهٔ کدام اجلاس بود؟

دربارهٔ اجلاس همکاری اقتصادی آسیا و اقیانوسیه (اپک) در شنژن چین که رهبرانی از جمله شی، پوتین و ترامپ در آن حضور داشتند.

در شنژن واقعاً بین شی و پوتین چه گذشت؟

دو رهبر روز ۲۷ آبان در حاشیهٔ اجلاس دیدار دوجانبه داشتند. تصاویر خبری هم دست‌دادن پوتین با شی و همسرش را ثبت کرده است. تصاویر واقعی چیزی دربارهٔ بی‌اعتنایی عمدی ثابت نمی‌کند.

Grok Imagine چیست؟

طبق گزارش، ابزاری مبتنی بر هوش مصنوعی است که سازندهٔ ویدئو با آن تصویر واقعی را دستکاری کرده است. Grok هوش مصنوعی شبکهٔ ایکس است.

چطور می‌شود چنین ویدئوهایی را تشخیص داد؟

منبع اصلی ویدئو را بپرسید، ببینید برچسب «ساخته‌شده با هوش مصنوعی» داشته یا نه، و صحنه را با تصاویر خبری معتبر از همان رویداد مقایسه کنید.

هم‌رسانی تلگرام ایکس واتس‌اپ

کنجکاوی‌تان را ادامه دهید

سه مطلب تازه از تکنونما؛ از هوش مصنوعی تا گجت‌هایی که فردا در دست شماست.

همه روایت‌های تکنونما