
بسیج میخواهد چشم و گوش محلهها باشد
رئیس بسیج از طرح «شبکه اطلاعات مردمی» و حکمرانی محلی با محوریت پایگاههای بسیج گفت. تحلیل رونما از منطق امنیتی این طرح، جایگاه بسیج در اداره محله و پیامد آن برای اعتماد عمومی.
گسترش نقش پایگاههای بسیج در حکمرانی محلی و شبکه اطلاعات مردمی؛ پرسشهایی درباره امنیت محله، حریم خصوصی و اعتماد عمومی. کپی
تحلیل رونما | رئیس سازمان بسیج روز چهارشنبه ۱۸ نوامبر از طرحی گفت که پایگاههای بسیج را محور «حکمرانی محلی» میکند و از مردم میخواهد در شناسایی «عناصر دشمن» در محلهها نقش بگیرند. این سخنان همزمان با بالا گرفتن درگیریهای مسلحانه در مرزهای شمالغربی و جنوبشرقی مطرح شد. پرسش اصلی این است: سپردن امنیت به محلهها، حکومت را قویتر میکند یا بار تازهای بر اعتماد عمومی میگذارد؟
در این تحلیل میخوانید
این موضوع را از سه زاویه بررسی میکنیم: جایگاه بسیج در اداره محله، منطق امنیتی طرح، و پیامد آن برای اعتماد عمومی.
ریشه ماجرا؛ چرا بسیج دوباره به محله برگشته است؟
بسیج از ابتدا نهادی محلهمحور بوده است؛ تازگی ماجرا در دامنه نقشی است که اکنون برای آن تعریف میشود. از آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران در ۲۸ فوریه، حکومت با فشاری همزمان از بیرون و درون روبهروست: محاصره دریایی، کمبود سوخت و گاز، و فعال شدن دوباره گروههای مسلح در مرزها.
به ارزیابی اندیشکده آمریکایی ISW و پروژه تهدیدهای حیاتی وابسته به AEI، رهبر جمهوری اسلامی، مجتبی خامنهای، روز ۱۰ اوت خواستار آن شده بود که «هر ایرانی یک بسیجی» باشد و شبکههای اطلاعاتی داخلی با آموزش و فناوری تازه تقویت شوند. سخنان ۱۸ نوامبر طائب را میتوان نخستین ترجمه اجرایی و علنی این رهنمود در سطح محله دانست.
خط زمانی؛ از رهنمود تابستان تا طرح محلهمحور
- ۱۰ اوت ۲۰۲۶: رهبر جمهوری اسلامی بر گسترش بسیج و تقویت شبکههای اطلاعاتی داخلی تأکید کرد.
- ۱۱ نوامبر ۲۰۲۶: وزارت اطلاعات از انهدام یک هسته مسلح در استان کرمانشاه، بازداشت پنج عضو و سه قاچاقچی سلاح و کشف ۵۰ قبضه سلاح خبر داد.
- ۱۴ نوامبر ۲۰۲۶: واژگونی اتوبوس کارکنان یک شرکت نفتی در دهلران ۱۳ کشته برجا گذاشت و در روزهای بعد در آبدانان تجمع اعتراضی برگزار شد.
- ۱۷ نوامبر ۲۰۲۶: وزارت اطلاعات از انهدام دو هسته مسلح در کردستان، بازداشت نُه نفر و کشف سلاح و ۷۰ دستگاه استارلینک خبر داد. همان روز، به گزارش رسانههای داخلی، یک مرزبان نزدیک بانه به دست پژاک کشته شد.
- ۱۸ نوامبر ۲۰۲۶: یک عضو سنی بسیج در زاهدان به دست افراد مسلح ناشناس کشته شد. همان روز طائب در ارتباط تصویری با ۱۶۰ هزار «رده مقاومت» بسیج، طرح تازه را تشریح کرد.
زاویه اول | حکمرانی: پایگاه بسیج چه جایی در اداره محله پیدا میکند؟
طائب گفت در «الگوی حکمرانی محلی» پایگاههای بسیج باید «محور تجمیع و سازماندهی توانمندیهای مردمی» باشند. او از سه حوزه گفت: مبارزه با فساد و «مطالبهگری»، همکاری بیشتر با قوه قضائیه فراتر از نقش ضابط قضایی، و حل اختلافهای محلی در مسجدها با حضور معتمدان و با پشتیبانی شوراهای حل اختلاف قوه قضائیه. به بیان دیگر، بسیج میخواهد در کارهایی حضور داشته باشد که در حالت عادی بر عهده شوراهای شهر و روستا، شهرداریها و دادگستری است.
نگاه مخالف: حامیان طرح میگویند در شرایط جنگی، نهادی که در همه محلهها حاضر است میتواند خلأ خدمات و نظارت را پر کند. پرسش اما این است که وقتی یک نهاد نظامی همزمان کشف فساد، داوری اختلاف و گردآوری اطلاعات را بر عهده بگیرد، چه کسی بر خود آن نظارت میکند؛ پاسخی که در سخنان ۱۸ نوامبر دیده نمیشود.
زاویه دوم | امنیت: چرا حکومت به چشمهای محله نیاز پیدا کرده است؟
طائب صریح گفت «تقویت اشراف اطلاعاتی محلهمحور» از مهمترین عرصههای نقشآفرینی بسیج است، چون «عناصر تروریستی» و سلاح ممکن است از مرزهای زمینی، هوایی و دریایی وارد شوند. به گفته او، مهمترین مسئله شناسایی شبکه دشمن «پیش از آن است که فرصت اقدام پیدا کند».
در یک هفته، از کرمانشاه و کردستان تا زاهدان، چند رخداد مسلحانه گزارش شده است. به ارزیابی ISW در گزارش ۱۸ نوامبر، فعالیت ائتلاف گروههای بلوچ موسوم به «جبهه مردمی مبارزین» در جنوبشرق افزایش یافته و حکومت احتمالاً میخواهد شبکههای محلی بسیج را به سامانه هشدار زودهنگام برای نیروهای رسمی بدل کند تا فشار تهدیدهای همزمان بر آنها کمتر شود.
یادداشتی در یک خبرگزاری رسمی داخلی در همان روز، این رخدادها را بخشی از «طراحی بزرگتر» خواند که هدفش «پراکنده کردن» نیروهای امنیتی است.
آنچه نمیتوان نتیجه گرفت: همزمانی رخدادها در دو سر کشور بهتنهایی ثابت نمیکند که پشت آنها یک طرح واحد خارجی است. ISW این روایت را تلاش بخشی از حکومت برای قاببندی ناآرامیهای جداگانه بهعنوان یک کارزار سازمانیافته ارزیابی میکند، نه یافتهای اثباتشده.
منابع
- منبع اصلی دفاعپرس، سخنان حسین طائب، رئیس سازمان بسیج، درباره شبکه اطلاعات مردمی و حکمرانی محلی، ۱۸ نوامبر ۲۰۲۶ (۲۷ آبان ۱۴۰۵)
- منبع تکمیلی ISW و Critical Threats (AEI)، Iran Update، ۱۸ نوامبر ۲۰۲۶
- منبع تکمیلی خبرگزاری مهر، یادداشت «تلاش دشمن برای خروج از بنبست با بازیابی چرخه آشوب، ترور و جنگ»، ۱۸ نوامبر ۲۰۲۶
اعتبارسنجی
پیوند تأیید همین خبرتازهترینها در ایران
تحلیلها و خبرهای تازهی همین دسته را دنبال کنید.
از مهمترین خبرها و تحلیلها عقب نمانید
خلاصه خبرها و تحلیلهای رونما را هر روز در ایمیل خود دریافت کنید.









