
نفت خلیج فارس دوباره از روسیه در بازار هند پیشی گرفت
طبق دادههای کپلر تا ۱۲ نوامبر، هند روزانه ۲٫۱ میلیون بشکه نفت از خلیج فارس و ۱٫۸ میلیون بشکه از روسیه وارد کرده است؛ تغییر مهم اما هنوز برآورد نیمه ماه است.
پالایشگاه اسار در وادینار هند، عکس آرشیوی ۲۸ اکتبر ۲۰۰۸؛ تصویر محمولههای نوامبر ۲۰۲۶ نیست. عکاس Abhisek Sarda، مجوز CC BY 2.0. https://commons.wikimedia.org/wiki/File:The_Essar_Oil_Refinery.jpg
هند در نیمه نخست نوامبر ۲۰۲۶ دوباره نفت بیشتری از کشورهای خلیج فارس نسبت به روسیه دریافت کرده است. دادههای شرکت رهگیری محمولههای انرژی کپلر، که ۱۲ نوامبر توسط بلومبرگ منتشر شد، جریان واردات روزانه از مسیر خلیج فارس را حدود ۲٫۱ میلیون بشکه و از روسیه ۱٫۸ میلیون بشکه برآورد میکند. این اولین بار از آغاز جنگ ایران است که در این برآورد، عرضه خلیج فارس از روسیه پیشی میگیرد؛ بااینحال آمار مربوط به بخشی از ماه است و هنوز نتیجه قطعی کل نوامبر محسوب نمیشود.
در این خبر اقتصادی میخوانید
آنچه باید بدانیم
در ماههای نخست جنگ، اختلال عبور کشتیها از تنگه هرمز جریان واردات نفت هند از خلیج فارس را بسیار کاهش داده بود. تولیدکنندگان روسی آن زمان سهم بیشتری از بازار پالایشگاههای هند به دست آوردند. اکنون بهبود نسبی انتقال نفت از هرمز، استفاده از انتقال میان نفتکشها و کاهش مزیت اقتصادی نفت روسیه، بخشی از تقاضا را به سمت عرضهکنندگان خلیج فارس برگردانده است. این تغییر به معنای امنیت کامل تنگه یا توقف خرید نفت روسیه نیست.
تغییر حجم واردات از فوریه تا نوامبر
کپلر برآورد کرده بود پیش از تشدید اختلالات در فوریه، هند بهطور متوسط روزانه حدود ۲٫۸ میلیون بشکه از مسیر تنگه هرمز دریافت میکرد. در آوریل، هنگام حملات به نفتکشها و محدودشدن شدید عبور، این رقم تا حدود ۲۴۷ هزار بشکه در روز پایین رفت. عدد ۲٫۱ میلیون بشکه در روز برای نوامبر نشان میدهد بخش مهمی از جریان تجارت بازگشته، اما همچنان از سطح فوریه کمتر است.
در مقایسه این ارقام باید به زمان و تعاریف توجه کرد. عدد ۲٫۸ میلیون بشکه میانگین ماه فوریه بود، ۲۴۷ هزار بشکه به سطح افت در آوریل اشاره میکرد و رقم نوامبر برآورد محمولههای ثبتشده تا زمان انتشار گزارش بود. این سه عدد تصویری از مقاطع متفاوت ارائه میدهند، نه اینکه در تمام روزهای میان آنها جریان نفت بهطور پیوسته و یکنواخت رشد کرده باشد.
انتقال کشتیبهکشتی چگونه مسیر را تغییر داد؟
گزارشهای بازار میگویند بخشی از نفت خلیج فارس پس از خروج از آبهای پرخطر به نفتکشهای دیگر منتقل شده و فعالیت انتقال در نزدیکی سواحل غربی هند افزایش یافته است. منطقه خلیج کَچ یکی از نقاطی است که در این روند مطرح شده است. چنین فرایندی ممکن است انعطاف مسیر و امکان تحویل به پالایشگاه را بالا ببرد، اما نیازمند هماهنگی دریایی، نظارت ایمنی و پرداخت هزینه خدمات انتقال است.
قیمت نهایی نفت برای پالایشگاه تنها قیمت هر بشکه در مبدأ نیست. هزینه اجاره نفتکش، بیمه خطر جنگ، زمان سفر و هزینه انتقال نیز بر قیمت تحویلی اثر میگذارد. پالایشگران هند با مقایسه این عوامل میان نفت روسیه و نفت خلیج فارس تصمیم میگیرند. در اواخر اکتبر شرکت بهارات پترولیوم اعلام کرده بود قصد دارد بعضی خریدهای روسی خود در نوامبر را کاهش دهد، زیرا افزایش هزینه حمل و قیمت محمولههای روسی، پیشنهادهای نفتی خاورمیانه را رقابتیتر کرده بود.
عرضه نفت کشورهای خلیج فارس
به گزارش بلومبرگ، صادرات تجمیعی عربستان سعودی، امارات، عراق و کویت در اکتبر به حدود ۱۵٫۵۳ میلیون بشکه در روز رسیده، یعنی به سطحی نزدیک به ابتدای سال بازگشته است. این رقم مجموع صادرات چهار کشور به تمام مقصدهاست و نباید آن را با خرید روزانه هند از این کشورها اشتباه گرفت. همچنین گزارش صادرات بالاتر بهتنهایی نشاندهنده افزایش پایدار ظرفیت تولید یا پایان خطر قطع مسیرهای انتقال در ماههای بعد نیست.
در همین زمان، صادرات دریایی روسیه با فشار حملات به زیرساخت انرژی و تغییر هزینه حمل روبهرو شده است. دادههای بلومبرگ از کاهش روزانه حدود ۴۰ هزار بشکه در میانگین چهار هفته منتهی به هشتم نوامبر حکایت داشت و سطح صادرات دریایی روسیه را حدود ۳٫۶۳ میلیون بشکه در روز نشان میداد. میزان صادرات دریایی با تولید کل نفت روسیه یا تمام جریان صادرات از خطوط لوله یکسان نیست.
تفاوت آمار رهگیری نفتکش با واردات قطعی
شرکتهای ردیابی محموله معمولاً محل کشتیها، مسیر حرکت، نوع محموله و مقصد تخمینی را بررسی میکنند. مقصد کشتی میتواند در طول سفر تغییر کند و گاهی محموله پیش از رسیدن به پالایشگاه به کشتی دیگری منتقل میشود. بنابراین حجم ثبتشده در گزارش کپلر به معنای ثبت قطعی همان مقدار نفت در گمرک هند نیست. برای تأیید کامل باید آمار تخلیه در بنادر و اطلاعات تجاری پایان ماه نیز در دسترس باشد. همچنین انتخاب تأمینکننده به کیفیت نفت خام و سازگاری آن با تجهیزات پالایشگاه بستگی دارد، نه صرفاً قیمت و فاصله حمل.
چرا موضوع برای ایران و بازار جهانی اهمیت دارد؟
هند از بزرگترین واردکنندگان نفت است و تغییر مسیر خرید این کشور میتواند سهم بازار عرضهکنندگان خلیج فارس و روسیه را جابهجا کند. با افزایش سهم نفت عبوری از هرمز، نگرانی درباره امنیت کشتیرانی در این تنگه دوباره در تصمیم پالایشگران نقش پررنگی مییابد. این موضوع برای ایران نیز از نظر جغرافیای انرژی و سیاست دریایی اهمیت دارد؛ بااینحال هیچ دادهای در گزارش کپلر نشان نمیدهد تغییر سهم واردات هند بهطور مستقیم به افزایش درآمد نفتی ایران انجامیده است.
برای تشخیص اینکه روند ادامه دارد یا نه باید گزارش نهایی محمولههای ماه نوامبر، حجم تحویل واقعی در بنادر هند و آمار رسمی واردات بررسی شود. داده منتشرشده فعلی، برآورد ۲٫۱ میلیون بشکه در روز از خلیج فارس و ۱٫۸ میلیون بشکه از روسیه در مقطع سنجش است؛ ارقام ممکن است با ورود محمولههای دیگر و اصلاح دادهها تغییر کنند.
منابع
اعتبارسنجی
پیوند تأیید همین خبرتازهترینها در اقتصاد
تحلیلها و خبرهای تازهی همین دسته را دنبال کنید.
از مهمترین خبرها و تحلیلها عقب نمانید
خلاصه خبرها و تحلیلهای رونما را هر روز در ایمیل خود دریافت کنید.









