بدهی جهان از ۳۶۵ تریلیون دلار گذشت و فرانسه گران‌تر از ایتالیا وام می‌گیرد

مؤسسه‌ی مالی بین‌المللی (IIF) می‌گوید بدهی جهان در نیمه‌ی نخست ۲۰۲۶ میلادی از ۳۶۵ تریلیون دلار گذشته و بیشترِ افزایش از بازارهای نوظهور آمده است. همزمان فرانسه برای وام ده‌ساله حدود ۵ درصد بهره می‌پردازد؛ رقمی که در گزارشی توضیحی بالاترین سطح از ۲۰۰۲ و بیش از هزینه‌ی وام ایتالیا و یونان توصیف شده است. اقتصادهای پیشرفته هم در یک سال گذشته بیش از ۳٫۳ تریلیون دلار بهره‌ی بدهی دولتی پرداخته‌اند.

رقم ۳۶۵ تریلیون دلار از کجا می‌آید؟

مؤسسه‌ی مالی بین‌المللی در نسخه‌ی ۲۳ سپتامبر ۲۰۲۶ (اول مهر ۱۴۰۵) گزارش پایش بدهی جهانی نوشته است بدهی جهان در نیمه‌ی نخست ۲۰۲۶ از ۳۶۵ تریلیون دلار عبور کرده و بازارهای نوظهور بیشترین سهم را در افزایش داشته‌اند. متن کامل این گزارش فقط برای اعضا باز است و در بخش عمومی، سهم دقیق بازارهای نوظهور و نسبت تازه‌ی بدهی به تولید نیامده است. مؤسسه فقط می‌گوید تورم بالاتر به مهار این نسبت‌ها کمک کرده و آسیب‌پذیری‌های زیربنایی را پنهان می‌کند.

محاسبه‌ی رونما: اگر رقم پایان ۲۰۲۵ یعنی ۳۴۸ تریلیون دلار را مبنا بگیریم، رقم ۳۶۵ تریلیون دلار حدود ۱۷ تریلیون دلار و نزدیک ۴٫۹ درصد بیشتر است. این افزایش اسمی و به دلار جاری است و رشد واقعی نیست. توضیح الجزیره از افزایش ۱۰ تریلیون دلاری در نیمه‌ی نخست نوشته که با تفاضل ارقام منتشرشده‌ی مؤسسه نمی‌خواند و مبنای آن روشن نیست؛ برای همین در این خبر به کار نرفت.

فرانسه چرا در کانون توجه است؟

بر اساس گزارش توضیحی یادشده، فرانسه برای وام ده‌ساله حدود ۵ درصد بهره می‌دهد و آلمان ۳٫۴۱ درصد؛ یعنی فاصله‌ای نزدیک به ۱٫۶ واحد درصد (محاسبه‌ی رونما). گزارش می‌گوید هزینه‌ی وام ده‌ساله‌ی اقتصادهای بزرگ اروپایی از اوایل دهه‌ی ۲۰۰۰ به ۵ درصد نرسیده بود و فرانسه اکنون گران‌تر از ایتالیا و یونان وام می‌گیرد؛ در میان کشورهای نمودار آن فقط بریتانیا، خارج از منطقه‌ی یورو، بالاتر است. برای مقایسه، در بحران بدهی منطقه‌ی یورو در سال‌های ۲۰۱۰ تا ۲۰۱۲ بازده بالای ۷ درصد ایرلند و پرتغال را به برنامه‌ی نجات کشاند.

همین گزارش بحث بدهی را به اعتراض‌های اخیر فرانسه وصل می‌کند و می‌نویسد بنا بر وزارت کشور، بیش از ۵۵۰ هزار نفر در یک شنبه در سراسر کشور تظاهرات کردند؛ تاریخ دقیق را متن نیاورده و پیوند آن به ۱۸ اکتبر ۲۰۲۶ اشاره دارد.

ارقام جدول از گزارش توضیحی گرفته شده و منبع و تاریخ آن‌ها مشخص نیست؛ بنابراین فقط برای مقایسه‌ی اندازه‌ها مناسب‌اند و نباید جایگزین آمار رسمی هر کشور شوند.

بهره‌ی بدهی چقدر سنگین شده است؟

طبق همان گزارش، اقتصادهای پیشرفته در یک سال گذشته بیش از ۳٫۳ تریلیون دلار بهره‌ی اوراق دولتی پرداخته‌اند. گزارش این عدد را کنار هزینه‌ی دفاعی ۳٫۱ تریلیون، هوش مصنوعی ۲٫۶ تریلیون و انرژی پاک ۲٫۳ تریلیون دلار گذاشته، اما سال و معیار این مقایسه‌ها را روشن نکرده است. نتیجه‌ی محتاطانه این است که هزینه‌ی خدمت بدهی دیگر یک بند حاشیه‌ای در بودجه‌ها نیست؛ اما ارقام مقایسه‌ای را نمی‌توان بدون دانستن مبنایشان دقیق خواند.