بانک جهانی: بازسازی بدهی سنگال باید سریع‌تر از پرونده‌های قبلی G20 پیش برود

سنگال قصد دارد برای بازسازی بدهی خود از نسخه تقویت‌شده چارچوب مشترک گروه ۲۰ استفاده کند و آجی بانگا، رئیس بانک جهانی، گفته است تلاش خواهد شد این پرونده سریع‌تر از نمونه‌های قبلی پیش برود. این تصمیم پس از بحران بدهی پنهان و هم‌زمان با توافق کارشناسی داکار و صندوق بین‌المللی پول بر سر یک برنامه سه‌ساله ۲.۲ میلیارد دلاری مطرح شده است.

بانگا گفته قرار است با باسیرو دیومای فای، رئیس‌جمهور سنگال، درباره چگونگی کمک به عبور سریع پرونده از چارچوب G20 گفت‌وگو کند. این سخن به معنای توافق نهایی با طلبکاران نیست؛ بازسازی بدهی هنوز وارد مرحله‌ای شده که شرایط، دامنه بدهی مشمول و رفتار طلبکاران باید تعیین شود.

سنگال دقیقاً چه می‌خواهد؟

دولت سنگال اعلام کرده از نسخه‌ای «تقویت‌شده» از چارچوب مشترک G20 برای سامان‌دادن بدهی استفاده خواهد کرد. بدهی‌های به فرانک CFA قرار است از این فرایند کنار گذاشته شوند. هدف اصلی، ایجاد ساختاری قابل تحمل‌تر برای بدهی خارجی و فراهم‌کردن زمینه اجرای برنامه مالی جدید کشور است.

چارچوب مشترک در سال ۲۰۲۰ برای کمک به کشورهای کم‌درآمد بدهکار ایجاد شد، اما اجرای آن در عمل کند بوده است. پرونده زامبیا بیش از یک سال طول کشید و غنا نیز برای تکمیل فرایند خود بیش از یک سال زمان نیاز داشت. به همین دلیل، سرعت پرونده سنگال خود به یک معیار برای ارزیابی اصلاحات این سازوکار تبدیل شده است.

بحران بدهی سنگال از کجا آغاز شد؟

وضعیت مالی سنگال پس از آشکار شدن بدهی‌هایی که در دوره دولت قبلی به‌طور کامل در حساب‌های رسمی منعکس نشده بود، وارد بحران شد. کشف بدهی پنهان اعتماد سرمایه‌گذاران و نهادهای بین‌المللی را تحت فشار قرار داد و تصویر واقعی تعهدات دولت را تغییر داد.

دولت جدید ناچار شد هم‌زمان دو مسئله را مدیریت کند: بازسازی اعتبار آمارهای مالی و یافتن راهی برای تأمین مالی بدون تشدید فشار بدهی. ورود به چارچوب G20 بخشی از همین تلاش است، اما نتیجه آن به مذاکره با مجموعه‌ای از طلبکاران رسمی و خصوصی وابسته خواهد بود.

نقش برنامه ۲.۲ میلیارد دلاری چیست؟

سنگال به توافق کارشناسی با صندوق بین‌المللی پول بر سر برنامه‌ای سه‌ساله به ارزش ۲.۲ میلیارد دلار رسیده است. توافق کارشناسی مرحله مهمی است، اما با پرداخت کامل و بی‌قیدوشرط منابع یکسان نیست. اجرای برنامه به تعهدات مالی، اصلاحات و مراحل رسمی بعدی وابسته است.

پیوند میان برنامه صندوق و بازسازی بدهی اهمیت زیادی دارد، زیرا پایداری بدهی یکی از پایه‌های هر برنامه مالی بلندمدت است. اگر بار بدهی در سطحی باقی بماند که بخش بزرگی از درآمد دولت را جذب کند، فضای بودجه‌ای برای سرمایه‌گذاری و خدمات عمومی محدود خواهد ماند.

آنچه می‌دانیم

سنگال رسماً مسیر بازسازی را انتخاب کرده، بانک جهانی خواهان تسریع روند است و تجربه پرونده‌های قبلی برای طراحی فرایند جدید در دسترس است. همچنین سازوکارهایی مانند میزگرد جهانی بدهی حاکمیتی و یک راهنمای فرایند بازسازی برای کاهش ابهام میان بدهکاران و طلبکاران ایجاد شده‌اند.

فای در سفر خود به واشنگتن قرار است با مقام‌های کلیدی مالی بین‌المللی نیز دیدار کند. این گفت‌وگوها می‌توانند برای هماهنگی سیاسی و مالی مهم باشند، اما جای توافق حقوقی با طلبکاران را نمی‌گیرند.

آنچه هنوز نمی‌دانیم

هنوز مشخص نیست چه حجم دقیقی از بدهی وارد بازسازی می‌شود، طلبکاران چه میزان کاهش ارزش، تمدید سررسید یا تغییر نرخ را می‌پذیرند و فرایند چه زمانی تکمیل خواهد شد. همچنین عبارت «سریع‌ترین پرونده» یک هدف است، نه نتیجه تضمین‌شده.

واکنش بازار نیز به جزئیات نهایی بستگی دارد. بازسازی موفق می‌تواند فشار نقدینگی را کاهش دهد، اما اختلاف طولانی با طلبکاران یا شرایط سخت‌تر از انتظار می‌تواند هزینه تأمین مالی سنگال را بالا نگه دارد.

چرا اکنون مهم است؟

پرونده سنگال فقط درباره یک کشور نیست. اگر چارچوب G20 بتواند پس از اصلاحات اخیر سریع‌تر و شفاف‌تر عمل کند، برای دیگر کشورهای بدهکار آفریقایی پیام مهمی خواهد داشت. در مقابل، تکرار تأخیرهای طولانی می‌تواند دوباره کارآمدی این سازوکار را زیر سؤال ببرد.

اثر بر ایران

در حال حاضر تأثیر مستقیم و قابل‌اثباتی بر ایران روشن نیست. اهمیت پرونده برای ایران بیشتر در سطح تجربه سیاست‌گذاری بدهی، رفتار نهادهای مالی بین‌المللی و شرایط تأمین مالی اقتصادهای درحال‌توسعه است. سنگال شریک مالی عمده‌ای برای ایران نیست که تغییر بدهی آن به‌طور مستقیم اقتصاد ایران را جابه‌جا کند.

مسیر بعدی

مرحله بعد با سه نشانه سنجیده می‌شود: تعریف دقیق بدهی مشمول بازسازی، تشکیل و هماهنگی طلبکاران و تبدیل توافق کارشناسی صندوق به برنامه اجرایی. تا آن زمان، وعده بانک جهانی برای سرعت بیشتر باید به‌عنوان هدف فرایند دیده شود، نه تضمین نتیجه یا زمان پایان بازسازی.