ونس: سیاست خاورمیانه آمریکا نباید تابع اسرائیل باشد

جی‌دی ونس می‌گوید اتحاد واشنگتن و اسرائیل به معنای تبعیت سیاست آمریکا از دولت اسرائیل نیست.

در این خبر بین‌المللی می‌خوانید

1. ۱ونس دقیقاً چه گفت؟
2. ۲آنچه می‌دانیم
3. ۳آنچه هنوز روشن نیست
4. ۴چرا الان مهم است؟
5. ۵تأثیر خبر بر ایران
6. ۶پیشینه؛ اختلاف آمریکا و اسرائیل به معنای پایان اتحاد نیست
7. ۷مسیر بعدی

معاون رئیس‌جمهور آمریکا در تازه‌ترین اظهارات خود تأکید کرد واشنگتن باید در خاورمیانه بر اساس منافع خود تصمیم بگیرد و دونالد ترامپ در صورت اختلاف منافع، آماده است مسیر متفاوتی از بنیامین نتانیاهو انتخاب کند. این سخنان در میانه جنگ ایران و تنش‌های گسترده منطقه‌ای، مرز میان اتحاد راهبردی آمریکا و اسرائیل و استقلال تصمیم‌گیری واشنگتن را دوباره به موضوعی سیاسی تبدیل کرده است.

جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، در سخنانی در کنفرانسی مرتبط با پادکست All-In گفت ایالات متحده نمی‌تواند اجازه دهد سیاست خارجی‌اش در خاورمیانه «تابع» اسرائیل شود. او اسرائیل را شریک مهم آمریکا در فناوری نظامی و تبادل اطلاعات توصیف کرد، اما گفت دو دولت همیشه درباره همه موضوعات توافق ندارند و واشنگتن باید در نهایت بر مبنای منافع آمریکا تصمیم بگیرد.

اظهارات ونس از آن جهت اهمیت دارد که در مقطعی بیان شده که جنگ با ایران، وضعیت تنگه هرمز و اختلاف‌های مربوط به مسیر آینده بحران، رابطه واشنگتن و تل‌آویو را زیر فشار تصمیم‌های دشوار قرار داده است. این سخنان به‌خودی‌خود نشانه قطع حمایت آمریکا از اسرائیل نیست؛ بلکه بیان صریح‌تری از این اصل است که دولت ترامپ می‌خواهد میان اتحاد با اسرائیل و اختیار مستقل آمریکا در تصمیم‌های منطقه‌ای مرز بگذارد.

ونس دقیقاً چه گفت؟

ونس رابطه آمریکا و اسرائیل را با روابط واشنگتن با متحدان ناتو مقایسه کرد. استدلال او این بود که داشتن شراکت نزدیک با یک متحد به این معنا نیست که سیاست خارجی آمریکا باید به سیاست همان متحد وابسته شود. او گفت واشنگتن در موارد هم‌سویی منافع با اسرائیل همکاری خواهد کرد و در موارد اختلاف نیز باید بتواند مسیر خود را دنبال کند.

معاون رئیس‌جمهور همچنین گفت ترامپ در مقایسه با رؤسای‌جمهور چند دهه اخیر آمادگی بیشتری برای فاصله گرفتن از بنیامین نتانیاهو نشان داده است، زمانی که منافع مردم آمریکا با محاسبات دولت اسرائیل یکسان نباشد. این گزاره، توصیف ونس از رویکرد ترامپ است و نباید به‌عنوان اعلام یک گسست رسمی در روابط دو کشور خوانده شود.

آنچه می‌دانیم

اصل اظهارات ونس از چند مسیر مستقل بازتاب یافته است. الجزیره عربی سخنان او درباره ضرورت استقلال سیاست خاورمیانه‌ای آمریکا را گزارش کرده و رسانه‌های اسرائیلی از جمله Times of Israel نیز متن بخش‌های اصلی اظهارات را منتشر کرده‌اند. خبرگزاری آناتولی نیز همین محور را گزارش کرده است.

هم‌زمان، مقام‌های دولت آمریکا همچنان اسرائیل را شریک مهم امنیتی می‌دانند. ونس نیز در همان سخنان، همکاری در فناوری نظامی و اطلاعات را از نقاط قوت رابطه دو کشور دانست. بنابراین بخش قطعی خبر، اعلام پایان اتحاد یا کاهش رسمی همکاری نظامی نیست؛ موضوع اصلی تأکید معاون رئیس‌جمهور بر استقلال تصمیم‌گیری واشنگتن است.

آنچه هنوز روشن نیست

هنوز مشخص نیست این موضع در کدام پرونده عملی به اختلاف آشکار واشنگتن و تل‌آویو تبدیل خواهد شد. ونس یک اصل سیاسی را توضیح داده، اما تصمیم مشخص تازه‌ای درباره جنگ ایران، عملیات اسرائیل، کمک نظامی آمریکا یا مذاکرات منطقه‌ای در این سخنان اعلام نشده است.

همچنین معلوم نیست نتانیاهو یا دولت اسرائیل این سخنان را به‌عنوان تغییر در سیاست آمریکا تلقی خواهند کرد یا آن را بخشی از مدیریت اختلاف‌های معمول میان دو متحد می‌دانند. برای سنجش اهمیت واقعی این موضع باید تصمیم‌های بعدی کاخ سفید در پرونده ایران و سایر بحران‌های منطقه را دید.

چرا الان مهم است؟

زمان‌بندی اظهارات ونس اهمیت آن را افزایش می‌دهد. آمریکا و اسرائیل در جنگ ایران همکاری نزدیک داشته‌اند، اما هر دو الزاماً در همه اهداف، زمان‌بندی‌ها و مسیر خروج از بحران منافع یکسان ندارند. هرچه جنگ طولانی‌تر شود، هزینه‌های نظامی، انرژی، کشتیرانی و سیاست داخلی آمریکا نیز وزن بیشتری در محاسبات واشنگتن پیدا می‌کند.

در همین چارچوب، رونما پیش‌تر در گزارش «۲۰۰ روز از جنگ ایران گذشت؛ پایان درگیری هنوز روشن نیست» به فرسایشی‌شدن بحران و دشواری تعریف نقطه پایان پرداخته بود. همچنین در گزارش دیدار پکن و درخواست چین برای بازگشت ایران و آمریکا به مذاکره روشن شد که فشار برای یافتن مسیر دیپلماتیک هم‌زمان با نگرانی از هرمز افزایش یافته است.

تأثیر خبر بر ایران

برای ایران، مهم‌ترین پرسش این نیست که ونس از اسرائیل فاصله لفظی گرفته یا نه؛ پرسش مهم این است که آیا واشنگتن در تصمیم‌های مربوط به جنگ و مذاکره حاضر است اهداف خود را مستقل از ترجیحات دولت نتانیاهو تعریف کند. اگر این استقلال در عمل به پذیرش یک مسیر دیپلماتیک متفاوت منجر شود، می‌تواند بر محاسبات تهران اثر بگذارد. اما در حال حاضر شواهد برای چنین نتیجه‌ای کافی نیست.

از سوی دیگر، ونس پیش‌تر نیز درباره جنگ ایران مواضعی بیان کرده و دولت ترامپ همچنان اقدامات خود علیه تهران را با منافع امنیتی آمریکا توجیه می‌کند. بنابراین سخنان تازه را نباید به معنای تغییر موضع آمریکا درباره ایران یا پایان همکاری نظامی با اسرائیل دانست.

پیشینه؛ اختلاف آمریکا و اسرائیل به معنای پایان اتحاد نیست

روابط آمریکا و اسرائیل در دوره‌های مختلف شاهد اختلاف بر سر زمان‌بندی عملیات نظامی، دیپلماسی منطقه‌ای و نحوه مدیریت بحران‌ها بوده است. در دولت ترامپ نیز نزدیکی سیاسی با نتانیاهو مانع بروز اختلاف نظر در برخی پرونده‌ها نشده است. آنچه سخنان ونس را برجسته می‌کند، صراحت او در صورت‌بندی این اختلاف است: اتحاد باید در خدمت منافع آمریکا باشد، نه جایگزین تعریف مستقل آن.

این موضع در سیاست داخلی آمریکا نیز اهمیت دارد. بخشی از پایگاه جمهوری‌خواهان درباره هزینه مداخله خارجی و تعهدات نظامی طولانی حساس‌تر شده است. ونس از چهره‌هایی است که معمولاً سیاست خارجی را با معیار مستقیم منافع آمریکا توضیح می‌دهد؛ بنابراین سخنان تازه هم پیام خارجی دارد و هم مخاطب داخلی.

مسیر بعدی

سه شاخص مشخص می‌کند این سخنان صرفاً یک چارچوب سیاسی بوده یا مقدمه تغییر عملی: نخست، تصمیم واشنگتن درباره ادامه و محدوده جنگ ایران؛ دوم، موضع آمریکا در برابر اقدام‌های یک‌جانبه احتمالی اسرائیل؛ و سوم، نحوه برخورد دولت ترامپ با مسیرهای دیپلماتیک برای هرمز و مذاکره با تهران.

تا آن زمان، دقیق‌ترین جمع‌بندی این است که معاون رئیس‌جمهور آمریکا بر استقلال سیاست منطقه‌ای واشنگتن از اسرائیل تأکید کرده، اما هیچ تصمیم رسمی برای کاهش اتحاد امنیتی دو کشور اعلام نشده است.