گزارش بازپس‌گیری جزیره پریم در باب‌المندب؛ آیا مسیر کشتی‌ها امن‌تر شده است؟

گزارش میدانی و ارزیابی منتشرشده در ۹ اکتبر ۲۰۲۶ از پیشروی نیروهای همسو با دولت یمن در اطراف تنگه باب‌المندب و بازپس‌گیری احتمالی جزیره پریم (میون) حکایت دارد. پروژه پژوهشی Critical Threats و مؤسسه مطالعه جنگ، با استناد به گزارش منابع یمنی مخالف حوثی‌ها و تصاویر مکان‌یابی‌شده، نوشته‌اند که نیروهای دولتی این جزیره و بخش‌هایی از ساحل العرادی را بازپس گرفته‌اند. این گزارش به معنای تأیید مستقل و نهایی کنترل پایدار جزیره یا امن‌شدن مسیر کشتیرانی نیست.

اهمیت این تحول به موقعیت جغرافیایی جزیره برمی‌گردد. پریم در میانه گذرگاه باب‌المندب قرار دارد و کنترل آن می‌تواند دسترسی یک طرف جنگ به مواضعی برای تهدید نزدیک شناورها را کم یا زیاد کند. با این حال، برد موشک‌ها و پهپادها به خط ساحل کنار گذرگاه محدود نیست.

چه چیزی تغییر کرده است؟

در ۱۱ سپتامبر، گزارش‌های محلی و شاهدان به خبرگزاری فرانسه گفته بودند حوثی‌ها پس از عقب‌نشینی نیروهای دولتی وارد جزیره شده‌اند؛ گزارش‌های منتشرشده در آن زمان کنترل این موقعیت را به حوثی‌ها نسبت می‌دادند. اکنون ارزیابی تازه ۹ اکتبر ادعا می‌کند نیروهای همسو با دولت دوباره به جزیره رسیده‌اند. این تفاوت زمانی، محور خبر امروز است؛ نه بازنشر خبر سقوط جزیره در سپتامبر.

طبق گزارش پژوهشگران، نیروهای همسو با دولت همچنین ارتفاعات جبل کهبوب و بخش‌هایی از ساحل نزدیک تنگه را به دست گرفته‌اند. تحلیل مزبور تصاویر مکان‌یابی‌شده را قرینه پیشروی معرفی کرده است، اما متن کامل صورت‌جلسه تحویل کنترل، شمار نیروهای باقی‌مانده و موضع تأییدشده مستقل حوثی‌ها در این گزارش موجود نیست. از این رو نتیجه عملی باید همچنان رصد شود.

چرا جابه‌جایی یک جزیره مهم است، اما کافی نیست؟

باب‌المندب دریای سرخ را به خلیج عدن متصل می‌کند و بخشی از مسیر دریایی آسیا به کانال سوئز است. استقرار در جزیره یا ساحل مجاور می‌تواند به دیده‌بانی و استفاده از برخی سلاح‌های کوتاه‌برد کمک کند. با این حال، تهدید علیه کشتی‌ها می‌تواند از ساحل‌های دورتر یا با سامانه‌های بردبلند نیز ادامه یابد؛ بنابراین «بازپس‌گیری موضع زمینی» با «پایان خطر برای کشتی‌ها» دو گزاره متفاوت است.

از نظر اقتصادی، خطر دریایی بر تصمیم شرکت‌های حمل‌ونقل، بیمه‌گران و صاحبان کالا اثر می‌گذارد. افزایش یا کاهش واقعی حق بیمه و شمار عبورها را نمی‌توان صرفاً از تغییر نقشه کنترل نظامی نتیجه گرفت؛ باید داده‌های بیمه، عبور شناورها و هشدارهای دریایی تازه را دید. برای ایران نیز این تنگه در کنار هرمز بخشی از زنجیره حساس انتقال انرژی و تجارت منطقه‌ای است، ولی هیچ اثر قیمتی مشخصی را نمی‌توان فقط به رویداد امروز نسبت داد.

سنجه بعدی: کنترل پایدار و امنیت کشتی‌ها

برای روشن‌شدن نتیجه باید گزارش‌های مستقل از ماندگاری نیروها در جزیره، موضع طرف مقابل، تصاویر تازه مکان‌یابی‌شده و داده کشتیرانی روزهای بعد بررسی شوند. اگر پیشروی تأیید شود، موازنه در نزدیک‌ترین مواضع کنار باب‌المندب تغییر می‌کند؛ اگر درگیری ادامه یابد، نتیجه ممکن است موقت باشد. هیچ‌یک به‌خودی‌خود پایان جنگ یمن یا رفع خطر پهپادی و موشکی را ثابت نمی‌کند.

در پوشش پیشین رونما از حملات به فرودگاه‌های عربستان و تحولات منطقه سخن رفته بود؛ گزارش حاضر به‌جای تکرار خبر حملات، تغییر احتمالی موضع زمینی و معنای آن برای امنیت عبور دریایی را بررسی می‌کند.