با توصیه‌ی احزاب عربی، آیزنکوت نخست‌وزیر می‌شود؟ ایران در این حساب کجاست؟

پنجشنبه ۱۴ آبان ۱۴۰۵ (۵ نوامبر ۲۰۲۶)، «فهرست مشترک»، ائتلاف احزاب عربی اسرائیل، اعلام کرد همان شب به اسحاق هرتسوگ، رئیس‌جمهور اسرائیل، توصیه می‌کند تشکیل دولت به گادی آیزنکوت سپرده شود. حزب راعم با هشت کرسی پیش‌تر همین موضع را گرفته بود. اگر هر دو توصیه ثبت شود، آیزنکوت ۶۷ توصیه در برابر آستانه‌ی ۶۱ کرسی خواهد داشت. اما توصیه به رئیس‌جمهور با رأی اعتماد کنست یکی نیست، و برای ایران پرسش اصلی این است که این حمایت چیزی از خط امنیتی دولتی که ممکن است شکل بگیرد تغییر می‌دهد یا نه.

۶۷ توصیه چه چیزی را نشان می‌دهد و چه چیزی را نه؟

کنست ۱۲۰ کرسی دارد و تشکیل دولت به دست‌کم ۶۱ رأی نیاز دارد. در رأی‌گیری ۵ آبان هیچ بلوکی به این آستانه نرسید. هرتسوگ پس از مشورت با فهرست‌های پارلمانی یکی از نمایندگان را مأمور می‌کند؛ آن نماینده ۲۸ روز فرصت دارد و می‌تواند ۱۴ روز تمدید بگیرد. اگر نه نتانیاهو موفق شود و نه آیزنکوت، اسرائیل اوایل سال آینده دوباره به انتخابات می‌رود.

پس ۶۷ عددی است درباره‌ی «چه کسی مأمور شود»، نه «چه کسی رأی اعتماد بگیرد». آیزنکوت برای اینکه دولتش سوگند بخورد باید به ۶۱ رأی برسد و یکی از همین احزاب را یا در دولت بپذیرد یا دست‌کم رأی ممتنع‌شان را تضمین کند.

در ادامه مطلب بن‌بست ائتلافی اسرائیل حمله‌ی دوباره به ایران را نزدیک‌تر می‌کند یا دورتر؟ را هم بخوانید.

چرا حمایت از بیرون محتمل‌تر از شراکت در کابینه است؟

نور عودة، گزارشگر یک شبکه‌ی خبری از کرانه‌ی باختری، می‌گوید آیزنکوت برای کنار زدن نتانیاهو به رأی احزاب عربی نیاز دارد اما نمی‌خواهد با آن‌ها شریک شود؛ او احتمالاً باید به توافقی برسد که دست‌کم رأی ممتنع آن‌ها را تضمین کند. یک شبکه‌ی تلویزیونی اسرائیلی هم گزارش داده بود فهرست مشترک اگر آیزنکوت بخواهد توصیه یا ممتنع‌بودن را می‌پذیرد. این دو گزارش یک چیز را نشان می‌دهند: نقش احزاب عربی در محاسبه‌ی فعلی «ایجاد اکثریت» است، نه تعیین خط امنیتی دولت.

سوی دیگر ماجرا فشار بر خود آیزنکوت است. نتانیاهو و لیکود پیش‌تر هشدار داده‌اند همکاری احزاب صهیونیست با بلوک عربی «برای اسرائیل خطرناک» است و نتانیاهو بارها، بی‌ارائه‌ی مدرک، مدعی شده احزاب عربی با کمک خارجی انتخابات را «دزدیده‌اند». کمیته‌ی مرکزی انتخابات چهارشنبه نتیجه را تأیید کرد و «هیچ شاهدی از بی‌نظمی که بر صحت یا نتیجه‌ی رأی اثر بگذارد» نیافت؛ دادستان کل هم درخواست بازجویی از نمایندگان منتخب را بدون مدرک رد کرد. هرتسوگ نیز نتیجه را پذیرفت و از هر دو اردوگاه خواست برای پرهیز از انتخابات تازه سازش کنند.

آیزنکوت درباره‌ی ایران دقیقاً چه گفته است؟

پس از حمله‌ی گسترده‌ی اسرائیل و آمریکا به ایران در فوریه، اپوزیسیون اسرائیل از آن حمایت کرد. در ژوئن دونالد ترامپ اعلام کرد ایران و اسرائیل توافق کرده‌اند حمله به یکدیگر را متوقف کنند؛ بنیامین نتانیاهو آن موقع به این اعلام پایبند ماند. به نقل از مؤسسه‌ی دموکراسی اسرائیل، ۶۵ تا ۷۰ درصد یهودیان اسرائیلی معتقدند توقف جنگ به امنیت ملی اسرائیل خدمت نکرد.

آیزنکوت در سپتامبر، هنگام معرفی حزب «یاشار»، گفت: «در نهایت باید به نابودی یا برچیدن برنامه‌ی هسته‌ای ایران ختم شود، هدفی که هنوز محقق نشده، در حالی که ۴۴۰ کیلوگرم اورانیوم بسیار غنی‌شده در آنجا هست.» او تغییر دولت در ایران را هدفی غیرواقع‌بینانه می‌خواند، اما نتانیاهو را به کم‌کاری در برچیدن برنامه‌ی هسته‌ای متهم می‌کند. بر پایه‌ی گزارشی از ۲۷ مهر، او و دیگر رهبران اپوزیسیون احتمال رویارویی‌های تازه را رد نمی‌کنند و بر اعتماد به نهادهای نظامی و امنیتی در ارزیابی خطرها تأکید دارند. نگرانی اصلی آن‌ها از نتانیاهو این بود که پیش از انتخابات برای دستکاری نتیجه تنش را بالا ببرد، نه مخالفت اصولی با جنگ.

این گفته‌ها محدوده‌ی تغییر را روشن می‌کند. اپوزیسیونی که رهبرش هدف را «نابودی یا برچیدن» برنامه‌ی هسته‌ای تعریف کرده، با نتانیاهو بر سر هدف نهایی کمتر اختلاف دارد تا بر سر روش، زمان‌بندی و ملاحظات سیاسی. بنابراین تغییر نخست‌وزیر الزاماً به معنای تغییر سطح فشار بر ایران نیست. استنباط رونما: اگر دولت آیزنکوت شکل بگیرد، تفاوت احتمالی آن بیش از آنکه در هدف باشد، در شیوه‌ی تصمیم‌گیری و فاصله‌ی تصمیم نظامی از حساب‌های سیاسی داخلی خواهد بود، و این هنوز آزمون‌نشده است.

در ادامه مطلب ۱۹ کرسی عربی کلید دولت بعدی اسرائیل است؛ اما کلید جنگ با ایران هم هست؟ را هم بخوانید.

قوی‌ترین استدلال مخالف

طرفداران نظر مخالف می‌گویند دولتی که بقایش به رأی ممتنع احزاب عربی بسته است، شکننده‌تر از آن است که وارد جنگی تازه شود، چون هر عملیات بزرگ ائتلافی را زیر فشار می‌گذارد و این احزاب پایگاه رأی‌شان را در نظر دارند. این استدلال منطقی است اما دو ضعف دارد. نخست اینکه در منابع خوانده‌شده هیچ شرطی درباره‌ی ایران از سوی راعم یا فهرست مشترک گزارش نشده، پس این برداشت فعلاً بر حدس استوار است. دوم اینکه دولت ضعیف می‌تواند برعکس عمل کند: برای اثبات اعتبار امنیتی خود در برابر اتهام «همدستی با بلوک عربی» سخت‌گیرتر شود. هیچ‌یک از دو سناریو شاهد مستقیمی ندارد و هر دو به رفتار آیزنکوت پس از رسیدن به قدرت وابسته‌اند.

تقویم: چه زمانی روشن می‌شود؟

1. ۵ آبان (۲۷ اکتبر)رأی‌گیری؛ هیچ بلوکی به ۶۱ کرسی نرسید.
2. ۱۳ آبان (۴ نوامبر)تأیید نتیجه از سوی کمیته‌ی مرکزی انتخابات؛ هرتسوگ نتیجه را پذیرفت و مشورت‌ها را آغاز کرد.
3. ۱۴ آبان (۵ نوامبر)ادامه‌ی مشورت‌ها؛ توصیه‌ی فهرست مشترک به آیزنکوت؛ لیکود و یاشار در پایان صف مشورت.
4. در روزهای آیندههرتسوگ نماینده‌ای را برمی‌گزیند؛ مهلت ۲۸ روز، با امکان تمدید ۱۴ روزه. نتیجه‌ی این انتخاب تا زمان منابع خوانده‌شده اعلام نشده بود.

کدام نتیجه پشتوانه‌ی قوی‌تری دارد؟

شواهد موجود از این حمایت می‌کنند که توصیه‌ی احزاب عربی ورود آیزنکوت به مرحله‌ی تشکیل دولت را آسان‌تر می‌کند، اما نه رأی اعتماد او را تضمین می‌کند و نه سیاست ایرانی اسرائیل را تغییر می‌دهد. موضع اعلام‌شده‌ی خود او درباره‌ی هدف هسته‌ای با نتانیاهو فاصله‌ی زیادی ندارد.