فراتر از خبر،نزدیک‌تر به حقیقت
قیمت‌ها
در حال خواندن دو ایرانی در بریتانیا به جاسوسی برای سپاه محکوم شدند
تابلوی بزرگ بنفش رنگ با نوشتهٔ سفید NEW SCOTLAND YARD روی ساختمان پلیس در لندنعکس: رونما
امنیت و ژئوپلیتیک

دو ایرانی در بریتانیا به جاسوسی برای سپاه محکوم شدند

دادگاه وولویچ دو شهروند ایرانی را به جاسوسی برای سپاه پاسداران محکوم کرد. به گفته پلیس، هدف‌ها دو روزنامه‌نگار، یک وکیل و یک فعال رسانه بودند و یکی از متهمان برای «تمام کردن» یکی از هدف‌ها ۱۵۰ هزار پوند خواسته بود.

مر
مریم رسولی۲۲ آبان ۱۴۰۵ · ۷ دقیقه مطالعه

دادگاه کیفری وولویچ در جنوب لندن روز پنجشنبه دو شهروند ایرانی را به جاسوسی برای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی محکوم کرد؛ پرونده‌ای که به گفته پلیس، با بازداشت این دو نفر پیش از آنکه «خشونت جدی» علیه روزنامه‌نگاران و یک وکیل در بریتانیا اجرا شود متوقف شد. بر پایه آنچه در دادگاه مطرح شد، متهم اصلی برای «تمام کردن» یکی از هدف‌ها ۱۵۰ هزار پوند طلب کرده بود.

در این خبر سیاسی می‌خوانید
  1. ۱آنچه باید بدانیم
  2. ۲حکم دادگاه: دو محکوم، یک تبرئه
  3. ۳۵۳۴ گیگابایت داده و فهرستی از نام حیوان‌های خانگی
  4. ۴«تمام کردن» یک هدف با ۱۵۰ هزار پوند
  5. ۵ردپای چت‌جی‌پی‌تی روی میز دادگاه
  6. ۶واکنش‌ها و روایت ایران
  7. ۷چرا این پرونده اهمیت دارد
  8. ۸پرسش‌های بی‌پاسخ

آنچه باید بدانیم

  • مصطفی سپهوند، ۴۱ ساله و ساکن سنت جانز وود لندن، به دو اتهام محکوم شد: کمک به یک سرویس اطلاعاتی خارجی (بند ۳ قانون امنیت ملی ۲۰۲۳) و اقدام مقدماتی، شامل نظارت و شناسایی، با قصد ارتکاب خشونت جدی (بند ۱۸ همان قانون).
  • فرهاد جوادی منش، ۴۶ ساله و ساکن کنسال رایز، فقط به اتهام کمک به سرویس اطلاعاتی خارجی محکوم شد و از اتهام اقدام مقدماتی تبرئه شد.
  • شاپور قلعه‌علی خانی نوری، ۵۷ ساله و ساکن ایلینگ، متهم سوم پرونده بود که هیئت منصفه او را از همه اتهام‌ها تبرئه کرد.
  • محاکمه شش هفته طول کشید. هدف‌های نظارت، به گفته پلیس، دو روزنامه‌نگار شبکه ایران اینترنشنال، یک وکیل عضو بنیان‌گذار «وکلای بریتانیایی برای اسرائیل» و یک فعال تولید رسانه بودند.
  • دوره نظارت و شناسایی از اوت ۲۰۲۴ تا مارس ۲۰۲۵ ادامه داشته و هر سه متهم در ۳ مه ۲۰۲۵ در خانه‌هایشان بازداشت شدند.
  • صدور حکم قرار است ۱۷ دسامبر ۲۰۲۶ در دادگاه مرکزی کیفری لندن (اولد بیلی) اعلام شود.

حکم دادگاه: دو محکوم، یک تبرئه

به گفته پلیس مبارزه با تروریسم لندن، سپهوند نقش رهبری را داشت و دستورهای نظارتی را به جوادی منش منتقل می‌کرد. او همچنین در تماس مکرر با شماره‌های تلفن ایرانی بود که به گفته پلیس با افرادی مرتبط با سپاه پاسداران تعلق داشت. دادگاه شنید که سپهوند در پیام‌هایش به یکی از مخاطبان در ایران از «تمام کردن» یک هدف سخن گفته و تأکید کرده بود اگر پول به دستش برسد، این کار را انجام می‌دهد.

جوادی منش در دفاع از خود گفته بود عکس‌هایی که گرفته، برای پیدا کردن خانه‌ای تازه بوده است. سپهوند اما انجام نظارت به نفع سپاه را پذیرفته و مدعی شده بود که از ترس پیامدهای سرپیچی به این کار تن داده است؛ استدلالی که دادستانی آن را رد کرد.

فرانک فرگوسن، رئیس بخش جرائم ویژه و مبارزه با تروریسم در سازمان دادستانی سلطنتی، پس از صدور حکم گفت این «عملیاتی حساب‌شده برای جاسوسی از منتقدان جمهوری اسلامی» بود و دو محکوم برای ارسال اطلاعات به تماس‌هایشان در ایران وعده پاداش گرفته بودند. به گفته او، سپهوند حاضر بود از نظارت فراتر برود و خشونت جدی مرتکب شود، اما پیش از اجرای هر حمله‌ای متوقف شد.

۵۳۴ گیگابایت داده و فهرستی از نام حیوان‌های خانگی

یکی از جزئیات پرونده، حجم و دقت اطلاعاتی است که میان متهمان رد و بدل شده بود. پلیس اعلام کرد که در گوشی‌های سه متهم «اسناد بریفینگ» پیدا کرده که جزئیات هدف‌ها را در خود داشت: عکس افراد، نشانی محل کار، رنگ و مدل خودرو و حتی نام حیوان‌های خانگی آنها.

به گفته ویکی ایوانز، معاون دستیار کمیسر و هماهنگ‌کننده ارشد پلیس مبارزه با تروریسم، تیم تحقیق ۵۳۴ گیگابایت داده را بررسی کرد و هزاران پیام و یادداشت صوتی فارسی را به انگلیسی ترجمه کرد. سپس با داده‌های مکان‌یابی آنتن‌های تلفن همراه، سابقه نظارت را در محله‌ای در لندن در اواخر ۲۰۲۴ بازسازی کرد. او گفت بازداشت این دو نفر «از وارد آمدن خشونت جدی به یک یا چند نفر در بریتانیا جلوگیری کرد».

«تمام کردن» یک هدف با ۱۵۰ هزار پوند

بر پایه آنچه پلیس منتشر کرده، سپهوند در یک یادداشت صوتی برای یکی از تماس‌های ایرانی خود گفته بود که به او وعده داده شده محکومیتش در ایران به اتهام سرقت «حل شود» و ۱۵۰ هزار پوند دریافت کند. دادستانی این وعده را بخشی از انگیزه او برای انجام نظارت توصیف کرد.

او در بخشی از تحقیقات به دنبال هدفی بود که به دلیل نگرانی‌های امنیتی خانه‌اش را ترک کرده و موقتاً به هتلی در غرب لندن رفته بود. در یکی از پیام‌ها، به گفته دادستانی، برای یافتن و «تمام کردن» این هدف درخواست ۱۵۰ هزار پوند کرده بود.

ردپای چت‌جی‌پی‌تی روی میز دادگاه

نکته کم‌سابقه پرونده، استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی در مرحله شناسایی بود. پلیس می‌گوید متهمان پس از دریافت اسناد هدف‌ها، برای تحقیق بیشتر روی آنها از چت‌جی‌پی‌تی استفاده کرده‌اند. به گفته ایوانز، این نخستین بار است که سابقه جست‌وجوهای چت‌جی‌پی‌تی به‌عنوان مدرک در یک پرونده تهدید دولتی به دادگاه ارائه می‌شود.

او افزود: «این چیزی است که با در دسترس‌تر شدن ابزارهای هوش مصنوعی و آشنایی بیشتر مردم با آنها، بیشتر شاهدش خواهیم بود.» این اظهارنظر نشان می‌دهد که ابزارهای عمومی هوش مصنوعی، بدون آنکه خود هدف تحقیقات امنیتی باشند، می‌توانند در پرونده‌های جاسوسی به شکل مدرک دیجیتال ظاهر شوند.

واکنش‌ها و روایت ایران

ایوانز این پرونده را بخشی از الگویی توصیف کرد که به گفته او سال‌ها ادامه دارد: هدف گرفتن رسانه‌های فارسی‌زبان در بریتانیا، به‌ویژه ایران اینترنشنال. او گفت این چهارمین پرونده در سال‌های اخیر است که تهدید مستقیم علیه روزنامه‌نگاران این شبکه در آن مطرح شده است. به گفته او، ایران شیوه کار خود را تغییر می‌دهد؛ از فرستادن افرادی که به بریتانیا پرواز می‌کنند و پس از انجام کار بیرون می‌روند، تا استفاده از اتباع بریتانیایی یا — مانند این پرونده — اتباع ایرانی که اجازه اقامت موقت دارند.

ایران اتهام‌های مربوط به جاسوسی و فعالیت‌های این‌گونه را بارها رد کرده است. عباس عراقچی، وزیر امور خارجه، در مه ۲۰۲۵ بازداشت سپهوند و همراهانش را «نگران‌کننده» خوانده بود. سفارت ایران در لندن به درخواست اظهارنظر درباره حکم روز پنجشنبه پاسخ نداد.

چرا این پرونده اهمیت دارد

این محکومیت در بستری رخ می‌دهد که بریتانیا در سال‌های اخیر چارچوب حقوقی خود برای مقابله با فعالیت دولت‌های خارجی را سخت‌تر کرده است. قانون امنیت ملی ۲۰۲۳ که مبنای این اتهام‌هاست، برای جرم کمک به یک سرویس اطلاعاتی خارجی حداکثر ۱۴ سال حبس پیش‌بینی کرده است.

در ژوئیه ۲۰۲۶ نیز دولت بریتانیا با استفاده از قانون امنیت ملی ۲۰۲۳ (در نسخه اصلاح‌شده با قانون امنیت ملی ــ تهدیدهای دولتی ۲۰۲۶) سه نهاد را در فهرست تازه خود قرار داد که نخستین آنها سپاه پاسداران بود؛ اقدامی که تهران در پاسخ به آن سفیر بریتانیا را احضار کرد. مقام‌های بریتانیایی می‌گویند این چارچوب ابزار تازه‌ای برای برخورد با شبکه‌های واسطه در اختیار آنها می‌گذارد.

برای ایرانیان مقیم بریتانیا، اهمیت پرونده فراتر از یک حکم قضایی است. دادگاه عملاً تأیید کرد که نظارت بر افراد — گردآوری عکس، نشانی و عادت‌های روزمره — می‌تواند مقدمه خشونت باشد، و اینکه فاصله میان «اطلاعات» و «حمله» کوتاه است. برای روزنامه‌نگاران و فعالانی که هدف چنین پرونده‌هایی بوده‌اند، پیام اصلی پلیس این بود که حفاظت ادامه دارد، اما تهدید هم پایان نیافته است.

از منظر روابط دوجانبه، این پرونده در دوره‌ای منتشر می‌شود که رابطه لندن و تهران بر سر برنامه هسته‌ای، تحریم‌ها و پرونده زندانیان دو تابعیتی از پیش تنش‌آلود است. با این حال، هیچ نشانه‌ای از اینکه این حکم مستقیماً بر روند دیپلماتیک اثر گذاشته باشد در دست نیست و مقام‌های بریتانیایی آن را در چارچوب اجرای قانون توصیف کرده‌اند، نه اقدامی سیاسی.

پرسش‌های بی‌پاسخ

  • هویت دقیق و جایگاه سازمانی دو تماس ایرانی که سپهوند با آنها در ارتباط بود، به‌طور عمومی اعلام نشده است؛ پلیس فقط از «افراد مرتبط با سپاه» سخن گفته.
  • روشن نیست که آیا مقام‌های قضایی بریتانیا در پی این پرونده اقدامی علیه افراد مستقر در ایران انجام خواهند داد یا نه.
  • دلیل تبرئه نوری و نیز تبرئه جوادی منش از اتهام دوم به‌صورت عمومی توضیح داده نشده و استدلال هیئت منصفه منتشر نشده است.
  • واکنش رسمی جمهوری اسلامی به این حکم تا زمان انتشار این گزارش اعلام نشده بود.

جمع‌بندی

حکم دادگاه وولویچ، پرونده‌ای را بست که در آن نظارت بر روزنامه‌نگاران و یک وکیل، با اسناد دقیق، پیام‌های فارسی و حالا سابقه جست‌وجوهای هوش مصنوعی مستند شده بود. دو نفر محکوم شدند و یک نفر تبرئه شد؛ اما پرونده با صدور حکم در ۱۷ دسامبر کامل می‌شود. آنچه روشن است این است که بریتانیا این پرونده را نمونه‌ای از الگویی می‌داند که به گفته مقام‌هایش، همچنان ادامه دارد و هدفش بیش از همه رسانه‌های فارسی‌زبان و منتقدان جمهوری اسلامی در خاک بریتانیاست.

مر
نویسندهمریم رسولی

خبرنگار و تحلیلگر سیاست با تمرکز بر سیاست و حکمرانی. حوزه پوشش اصلی او بغداد، عراق است و گزارش‌ها را با تأکید بر داده‌های قابل‌راستی‌آزمایی، زمینه محلی و تفکیک روشن خبر از تحلیل تهیه می‌کند.

دیدگاه خود را بنویسید

برای دادن دیدگاه، عضو رونما شویدساخت حساب رایگان است و کمتر از یک دقیقه طول می‌کشد.

از مهم‌ترین خبرها عقب نمانید

خلاصه مهم‌ترین خبرها و تحلیل‌های رونما را دریافت کنید.

تازه‌ترین‌ها در امنیت و ژئوپلیتیک

تحلیل‌ها و خبرهای تازه‌ی همین دسته را دنبال کنید.

مشاهده بیشتر

از مهم‌ترین خبرها و تحلیل‌ها عقب نمانید

خلاصه خبرها و تحلیل‌های رونما را هر روز در ایمیل خود دریافت کنید.

ادامه مسیرخبر بعدی خودکار باز می‌شود
در حال بارگذاری خبر بعدی…
دنبال کنید
آفریقاسودان و اتیوپی با دست دیگران می‌جنگندامنیت و ژئوپلیتیکهشت نامزد دبیرکلی سازمان ملل با ضرب‌الاجل پایان سال روبه‌رو هستندامنیت و ژئوپلیتیکسپاه می‌گوید سه نفتکش در تنگه هرمز به مین برخورد کرده‌اندامنیت و ژئوپلیتیکچرا جنگ دوباره با ایران هنوز آغاز نشده است؟ حساب برق، نفت و رهگیرهاامنیت و ژئوپلیتیککتائب حزب‌الله عراق دست داشتن در قاچاق نفت جرف النصر را رد کردامنیت و ژئوپلیتیکبحرین ایران را به حمله به پایگاه هوایی ریفاع متهم کردامنیت و ژئوپلیتیکناو روزولت به دو ناو آمریکایی در منطقه می‌پیوندد؛ سپاه از انفجار مین در مسیر هرمز می‌گویدامنیت و ژئوپلیتیکسازمان ملل: دست‌کم ۲۵ دریانورد در هرمز کشته شده‌انداروپااستونی از اول دسامبر گذرگاه‌های جاده‌ای مرز روسیه را می‌بنددامنیت و ژئوپلیتیکبرآورد آمریکا: ایران هنوز ۱۵۰۰ تا ۲۵۰۰ موشک در اختیار دارد