
فرستادگان ترامپ با میانجیهای قطر درباره ایران دیدار کردند
اکسیوس از نشست ویتکاف و کوشنر با نخستوزیر قطر و فرستاده او در برلین درباره ازسرگیری دیپلماسی ایران و آمریکا خبر داد؛ توافق یا زمان مذاکرات تازه هنوز اعلام نشده است.
ورود هیئت قطری به تهران، جمعه ۸ آبان ۱۴۰۵ (۳۰ اکتبر ۲۰۲۶). عکس: ایرنا
استیو ویتکاف و جرد کوشنر، دو فرستاده دونالد ترامپ، پنجشنبه ۱۹ نوامبر ۲۰۲۶ در برلین با مقامهای ارشد قطر درباره ازسرگیری مذاکرات ایران و آمریکا گفتوگو کردند. وبسایت اکسیوس جمعه شب به نقل از دو فرد آگاه از دیدار گزارش داد که شیخ محمد بن عبدالرحمن آلثانی، نخستوزیر و وزیر خارجه قطر، و علی الثوادی، فرستاده ویژه دوحه، در این نشست حضور داشتند. کاخ سفید تا هنگام انتشار گزارش درباره جزئیات آن توضیح رسمی نداده بود.
در این خبر میخوانید
قطر در هفتههای گذشته تلاش کرده میان تهران و واشنگتن بر سر بازگرداندن آتشبس، بازگشایی مسیر کشتیرانی در تنگه هرمز و آغاز مذاکرات هستهای راهحلی پیدا کند. گزارش تازه برای نخستین بار ترکیب و محل گفتوگوی اخیر میانجیهای قطری با دو نماینده اصلی ترامپ را روشن میکند. با این حال دیدار در برلین به معنی حضور نماینده ایران در همان اتاق یا آغاز مذاکرات مستقیم تهران و واشنگتن نیست. هیچ طرفی برگزاری گفتوگوی سهجانبه را اعلام نکرده است.
در طرف آمریکایی، ویتکاف و کوشنر همزمان با نشست رهبران غربی درباره آینده جنگ اوکراین در برلین حضور داشتند. این همپوشانی برنامههای دیپلماتیک سبب شد مقامهای قطری بتوانند بدون برگزاری اجلاس اختصاصی ایران با آنها دیدار کنند. اکسیوس میگوید طرفهای گفتوگو درباره پیشنهادهای مربوط به پایان تنش نظامی و شروط بازگشت به دیپلماسی بحث کردهاند، اما نتیجه عملیاتی مشخصی مانند تاریخ مذاکرات یا متن توافق مشترک از دیدار منتشر نشده است.
اختلاف بر سر شروط بازگشت به مذاکرات
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، در گفتوگو با روزنامه ایران اعلام کرده قطر و پاکستان دو کانال اصلی تبادل پیام با دولت ترامپ هستند. او میگوید تهران میخواهد پیش از ورود به مرحله جدید اطمینان پیدا کند واشنگتن واقعاً خواهان توافق است. در مقابل، ترامپ در نشست خبری جمعه گفت ایران مایل به توافق است ولی شروطی را مطرح میکند که از نگاه دولت آمریکا قابل قبول نیست. این دو موضع نشان میدهد تماسها ادامه دارند، اما اختلاف بر سر ترتیب تعهدها حل نشده است.
یکی از محورهای طرح ایران، پیشنهاد بازگشت به آتشبس و بازگشایی تنگه هرمز در بازهای کوتاه است. عراقچی به اکسیوس گفته طرح دو روزه ایران همچنان روی میز قرار دارد و تهران درباره کوتاهتر کردن زمانبندی نیز انعطاف دارد. با این حال او پایان درگیری در همه جبههها، لغو محاصره دریایی آمریکا، فراهم شدن امکان فروش نفت و آزادسازی بخشی از داراییهای مسدود شده ایران را از شروط اصلی بازگشایی مسیر معرفی کرده است. پذیرش این موارد از سوی واشنگتن تأیید نشده است.
سرنوشت ذخایر اورانیوم غنیشده نیز در مرکز اختلاف هستهای قرار دارد. وزیر خارجه ایران تأکید کرده این مواد نباید از خاک کشور خارج شود و در عین حال از احتمال یافتن فرمولی منصفانه با کمک میانجیها سخن گفته است. چنین فرمولی ممکن است به نظارت، نوع نگهداری یا شیوه استفاده از مواد مربوط باشد، اما متن مشخصی در گزارش عمومی منتشر نشده است. هیچ توافق جدیدی درباره خارج کردن، رقیقسازی یا انتقال ذخایر را نمیتوان بر اساس این اظهار نظر قطعی دانست.
اکسیوس گزارش داده علی الثوادی یک هفته پیش در ترکیه با عراقچی دیدار کرده و نتیجه تماسهای دوحه با ترامپ و جیدی ونس را در اختیار او گذاشته است. هیئتی فنی از ایران نیز در روزهای اخیر به دوحه سفر کرده و درباره امکان ازسرگیری مسیر دیپلماتیک گفتوگو کرده است. سفرهای جداگانه عراقچی به پاکستان و عمان هم بخشی از تلاشهای منطقهای معرفی شدهاند. این جزئیات عمدتاً به منابع دیپلماتیک آگاه نسبت داده شدهاند و در همه موارد صورتجلسه رسمی عمومی موجود نیست.
جایگاه قطر و خطر تکرار درگیری
قطر از آغاز رویارویی نظامی ایران و آمریکا تلاش کرده بهعنوان میانجی نقش ایفا کند و روابط خود را با هر دو طرف حفظ کند. این کشور هم میزبان یکی از مهمترین پایگاههای آمریکا در خلیج فارس است و هم بهدلیل همسایگی و منافع مشترک انرژی با ایران ارتباط دارد. این موقعیت برای انتقال پیام مفید است، اما تضمین نمیکند دو دولت اختلافهای امنیتی و اقتصادی را کنار بگذارند. دوحه اختیار امضای توافق به جای تهران یا واشنگتن را ندارد.
در واشنگتن، همزمان با ادامه تماسها، فشارهایی برای دور تازه اقدام نظامی علیه ایران مطرح شده است. اکسیوس پیشتر نوشته بود بنیامین نتانیاهو نخستوزیر اسرائیل خواهان برخورد سختتر آمریکا با تهران است. ترامپ در گفتوگویی با این وبسایت گفته تصمیم تازه درباره جنگ ایران را به بعد از آغاز سال میلادی جدید موکول میکند. این اظهار نظر به معنی تعهد رسمی و غیرقابل تغییر به پرهیز از اقدام نظامی تا آن زمان نیست؛ بلکه موضع فعلی رئیسجمهور را بازتاب میدهد.
در کنار اختلاف سیاسی، امنیت تنگه هرمز و صادرات نفت برای کشورهای منطقه و بازار جهانی انرژی اهمیت مستقیم دارد. تغییر وضعیت محاصره دریایی و رفتوآمد نفتکشها میتواند بر هزینه حملونقل، بیمه و عرضه نفت اثر بگذارد. اگر گفتوگوها به توافق مرحلهای برسند، ممکن است ابتدا بر کاهش خطر دریایی تمرکز کنند و بعد به مسئله هستهای بپردازند. با این حال چنین ترتیب اجرایی هنوز از سوی دو دولت بهطور مشترک تصویب نشده و فقط یکی از مسیرهای محتمل مذاکره است.
پیشینه شکست مذاکرات و تجربه توقف و ازسرگیری درگیری باعث شده طرفین درباره ضمانت اجرا حساس باشند. ایران میگوید توافق باید پایدار باشد و در فاصله کوتاه دوباره نقض نشود؛ آمریکا نیز درباره محدودیتهای هستهای و امکان بازرسی خواستههایی دارد. اختلاف اصلی تنها بر سر اعلام تمایل به مذاکره نیست، بلکه به این مربوط میشود که کدام اقدام نخست انجام شود و چه نهادی پایبندی هر طرف را بررسی کند.
اکسیوس گزارش کرده با وجود مجموعه دیدارها و تماسهای اخیر، هنوز پیشرفت معناداری در رسیدن به توافق حاصل نشده است. مرحله بعدی ممکن است اعلام تاریخ نشست کارشناسی یا مشخص شدن پاسخ آمریکا به پیشنهاد دو روزه تهران باشد. تا آن زمان، دیدار کوشنر و ویتکاف با مقامهای قطری نشانه ادامه تماسهای میانجیگرانه است، نه تأیید آتشبس تازه یا پایان اختلاف هستهای.
منابع
- خبرگزاری Reuters
- خبرگزاری Associated Press (AP)
- منبع تکمیلی اکسیوس، گزارش اختصاصی نشست برلین و مسیر میانجیگری، ۲۰ نوامبر ۲۰۲۶
- منبع تکمیلی رویترز، اختلاف شروط تهران و واشنگتن، ۲۰ نوامبر ۲۰۲۶
اعتبارسنجی
پیوند تأیید همین خبرتازهترینها در ایران
تحلیلها و خبرهای تازهی همین دسته را دنبال کنید.










