
حکم دوم اعدام برای حمیدتی؛ دادگاه سودان ۱۴ نفر را غیابی محکوم کرد
دادگاهی در پورتسودان، شهری که زیر کنترل ارتش سودان است، محمد حمدان دقلو معروف به «حمیدتی»، فرمانده نیروی واکنش سریع، را برای دومین بار در همین سال به اعدام محکوم کرد. این حکم غیابی است و برادران او…
پورتسودان، تصویر آرشیوی ۲۰۲۵؛ عکس دادگاه یا حکم حمیدتی نیست. Wikimedia Commons / Bekoelber، CC0.
دادگاهی در پورتسودان، شهری که زیر کنترل ارتش سودان است، محمد حمدان دقلو معروف به «حمیدتی»، فرمانده نیروی واکنش سریع، را برای دومین بار در همین سال به اعدام محکوم کرد. این حکم غیابی است و برادران او و ۱۱ نفر دیگر نیز در همین پرونده به اعدام با حلقآویز محکوم شدهاند. بر اساس گزارشی که آسوشیتدپرس منتشر کرده، موضوع اصلی این پرونده غارت صندوق تأمین کالاهای پزشکی دولت سودان است.
در این خبر بینالمللی میخوانید
حکم تازه به اعدام محدود نمیشود. دادگاه دستور داده است ۳۹۶٫۲ میلیون دلار خسارت پرداخت شود و سلب تابعیت سودانی این افراد را توصیه کرده است. داراییها توقیف و حسابهای بانکی آنان مسدود شود و از اینترپل خواسته شده برای بازپسگیری ۱۲۰ خودرو متعلق به این صندوق همکاری کند. این بخش از حکم نشان میدهد پرونده فقط جنبه کیفری ندارد و به منابع مالی و داراییهای گروه نیز کشیده شده است.
حکم نخست و اتهام کشتار الجنینه
نخستین حکم اعدام علیه حمیدتی در اواسط ژوئیه ۲۰۲۶ صادر شد. دادگاه ضدتروریسم و جرایم علیه دولت در پورتسودان، حمیدتی و ۱۵ فرمانده و چهره دیگر RSF را در غیابشان به اعدام محکوم کرد. اتهام اصلی، کشته شدن استاندار غرب دارفور، خمیس ابکر، در سال ۲۰۲۳ و حمله به الجنینه بود. خبرگزاری فرانسه به نقل از رسانه دولتی سودان نوشت که دادگاه، جنایت جنگی، جنایت علیه بشریت و نسلکشی را به متهمان نسبت داده است.
این احکام همهجا پذیرفته نشده است. بر اساس گزارشها، ائتلاف «تأسیس» که نیروی واکنش سریع بخشی از آن است، حکم را رد کرده است. دولت آمریکا نیز در ژانویه ۲۰۲۵ به این نتیجه رسیده بود که نیروی واکنش سریع و شبهنظامیان همپیمانش مرتکب نسلکشی در سودان شدهاند و حمیدتی را تحریم کرده است.
جنگی که از آوریل ۲۰۲۳ ادامه دارد
جنگ میان ارتش سودان به فرماندهی عبدالفتاح البرهان و نیروی واکنش سریع به رهبری حمیدتی از آوریل ۲۰۲۳ آغاز شد. ریشه این درگیری در رقابت قدرت میان دو مرد و دو نیروی مسلح بود که پیشتر در ساختار حکومتی مشترک، قدرت را میان خود تقسیم کرده بودند. از آن زمان، هر دو طرف به غیرنظامیان و زیرساختها حمله کردهاند.
آمارها درباره شمار قربانیان یکدست نیست. بر اساس برآوردهای نهادهای بشردوستانه که در گزارشهای بینالمللی دیده شد، بیش از ۱۵۰ هزار نفر کشته و حدود ۱۲ میلیون نفر آواره شدهاند. خبرگزاری فرانسه از دهها هزار کشته و بیش از ۱۱ میلیون آواره سخن گفته است. اختلاف میان این ارقام نشان میدهد که شمارش دقیق در شرایط جنگی ممکن نیست. بر اساس همین برآوردها، حدود ۲۸ میلیون نفر در سودان با گرسنگی حاد روبهرو هستند.
آیا این احکام قابل اجرا است؟
دادگاه در پورتسودان تشکیل شده، اما بخش بزرگی از غرب سودان در دست نیروی واکنش سریع است و محل دقیق حمیدتی برای عموم روشن نیست. به همین دلیل، اجرای حکم اعدام عملاً به دستگیری او یا تحویل گرفتنش از سوی کشور دیگری وابسته است. دادگاه از اینترپل خواسته است در بازپسگیری ۱۲۰ خودروی متعلق به این صندوق همکاری کند. گزارشهای بررسیشده درباره اجرای عملی این درخواست اطلاعاتی ندارند.
بحثی که گزارشها درباره این احکام مطرح میکنند این است که آیا دادگاههای سودان در خدمت عدالتاند یا در خدمت رقابت سیاسی و نظامی. منتقدان به زمان و محل صدور حکم اشاره میکنند و طرفداران ارتش آن را گامی در مسیر پاسخگویی میدانند. دیوان کیفری بینالمللی نیز جدا از این دادگاهها تحقیقات خود درباره دارفور را ادامه میدهد. به نظر میرسد این احکام بیشتر فشار حقوقی و سیاسی بر نیروی واکنش سریع را نشان میدهند تا ابزاری که بهزودی اجرا شود.
چه چیزی روشن نیست
نخست، جزئیات حکم دوم فعلاً از یک گزارش خبری شناخته میشود. در منابعی که بررسی شد، گزارش مستقل دیگری درباره حکم ۱۹ نوامبر پیدا نشد و نام دقیق صندوق و میزان خسارت فقط از همین منبع آمده است. تا تأیید از سوی منابع سودانی یا رسمی، باید این جزئیات را با احتیاط خواند.
دوم، دادگاه گفته است پرونده را برای بررسی به دیوان عالی سودان ارجاع میدهد، اما زمانبندی این بررسی مشخص نیست. سوم، داراییهایی که توقیف شده کجاست و خسارت ۳۹۶ میلیون دلاری از چه منبعی قابل وصول است، هنوز پاسخی ندارد. چهارم، هیچ دادهای نشان نمیدهد که این احکام تغییری در موازنه میدانی جنگ ایجاد کرده باشند. این ابهامها مهماند، چون تعیین میکند این احکام تا کجا به پاسخگویی واقعی تبدیل میشوند و تا کجا تنها عنوان خبری باقی میمانند.
منابع
- خبرگزاری Associated Press (AP)
- خبرگزاری AFP
اعتبارسنجی
پیوند تأیید همین خبرتازهترینها در آفریقا
تحلیلها و خبرهای تازهی همین دسته را دنبال کنید.










