تهران و مسقط درباره کنترل مشترک هرمز گفت‌وگو می‌کنند، اما نفتکش‌ها همچنان آسیب می‌بینند

وزیران خارجه عمان و ایران روز پنجشنبه ۱۴ آبان ۱۴۰۵ در تماس تلفنی درباره تفاهم‌هایی گفت‌وگو کردند که به بازگشایی کامل تردد در تنگه هرمز بینجامد. در همان روز، سپاه پاسداران گفت یک نفتکش نزدیک تنگه با مین برخورد کرده و آتش گرفته است؛ این ادعا از منبع مستقل تأیید نشده است.

گفت‌وگوی تهران و مسقط

وزارت خارجه عمان در بیانیه‌ای گفت سیدبدر بن حمد البوسعیدی و عباس عراقچی «آخرین تماس‌ها و گفت‌وگوها» را بررسی کرده‌اند تا تفاهم‌هایی برای از سرگیری حرکت بی‌مانع کشتی‌ها در هرمز به دست آید. به گفته مسقط، دو وزیر تأکید کرده‌اند که تفاهم باید از مرحله کاهش تنش به «تفاهم پایدار» برسد و بر «احترام به حاکمیت دولت‌ها» و «منافع مشروع همه طرف‌ها» استوار باشد.

شبکه سی‌بی‌اس نوشت عمان همچنان با ایران بر سر یک سازوکار کنترل مشترک کار می‌کند. طبق گزارش این شبکه، ایران و عمان ماه‌ها درباره یک مکانیزم مشترک برای کنترل ترافیک تجاری تنگه گفت‌وگو کرده‌اند؛ اما هم ایران و هم آمریکا ادعا می‌کنند که کنترل تنگه در دست آن‌هاست.

کشتی‌ها و مین‌ها: ادعاهایی که نیاز به تأیید دارند

نیروی دریایی سپاه صبح پنجشنبه گفت نفتکشی که «شناسایی و ناوبری» خود را خاموش کرده بود، در شرق تنگه با مین برخورد کرد و از حرکت ایستاد. سپاه شب قبل هم از آتش‌سوزی دو نفتکش و یک قایق یدککش در دو حادثه جداگانه خبر داده بود. این روایت‌ها از منابع مستقل تأیید نشده‌اند و ارزیابی آن‌ها بر اساس گزارش‌های رسانه‌ای امکان‌پذیر نیست.

در مقابل، نهاد دریانوردی بریتانیا گفت نفتکشی در خلیج فارس با دو پرتابه ناشناس مورد اصابت قرار گرفته و وضعیت خدمه نامشخص است. این حادثه نزدیک قطر رخ داده، نه داخل تنگه.

زمینه این تنش آن است که تنگه هرمز حدود یک‌پنجم نفت مصرفی جهان را جابه‌جا می‌کند و تهران از ۲۸ فوریه، آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران، تردد را شدیداً محدود کرده است. آمریکا نیز بنادر ایران را محاصره کرده و به کشتی‌ها برای عبور کمک می‌کند. فرماندهی مرکزی آمریکا گفته از تابستان به این سو به کشورهای خلیج فارس کمک کرده ۱٫۵ میلیارد بشکه نفت از تنگه صادر کنند.

واشنگتن: میان مذاکره و گزینه نظامی

نیویورک‌تایمز که بازنشر آن در دسترس است، چهارشنبه گزارش داد مقام‌های پنتاگون و فرماندهان نظامی، که نامشان فاش نشده، گفته‌اند هزاران نیروی هوایی و دریایی آمریکا در ناوها و پایگاه‌های منطقه آماده‌اند تا به فرمان ترامپ جنگ را از سر بگیرند. به گفته همین منابع، طرح‌های آمریکا و اسرائیل برای یک عملیات کوتاه و شدید هدف‌هایی شامل زیرساخت انرژی، تأسیسات هسته‌ای و انبارهای موشکی و پهپادی را در بر می‌گیرد. در منابعی که خوانده شد، واکنش رسمی کاخ سفید به این گزارش دیده نشد.

ترامپ پیش‌تر به فایننشال‌تایمز گفته بود فعلاً دستور حمله تازه‌ای نداده و «به نظر می‌رسد همه چیزی را که می‌خواهیم به دست می‌آوریم». شبکه سی‌بی‌اس هم گزارش داد میانجی‌های قطری منتظر پاسخ دو طرف به یک پیشنهاد تازه‌اند که گفته می‌شود ظرف ۳۶ ساعت می‌رسد.

منطقه و چین

عراقچی در روز پنجشنبه با وزیران خارجه عربستان و قطر تماس گرفت و به گفته وزارت خارجه ایران درباره «آخرین پیشرفت‌های تلاش دیپلماتیک» گفت‌وگو کرد. وزارت خارجه چین هم گفته جلوگیری از بازگشت درگیری‌ها در خاورمیانه «اولویت اصلی» آن است و نماینده این کشور در امور خاورمیانه ظرف همین ماه به ایران، عمان و عربستان سفر می‌کند.

آنچه روشن نیست

• اینکه آیا سازوکار مشترک عمان و ایران با آمریکا هماهنگ است یا نه، در منابع منتشرشده روشن نشده است.
• اینکه آتش‌سوزی نفتکش‌ها بر اثر مین بوده، فقط روایت سپاه است و تأیید مستقل ندارد.
• اینکه گزارش نیویورک‌تایمز درباره آماده‌باش نیروهای آمریکایی با تصمیم رسمی همخوان است یا با بحث داخلی در دولت، با اسناد رسمی تأیید نشده است.

هم گفت‌وگوی دیپلماتیک عمان و ایران جدی است و هم حملات دریایی ادامه دارد. اینکه کدام‌یک به نتیجه می‌رسد، به روشن شدن تفاهم‌ها و توقف حوادث دریایی بستگی دارد.

برای زمینه بیشتر درباره موضوع عوارض عبور از تنگه، بررسی رونما درباره «هزینه خدمات» یا «عوارض» در حقوق دریاها را ببینید. همچنین رونما امروز گزارش داد که کره جنوبی مأموریت دریایی خود را به نزدیکی هرمز می‌برد.