۱۰ هزار و ۳۵۷ کشته در تصادفات شش‌ماهه ایران؛ مصدومان ۱۰٫۸ درصد بیشتر شدند

براساس تازه‌ترین آمار منتشرشده سازمان پزشکی قانونی، در شش ماه نخست سال ۱۴۰۵ تعداد ۱۰ هزار و ۳۵۷ نفر در تصادفات رانندگی ایران جان باخته‌اند. این آمار که در گزارش‌های ۱۶ و ۱۷ آبان بازتاب یافته، در مقایسه با ۱۰ هزار و ۴۰۱ کشته دوره مشابه سال گذشته فقط ۴۴ نفر، معادل حدود ۰٫۴ درصد، کاهش نشان می‌دهد. در همین مدت، ۲۲۴ هزار و ۲۲۰ مصدوم حوادث رانندگی به پزشکی قانونی مراجعه کرده‌اند که ۱۰٫۸ درصد بیشتر از سال قبل است. این اختلاف مهم نشان می‌دهد کاهش بسیار محدود فوتی‌ها را نباید به‌تنهایی نشانه کاهش فراگیر آسیب‌های جاده‌ای دانست.

آمار شش ماه نخست چه می‌گوید؟

در گزارش منتشرشده از اطلاعات پزشکی قانونی، شمار فوتی‌های تصادفات نیمه اول سال در قیاس با نیمه اول ۱۴۰۴ از ۱۰٬۴۰۱ به ۱۰٬۳۵۷ نفر رسیده است. اختلاف ۴۴ نفری نسبت به کل این جمعیت آماری بسیار کوچک است. هم‌زمان شمار مصدومان مراجعه‌کننده به پزشکی قانونی به ۲۲۴٬۲۲۰ نفر رسیده و افزایش ۱۰٫۸ درصدی ثبت شده است. آمار مصدومان «مراجعه‌کنندگان ثبت‌شده» است و نباید آن را الزاماً معادل تمام افراد آسیب‌دیده در همه حوادث دانست؛ برخی مصدومان ممکن است به این مرجع مراجعه نکرده باشند.

با تقسیم ۱۰٬۳۵۷ بر شش ماه، میانگین تقریبی ماهانه ۱٬۷۲۶ جان‌باخته به دست می‌آید. این یک میانگین محاسباتی از دوره مورد گزارش است، نه اینکه در تک‌تک ماه‌ها همین تعداد جان‌باخته ثبت شده باشد. در شهریور ۱۴۰۵، به گفته خبرگزاری مهر با استناد به پزشکی قانونی، یک هزار و ۸۵۶ نفر جان باخته‌اند؛ این عدد نسبت به شهریور سال پیش با ۲٬۰۶۲ فوتی حدود ۱۰ درصد کمتر است.

سهم کودکان و جوانان چقدر بوده است؟

خبرگزاری مهر از مرگ ۴۵۵ کودک ۱۰ ساله یا کوچک‌تر در حوادث رانندگی شش ماهه گزارش داده است. در گزارش دیگری، حدود ۱۸ درصد جان‌باختگان در گروه سنی ۱۸ تا ۲۴ سال معرفی شده‌اند. اگر مبنای محاسبه ۱۰٬۳۵۷ فوتی باشد، ۱۸ درصد معادل حدود ۱٬۸۶۴ نفر است، اما از آنجا که سهم ۱۸ درصد ممکن است گرد شده باشد، این مقدار برآورد ریاضی است و نباید آن را عدد رسمی دقیق برای این گروه سنی اعلام کرد.

ثبت فوت کودکان و جوانان از حیث سیاست‌گذاری اهمیت دارد؛ کاهش حادثه برای این گروه‌ها نیازمند بررسی جداگانه نوع وسیله نقلیه، محل تصادف، استفاده از تجهیزات ایمنی، سرعت مجاز، حمل‌ونقل مدرسه و شرایط جاده‌هاست. داده تجمیعی فعلی علت مرگ هر گروه سنی یا سهم هر عامل را تعیین نمی‌کند.

چهار سال تلفات بالای ۱۹ هزار نفر

در گزارش‌های بازتاب‌دهنده آمار پزشکی قانونی آمده که در چهار سال پیاپی، تعداد جان‌باختگان سالانه تصادفات ایران بیش از ۱۹ هزار نفر بوده است. رقم شش ماهه سال جاری نیز در همین زمینه نگران‌کننده است؛ بااین‌حال دو برابرکردن آمار نیم‌سال برای پیش‌بینی قطعی کل سال درست نیست، زیرا سفرهای فصلی، آب‌وهوا و حجم تردد در ماه‌های مختلف تفاوت دارند. برای برآورد کل سال باید آمار ماهانه و الگوهای فصلی بررسی شود.

آیا می‌توان افزایش مصدومان را به خودرو یا جاده نسبت داد؟

کیفیت ایمنی خودروها، سرعت، وضعیت زیرساخت‌ها، رانندگی پرخطر، خستگی و ضعف امدادرسانی از عوامل احتمالی مؤثر بر تلفات تصادفات‌اند. ولی این فهرست توضیح نمی‌دهد هر یک از این عوامل دقیقاً چند درصد از ۱۰٬۳۵۷ فوتی دوره مورد بحث را ایجاد کرده است. چنین نتیجه‌ای به داده کارشناسی صحنه حادثه، طبقه‌بندی وسیله نقلیه و بررسی مستقل نیاز دارد.

هم‌زمان خبرهایی درباره درخواست تعویق اجرای برخی استانداردهای جدید خودرو منتشر شده است. نسبت این درخواست با آمار فوتی‌های همین شش ماه باید با احتیاط تحلیل شود؛ تغییر احتمالی مقررات در آبان نمی‌تواند علت مستقیم تصادفاتی باشد که در نیمه نخست سال رخ داده‌اند. اثر تصمیم‌های امروز بر ایمنی خودروهای آینده نیز تنها با روشن‌شدن متن مقررات، تاریخ اجرای آن‌ها و عملکرد واقعی خودروها قابل ارزیابی خواهد بود.

تفاوت آمار ملی و آمار تهران

در گزارشی مستقل، پلیس راهور تهران بزرگ اعلام کرده در نیمه نخست ۱۴۰۵ تعداد فوتی‌های تصادفات پایتخت با کاهش ۱۶ درصدی به ۳۶۱ نفر رسیده است، اما تصادفات جرحی و خسارتی تهران افزایش داشته‌اند. این داده مربوط به پایتخت است و نباید با آمار تمام کشور ادغام یا به سراسر ایران تعمیم داده شود. اختلاف روند تهران و میانگین کشوری می‌تواند ناشی از حجم و نوع تردد، زیرساخت‌ها، رفتار رانندگان یا عوامل دیگر باشد و برای تعیین علت، مطالعه تطبیقی لازم است.

آنچه باید بدانیم

• فوتی‌ها: ۱۰٬۳۵۷ نفر در نیمه نخست ۱۴۰۵؛ فقط ۰٫۴ درصد کمتر از دوره مشابه.
• مصدومان ثبت‌شده: ۲۲۴٬۲۲۰ نفر؛ ۱۰٫۸ درصد بیشتر از دوره مشابه.
• کودکان: ۴۵۵ فوتی ۱۰ ساله و کوچک‌تر بنا بر گزارش پزشکی قانونی به نقل از مهر.
• محدودیت آمار: علت دقیق هر تصادف، توزیع استانی و نوع خودرو با این داده‌های تجمیعی مشخص نیست.

جمع‌بندی: تازه‌ترین داده‌های نیمه نخست ۱۴۰۵ نشان می‌دهند کاهش بسیار محدود فوتی‌ها هم‌زمان با رشد قابل‌توجه مصدومان رخ داده است. ارزیابی واقعی سیاست ایمنی جاده‌ای باید از شمار قربانیان فراتر برود و شدت تصادفات، تعداد سفرها، ایمنی خودرو و کیفیت زیرساخت را نیز در نظر بگیرد.