سازمان ملل: حملات پهپادی آبیی دست‌کم ۳۰ کشته داشت؛ تهدید تازه در مرز سودان

ژان‌پیر لاکروا، معاون دبیرکل سازمان ملل در امور عملیات صلح، پنجشنبه ۵ نوامبر ۲۰۲۶ به شورای امنیت هشدار داد که حملات پهپادی ماه گذشته در منطقه مورد مناقشه آبیی، میان سودان و سودان جنوبی، بُعد تازه‌ای به بحران امنیتی این منطقه افزوده است. مطابق آمار ارائه‌شده از سوی او، حملات ۱۹ اکتبر دست‌کم ۳۰ کشته و حدود ۵۹ زخمی برجا گذاشت؛ نیروهای حافظ صلح همچنان در حال بررسی این موضوع‌اند که آیا شمار واقعی جان‌باختگان بیشتر بوده است.

این گزارش درباره وقوع حمله‌ای تازه در روز ۵ یا ۶ نوامبر نیست: حمله در ۱۹ اکتبر رخ داد و خبر تازه، ارزیابی رسمی سازمان ملل در ۵ نوامبر است. زمان حادثه و زمان اعلام یافته‌های تازه باید از هم تفکیک شوند، به‌خصوص در منطقه‌ای که آمار تلفات اولیه ممکن است با بررسی میدانی تغییر کند.

چه چیزی در گزارش شورای امنیت تازگی دارد؟

لاکروا حملات یادشده را نخستین حملات پهپادی از این نوع در آبیی توصیف کرد. به گفته او، این حملات به آتش‌سوزی‌های گسترده انجامید و ده‌ها نفر را از خانه‌هایشان آواره کرد. او هشدار داد این تحول نشان می‌دهد تهدیدها دیگر به درگیری‌های سنتی میان جوامع محلی محدود نیست و می‌تواند از منازعات سیاسی و اقتصادی گسترده‌تر منطقه تأثیر بگیرد.

گزارش سازمان ملل عامل قطعی حملات پهپادی را مشخص نکرده است. بنابراین نسبت‌دادن حمله به یک دولت، گروه مسلح یا یکی از طرف‌های جنگ سودان بدون سند مستقل، از اطلاعات موجود فراتر می‌رود. شناسایی محل پرتاب پهپاد یا مسیر آن نیز در گزارش منتشرشده به‌صورت قطعی ارائه نشده است.

آمار سپتامبر با آمار اکتبر یکسان نیست

همین نشست شورای امنیت به خشونت ۱۵ سپتامبر در اطراف بازار مشترک آمیت نیز پرداخت؛ به گفته لاکروا، آن رویداد ۱۲۴ کشته و ۴۰ زخمی برجا گذاشت و اعضایی از جوامع نگوک دینکا، مسیریه و نوبا در آن درگیر بودند. این عدد با آمار ۳۰ کشته حمله پهپادی ۱۹ اکتبر قابل جمع‌زدن بدون توضیح زمان و نوع رویداد نیست.

رونما پیش‌تر در خبر ۱۷ سپتامبر از درگیری آبیی رقم اولیه ۲۶ کشته و ۸۲ زخمی را منتشر کرده بود. رقم تازه اعلامی سازمان ملل درباره خشونت‌های سپتامبر، با ارزیابی اولیه آن زمان متفاوت است؛ ازاین‌رو گزارش قبلی نباید به‌عنوان آمار نهایی آن درگیری بازنشر شود.

چرا آبیی همچنان آسیب‌پذیر است؟

آبیی پس از استقلال سودان جنوبی در سال ۲۰۱۱ همچنان منطقه‌ای با وضعیت نهایی حل‌نشده باقی مانده است. مسیرهای کوچ دام و رقابت بر سر چراگاه، بازار و دسترسی به منابع در این منطقه با اختلاف‌های هویتی و سیاسی درهم تنیده‌اند. نیروی موقت امنیتی سازمان ملل در آبیی (UNISFA) برای کاستن از خطر درگیری و حمایت از غیرنظامیان حضور دارد.

ورود پهپادها به چرخه خشونت یک تغییر عملیاتی مهم است: حتی اگر مسیرهای کوچ و بازارها تا حدی کنترل شوند، حمله از راه دور می‌تواند تهدیدی با زمان هشدار کوتاه برای تجمع‌های غیرنظامی و زیرساخت‌ها ایجاد کند. بااین‌حال نوع دقیق پهپادها، منشأ آن‌ها و مقیاس به‌کارگیری‌شان هنوز در گزارش‌های بررسی‌شده روشن نشده است.

زمینه سیاسی و گفت‌وگوهای پیش رو

به گفته لاکروا، سودان و سودان جنوبی پس از وقفه‌ای طولانی در ماه اوت گفت‌وگوهای رسمی درباره سازوکار مشترک سیاسی و امنیتی را از سر گرفتند؛ دور بعدی گفت‌وگوها برای ۸ تا ۱۰ نوامبر در خارطوم پیش‌بینی شده است. برگزاری این نشست در زمان مقرر می‌تواند شاخصی برای سنجش تمایل دو دولت به مهار تنش باشد، اما هنوز تضمینی برای توافق یا کاهش خشونت نیست.

او همچنین درباره گزارش مربوط به معرفی نماینده‌ای از سوی نیروهای پشتیبانی سریع سودان برای یکی از نهادهای نظارتی آبیی ابراز نگرانی کرد. از آن‌جا که خود این انتصاب هنوز در اطلاعات استفاده‌شده مستقل تأیید نشده، باید آن را در حد هشدار و گزارش مطرح‌شده به شورای امنیت نقل کرد، نه تغییری حقوقی و قطعی در ساختار حاکمیت منطقه.

مهم‌ترین پرسش‌های بی‌پاسخ اکنون هویت عامل حملات، برآورد نهایی تلفات، وضعیت آوارگان و نتیجه گفت‌وگوهای سودان و سودان جنوبی است. تا روشن‌شدن این موارد، گزارش سازمان ملل شاهدی بر افزایش نوع تهدید است؛ نه مدرکی برای انتساب قطعی عملیات به طرفی معین.