مقام ایرانی از ارسال پیشنهاد هسته‌ای به آمریکا از مسیر قطر خبر داد؛ واشنگتن هنوز تأیید نکرده

یک مقام ارشد ایرانی که نامش فاش نشده، پنجشنبه ۵ نوامبر ۲۰۲۶ به رویترز گفته است تهران پیشنهاد تازه‌ای درباره پرونده هسته‌ای را از طریق قطر به آمریکا فرستاده است. به گفته این مقام، واشنگتن در حال بررسی پیشنهاد است، اما گفت‌وگو درباره جزئیات آن تنها پس از اجرای هفت شرط ایران امکان‌پذیر خواهد بود. در زمان انتشار این گزارش، تأیید عمومی مستقلی از سوی دولت آمریکا یا قطر درباره دریافت همین سند مشخص منتشر نشده است.

اصل میانجی‌گری قطر در گفت‌وگوهای غیرمستقیم ایران و آمریکا پیش‌تر از سوی مقام‌های دیپلماتیک اعلام شده بود. تحول تازه، ادعای ارسال یک پیشنهاد مشخص هسته‌ای و شرط‌گذاری بر سر زمان آغاز بررسی رسمی آن است. متن کامل سند و فهرست نهایی هفت خواسته در منبع ناشناس ارائه نشده است.

مقام ایرانی دقیقاً چه گفته است؟

به روایت منبع رویترز، یک پیشنهاد از طریق دوحه به واشنگتن منتقل شده و مقام‌های آمریکایی در حال مطالعه آن‌اند. منبع حاضر نشده درباره محتوای سند یا زمان واکنش آمریکا توضیح بیشتری بدهد. این گفته از نظر خبری یک ادعای مشخص درباره تبادل پیام است؛ اما ناشناس بودن گوینده و نبود تأیید طرف دریافت‌کننده، درجه قطعیت آن را محدود می‌کند.

نمی‌توان صرف اشاره به ارسال پیشنهاد نتیجه گرفت مذاکرات مستقیم آغاز شده، دولت آمریکا مفاد آن را پذیرفته یا توافق آتش‌بس و هسته‌ای به دست آمده است. ارسال، دریافت، بررسی و پذیرش، چهار مرحله متفاوت در فرایند دیپلماتیک‌اند.

هفت شرط ایران چه نقشی در مذاکرات دارند؟

محسن رضایی، مقام ارشد امنیتی ایران، همان روز در سفر به مسکو اعلام کرد تهران هفت شرط را به آمریکایی‌ها اطلاع داده و تا اجرای آن‌ها از بازگشایی تنگه هرمز یا مذاکره درباره موضوعات اصلی خودداری می‌کند. او در سخنان علنی خود بر ترتیب اقدامات تأکید داشت: ابتدا امتیازها و تضمین‌های مورد درخواست ایران، سپس ورود به گفت‌وگوهای بعدی.

در مواضع منتشرشده مقام‌های ایرانی، رفع تحریم‌ها، آزادسازی دارایی‌های مسدودشده و رسیدگی به خسارت‌های جنگ از جمله موضوعات مطرح بوده‌اند. آمریکا نیز خواسته است مسائل هسته‌ای بخشی از مراحل نخست گفت‌وگو باشند. اختلاف فقط بر سر فهرست موضوع‌ها نیست؛ بر سر این است که هر طرف قبل از دریافت تضمین طرف مقابل چه اقدامی انجام دهد.

قطر چه چیزی را تأیید کرده است؟

قطر در روزهای اخیر از ادامه انتقال پیام‌ها و پیشنهادها میان طرف‌ها و تلاش برای کاهش خطر بازگشت جنگ خبر داده است. این موضع کلی، وجود کانال میانجی‌گری را نشان می‌دهد، اما به‌تنهایی اثبات نمی‌کند سند ادعایی ۵ نوامبر با محتوای توصیف‌شده به دست واشنگتن رسیده است.

میانجی‌گری منطقه‌ای در حالی جریان دارد که جنگ ایران و آمریکا، محدودیت‌های کشتیرانی در هرمز و حملات در کشورهای همسایه بر قیمت انرژی و امنیت منطقه تأثیر گذاشته است. برای تهران، برداشته‌شدن محاصره و محدودیت‌های نفتی اهمیت دارد؛ برای واشنگتن، مسئله هسته‌ای و دسترسی بازرسان در دستور کار قرار دارد.

آیا پیشنهاد به معنی نزدیک‌شدن توافق است؟

از اطلاعات کنونی نمی‌توان احتمال موفقیت توافق را به‌طور معتبر محاسبه کرد. یک نشانه مثبت، ادامه تبادل پیام‌ها با وجود اختلاف‌هاست؛ در مقابل، نبود توافق بر سر ترتیب گام‌های اجرایی و شروط هسته‌ای نشان می‌دهد مانع‌های مهم باقی مانده‌اند.

رونما پیش‌تر در تحلیل مهلت دوروزه برای بازگشایی هرمز و بررسی ساختار تصمیم‌گیری مذاکرات در تهران این اختلاف‌ها را تشریح کرده بود. تحول تازه را باید در همین زمینه دنبال کرد و منتظر تأیید رسمی طرف‌های درگیر، انتشار متن پیشنهاد یا تعیین دور تازه مذاکرات ماند.