فراتر از خبر،نزدیک‌تر به حقیقت
قیمت‌ها
در حال خواندن امنیت اوکراین بدون ناتو؛ تضمین تازه آمریکا چقدر قابل اتکاست؟
AP26316805802362
تحلیل

امنیت اوکراین بدون ناتو؛ تضمین تازه آمریکا چقدر قابل اتکاست؟

پس از نشست ۱۹ نوامبر برلین، آمریکا از احتمال تضمین امنیتی شبیه ماده ۵ ناتو سخن گفته است؛ اما زلنسکی تعهد عملی می‌خواهد و مسکو با حضور نیروی خارجی مخالف است. تحلیل رونما از فاصله وعده تا بازدارندگی.

شش
شاهین شکیبا۳۰ آبان ۱۴۰۵ · ۸ دقیقه مطالعه

تصویر گزارش منبع

در نشست ۱۹ نوامبر ۲۰۲۶ در برلین، بحث درباره آینده جنگ اوکراین از مرز آتش‌بس عبور کرد و به مهم‌ترین پرسش پس از جنگ رسید: اگر اوکراین بدون عضویت رسمی در ناتو با روسیه به توافق برسد، چه کسی مانع حمله بعدی خواهد شد؟ جرد کوشنر، فرستاده آمریکا، از آمادگی احتمالی واشنگتن برای تضمینی شبیه تعهد دفاع جمعی ناتو سخن گفت و مدعی شد روسیه نیز با اصل چنین ترتیبی احساس راحتی می‌کند. در مقابل، ولودیمیر زلنسکی خواستار توضیح دقیق درباره نیروها، سازوکار واکنش و نقش آمریکا شد. هنوز توافق نهایی درباره این تضمین‌ها اعلام نشده است. همین فاصله میان وعده و تعهد قابل اجرا، کانون اختلاف امروز است.

در این تحلیل می‌خوانید
  1. ۱نشست برلین چه چیزی را تغییر داد؟
  2. ۲تضمین «شبیه ماده ۵» دقیقاً چه معنایی دارد؟
  3. ۳چرا زلنسکی به واژه‌ها اعتماد نمی‌کند؟
  4. ۴ادعای کوشنر درباره روسیه با چه احتیاطی باید خوانده شود؟
  5. ۵ادامه این تحلیل مخصوص عضو ویژه است

نشست برلین چه چیزی را تغییر داد؟

نشست «ائتلاف داوطلبان» در برلین با حضور حضوری و مجازی بیش از ۴۰ شرکت‌کننده برگزار شد. این نشست که به گفته ریاست‌جمهوری اوکراین هفدهمین گردهمایی ائتلاف از فوریه ۲۰۲۵ بود، حمایت دفاع هوایی، مشارکت اروپا در دیپلماسی و امنیت پس از جنگ را بررسی کرد. استیو ویتکاف و جرد کوشنر، فرستادگان دولت آمریکا، در کنار رهبران اوکراین و کشورهای اروپایی حاضر بودند.

نشست در همان روز گفت‌وگوی سه‌جانبه دونالد ترامپ، ولادیمیر پوتین و شی جین‌پینگ در چین برگزار شد. هم‌زمانی این دو رویداد نگرانی دیرینه اروپا را برجسته کرد: تصمیم درباره آینده اوکراین یا چارچوب امنیت قاره نباید صرفاً میان قدرت‌های بزرگ و بدون حضور اوکراین و کشورهای اروپایی اتخاذ شود.

دفتر ریاست‌جمهوری اوکراین اعلام کرد که سازوکار حضور اروپا در مذاکرات، با مشارکت نمایندگان پنج کشور اروپایی به همراه اتحادیه اروپا و ناتو، در دستور کار قرار گرفته است. این یک گام دیپلماتیک مهم است، اما حضور در میز مذاکره با توان تحمیل اجرای تعهدات یکسان نیست. به‌ویژه هنوز روشن نیست در صورت اختلاف واشنگتن، بروکسل و کی‌یف بر سر مفاد نهایی، کدام طرف تصمیم تعیین‌کننده را خواهد گرفت.

تضمین «شبیه ماده ۵» دقیقاً چه معنایی دارد؟

ماده پنجم پیمان آتلانتیک شمالی مقرر می‌کند حمله مسلحانه به یک عضو، حمله به همه اعضا تلقی شود و هر عضو برای کمک به طرف آسیب‌دیده اقدام لازم را، مطابق تشخیص خود، انجام دهد. این ماده حتی در ناتو به معنای اعلام خودکار جنگ از سوی همه اعضا نیست؛ نوع اقدام می‌تواند نظامی یا غیرنظامی باشد. قدرت آن از تعهد حقوقی، هماهنگی نظامی و سابقه عملی همکاری اعضا ناشی می‌شود.

بنابراین عبارت «تضمین مشابه ماده ۵» درباره کشوری که عضو ناتو نیست، به‌خودی‌خود هیچ‌یک از مزایای سازمانی عضویت را ایجاد نمی‌کند. چنین تضمینی باید از ابتدا مشخص کند چه اقدامی مصداق حمله جدید است، چه نهادی آن را تأیید می‌کند، پاسخ باید در چه مهلتی آغاز شود و کدام کشور به چه نوع حمایتی متعهد خواهد بود.

برای اوکراین تفاوت میان یک وعده سیاسی و معاهده‌ای الزام‌آور حیاتی است. وعده سیاسی ممکن است با تغییر دولت، بودجه یا اولویت‌های خارجی تضعیف شود. تعهد حقوقیِ تصویب‌شده نیز اجرای خودکار ندارد، اما هزینه عدول از آن بیشتر است و می‌تواند مبنای هماهنگی برنامه‌ریزی‌شده میان کشورهای ضامن باشد.

چرا زلنسکی به واژه‌ها اعتماد نمی‌کند؟

زلنسکی در برلین گفت هنوز مطمئن نیست کی‌یف و واشنگتن از «ماده ۵» معنای یکسانی می‌فهمند. از نگاه او، تضمین معتبر باید به حضور نیروهای شریک، پایگاه‌ها و پاسخ واقعی به حمله جدید پیوند داشته باشد. پرسش او درباره نیروهای آمریکایی، تنها جزئیاتی نظامی نیست؛ در واقع آزمونی است برای سنجش اینکه آیا تضمین پیشنهادی هزینه بازدارندگی را از پیش بر دوش قدرت‌های ضامن می‌گذارد یا صرفاً وعده کمک در آینده خواهد بود.

رئیس‌جمهوری اوکراین همچنان عضویت در ناتو را بهترین تضمین امنیتی می‌داند و هم‌زمان بر پیوند عضویت اتحادیه اروپا با ثبات بلندمدت کشورش تأکید دارد. از این دیدگاه، تضمین‌های جایگزین ممکن است راه‌حل دوره گذار باشند، نه لزوماً جانشین دائمی عضویت در ساختارهای امنیتی غرب.

این موضع ریشه در تجربه امنیتی اوکراین دارد: دولت کی‌یف می‌خواهد توافق پایان جنگ به بازسازی توان دفاعی و احتمال دفاع مؤثر در صورت تجدید حمله متکی باشد. بنابراین نخستین معیار موفقیت مذاکره برای اوکراین نه جذابیت عنوان توافق، بلکه میزان قابل اندازه‌گیری کمک و واکنش ضامنان است.

ادعای کوشنر درباره روسیه با چه احتیاطی باید خوانده شود؟

کوشنر گفته است تصور می‌کند مسکو با اصل تضمین‌هایی بر پایه ماده پنجم کنار آمده است. این گفته فعلاً ارزیابی یک مذاکره‌کننده آمریکایی است، نه متن امضاشده توافق و نه تأیید مستقل دولت روسیه. حتی اگر کرملین با برخی تعهدات امنیتی موافقت کند، اختلاف بر سر حضور نیروهای خارجی در خاک اوکراین می‌تواند باقی بماند.

شش
نویسندهشاهین شکیبا

خبرنگار و تحلیلگر بازارها با تمرکز بر بازارهای مالی و انرژی. حوزه پوشش اصلی او نیویورک، آمریکا است و گزارش‌ها را با تأکید بر داده‌های قابل‌راستی‌آزمایی، زمینه محلی و تفکیک روشن خبر از تحلیل تهیه می‌کند.

دیدگاه خود را بنویسید

برای دادن دیدگاه، عضو رونما شویدساخت حساب رایگان است و کمتر از یک دقیقه طول می‌کشد.

تازه‌ترین‌ها در تحلیل

تحلیل‌ها و خبرهای تازه‌ی همین دسته را دنبال کنید.

مشاهده بیشتر
ادامه مسیرخبر بعدی خودکار باز می‌شود
در حال بارگذاری خبر بعدی…
دنبال کنید
تحلیلجنگ پهپادها در سودان؛ چرا غیرنظامیان بیشترین هزینه را می‌پردازند؟تحلیلآتش‌بس غزه روی کاغذ؛ چرا دولت انتقالی و بازسازی هنوز آغاز نشده‌اند؟تحلیلجرف‌الصخر پس از توافق؛ آیا دولت عراق واقعاً کنترل را پس گرفته است؟تحلیلنشست سه‌قدرت در شنژن؛ آغاز نظم جهانی تازه یا توافقی برای عکس یادگاری؟ایراننان یارانه‌ای پشت کارت‌خوان؛ آیا «مدیریت خرید» به سهمیه‌بندی پنهان تبدیل می‌شود؟تحلیلشکست ۴۸ به ۵۱ در سنا؛ چرا کنگره هنوز نمی‌تواند جنگ ترامپ با ایران را متوقف کند؟امنیت و ژئوپلیتیکترامپ چرا میان حمله دوباره به ایران و ادامه فشار مردد است؟ایرانپرونده هسته‌ای ایران؛ چرا بازگشت بازرسان به آزمون دیپلماسی تبدیل شده است؟اقتصادقبض برق آلمان زیر سایه جنگ ایران؛ رقم ۱۶ میلیارد یورو چه چیزی را نشان می‌دهد؟تحلیلکاپ۳۱ آنتالیا؛ چرا عبارت «گذار از سوخت‌های فسیلی» از پیش‌نویس حذف شد؟