
کمبود سوخت در مالاوی رانندگان را به صفهای شبانه کشاند
کمبود ارز و مشکلات واردات سوخت در مالاوی به صفهای طولانی بنزین و رونق بازار غیررسمی منجر شده است؛ دولت میگوید برای بازگرداندن عرضه تلاش میکند.
جایگاه سوخت در آفریقای جنوبی، سپتامبر ۲۰۲۱؛ عکس آرشیوی موضوعی و نه تصویر بحران سوخت مالاوی. Etienne Swanepoel / Unsplash، مجوز Unsplash. https://unsplash.com/photos/w2dIFXCoKoY
در مالاوی پیدا کردن بنزین به کاری روزانه و فرسایشی تبدیل شده است. رانندگان ساعتها و گاهی تمام شب را در صف پمپبنزینها میگذرانند، آن هم به امید تانکری که ممکن است هرگز نرسد. بحران سوخت که از ماهها پیش در این کشور آفریقای جنوبی جریان داشت، حالا در شهرهای بزرگ مانند بلانتایر و لیلونگوه به نقطهای رسیده که حتی آرامش صفها را هم از بین برده است.
در این خبر بینالمللی میخوانید
صفهایی که به خشونت کشیده شدهاند
کن منگو، ۴۰ ساله و خریدار و فروشنده خودرو در بلانتایر، به خبرنگار الجزیره گفت که پس از چند روز بیبنزینی، با شنیدن خبر رسیدن یک تانکر به پمپبنزین رفته است. به گفته او، پیش از رسیدن وی دوازده نفر در صف بودهاند، اما وضع خیلی زود آشفته شد: رانندگان مینیبوس و موتورسواران جلوی صف میایستادند، درگیری شکل گرفت و زنان در صف به سختی جای خود را حفظ میکردند. منگو میگوید چهار ساعت طول کشید تا ۲۰ لیتر بنزین بگیرد.
ویدئوهایی از درگیری در پمپبنزینها در شبکههای اجتماعی پخش شده است؛ از جمله فیلمی که به نظر میرسد مردی را در حال حمله در یک پمپبنزین نشان میدهد. الجزیره نتوانسته بهطور مستقل شرایط این رویداد را تأیید کند. گزارشهای محلی همچنین از مرگ یک کارگر پمپبنزین خبر میدهند که بر اثر برخورد یک وسیله نقلیه در جریان یک آشوب در پمپبنزین کشته شده است. شهردار بلانتایر نیز بهدلیل حادثهای در صف سوخت، با دعوای حقوقی به اتهام تعرض روبهرو شده است؛ این موارد هم بر پایه گزارشهای محلی و هنوز مستقل از سوی مقامهای رسمی تأیید نشدهاند.
بر اساس گزارش الجزیره، فروش سوخت در بسیاری از جایگاهها به ۲۰ لیتر در روز محدود شده و برخی رانندگان برای گرفتن پنج لیتر اضافه، پول به کارکنان پمپ میدهند. سازمان تنظیمگر انرژی مالاوی هرروز برنامهای از جایگاههایی که قرار است سوخت دریافت کنند منتشر میکند، اما رانندگان میگویند نامعلوم بودن زمان رسیدن تانکرها، برنامهریزی برای سفر یا کار را تقریباً غیرممکن کرده است.
بازار سیاه و قیمتی که از میانگین جهانی فراتر رفته است
وقتی صف به نتیجه نمیرسد، بخشی از رانندگان به بازار سیاه روی میآورند. فروش سوخت بدون مجوز در مالاوی غیرقانونی است، اما کمبود باعث شده فروشندگان غیررسمی سوخت را با قیمتهای بسیار بالاتر بفروشند. منگو میگوید برای دو لیتر بنزین، برای پدرش، ۳۰ هزار کواچا (حدود ۱۷ دلار) پرداخته است. او همچنین گمان میکند بنزینی که برای گاراژش خریده، با آب مخلوط شده بود؛ موتور یکی از خودروها پس از آن خراب شد.
بر پایه دادههای GlobalPetrolPrices که الجزیره به آن استناد کرده، قیمت هر لیتر بنزین در مالاوی حدود ۳٫۲۴ دلار است؛ یعنی بیش از دو برابر میانگین جهانی که حدود ۱٫۵۲ دلار اعلام شده است. روزنامه نیشن مالاوی نیز دستکم شش مرگ ناشی از انفجار سوخت را در سال جاری ثبت کرده است؛ اغلب این حوادث به نگهداری بنزین در خانهها و فروش غیرمجاز مربوط بودهاند.
ریشه ماجرا: کمبود دلار، نه فقط کمبود نفت
دولت مالاوی بحران را ناشی از کمبود ارز خارجی برای پرداخت هزینه واردات سوخت میداند. در بیانیه وزارت انرژی که پیش از تظاهرات برنامهریزیشده منتشر شد، آمده است که چالشهای فعلی تأمین سوخت «عمدتاً ناشی از ترکیبی از محدودیتهای مالی، ارزی و لجستیکی» است که توان کشور را برای واردات مداوم فرآوردههای نفتی تحت تأثیر قرار میدهد.
سازمان تنظیمگر انرژی، یعنی MERA، در اکتبر گذشته نیز به همین ریشه اشاره کرد. سخنگوی آن، فیتینا خونجه، گفت کمبودها «مستقیماً به محدودیتهای ارزی» گره خوردهاند و صنعت تلاش میکند با ارز موجود دوباره موجودی تأمین کند. طبق دادههای بانک مرکزی مالاوی برای ژوئیه ۲۰۲۶، ذخایر ارزی کشور ۶۰۰٫۶ میلیون دلار است که معادل ۲٫۴ ماه واردات است؛ این رقم کمتر از سه ماهی است که بهعنوان حد توصیهشده در نظر گرفته میشود.
بحران با جنگ ایران و آمریکا هم گره خورده است. گزارش رویترز که در ۱۳ اکتبر منتشر شد، میگوید وضعیت پس از پیروزی انتخاباتی پرزیدنت پیتر موتاریکا و افزایش قیمت پمپبنزین اندکی بهتر شد، اما بعد از آغاز جنگ ایران در اواخر فوریه دوباره بدتر شد. تحلیلگران تأکید میکنند که کمبود سوخت در مالاوی تازه نیست، اما شوک قیمتهای جهانی آن را به بحرانی تمامعیار تبدیل کرده است.
تلاشها و وعدههای نیمهتمام
در اواخر اکتبر، انجمن حملونقل مالاوی اعلام کرد که حدود ۲۸۷ تانکر سوخت هفته همان ماه به کشور میرسد؛ از جمله ۱۰۰ تانکر مالاویایی و ۱۵۲ وسیله نقلیه متعلق به یک شرکت تانزانیایی که در دار السلام بارگیری شده بودند، و ۳۵ تانکر دیگر در بیرا در موزامبیک. سخنگوی این انجمن گفت گرهگشایی از بندرهای منطقهای پس از درخواست مستقیم از رئیسجمهور حاصل شده است. با این حال، در گزارشهای بعدی تأیید نشده که این محمولهها چقدر کمبود را برطرف کردهاند.
مصرف روزانه مالاوی حدود یک میلیون لیتر بنزین و یک میلیون لیتر گازوئیل است. طبق برآورد وزارت انرژی و مقامهای صنعت، واردات سالانه بخشی از این نیاز را تأمین میکند، اما بخش بزرگی از آن منوط به ارز قابل دسترس است. مصرفکنندگان میگویند این تانکرها فقط یک مسکن موقت هستند و دولت باید بتواند جلوی تکرار کمبود را بگیرد.
اعتراض، تعویق و فشار سیاسی
کمبود سوخت، همراه با بحران ارزی و قطعی برق، به مطالبهای برای پاسخگویی دولت تبدیل شده است. ائتلاف مدافعان حقوق بشر مالاوی (HRDC) تظاهرات سراسری ۱۷ نوامبر را برنامهریزی کرده بود و خواستار استعفای وزیر انرژی شد، اما این تظاهرات به تعویق افتاد. پلیس اعلام کرد که به دلیل تعهد افسرانش به یک رژه حزب حاکم در همان روز، امنیت کافی برای تظاهرات را نمیتواند تأمین کند. مایکل کایاتسا، رئیس این ائتلاف، گفت تصمیم به تعویق، «نگرانی واقعی برای امنیت عمومی» بوده و نه عقبنشینی از مطالبات.
کایاتسا وضع سوخت را «دردناک» توصیف کرد و گفت این بحران فقط حملونقل و تجارت را تحت تأثیر نمیدهد، بلکه دسترسی به خدمات درمانی، آموزش و غذا را هم مختل میکند. او همچنین گفت خرید سوخت از بازار سیاه معمولاً نه از سر قانونشکنی، بلکه برای تأمین نیاز روزانه است و مسئولیت تأمین سوخت بهطور عادی بر عهده دولت است.
چه چیزی روشن نیست
هنوز روشن نیست تانکرهای وعدهدادهشده تا چه اندازه و در چه زمانی به پمپبنزینها رسیدهاند. گزارشها درباره حجم دقیق ورودیها، زمان تحویل و نرخ مصرف در شهرها و روستاها ناهمگون است. همچنین گفتوگوی دولت با صندوق بینالمللی پول درباره وام جدید در گزارش رویترز در اکتبر «هنوز به توافق نرسیده» بود و اکنون معلوم نیست این مذاکره چه نتیجهای داشته است.
سه موضوع دیگر هم نیاز به شفافیت دارد: صحت ادعاهای مربوط به خشونت و مرگ در پمپبنزینها، میزان واقعی تلفات حوادث انفجار مرتبط با نگهداری سوخت، و دلیل دقیق تعویق تظاهرات و اینکه آیا پیشنهاد استعفای وزیر انرژی در گام بعدی پیگیری میشود یا نه. تا وقتی این موارد از سوی مقامهای رسمی یا ارزیابی مستقل تأیید نشود، بخشی از تصویر بحران در حد ادعا باقی میماند.
منابع
- خبرگزاری Reuters
- منبع رسمی International Monetary Fund (IMF)
- منبع رسمی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران
- منبع تکمیلی الجزیره — گزارش میدانی بحران سوخت مالاوی، ۲۰ نوامبر ۲۰۲۶
اعتبارسنجی
پیوند تأیید همین خبرتازهترینها در آفریقا
تحلیلها و خبرهای تازهی همین دسته را دنبال کنید.










