
ترامپ چرا میان حمله دوباره به ایران و ادامه فشار مردد است؟
تحلیل ۳۶۰ رونما از محاسبات ترامپ درباره حمله دوباره به ایران: فشار اسرائیل، محدودیتهای نظامی واشنگتن، ابهام هستهای، تنگه هرمز و چهار مسیر پیشرو.
تحلیل رونما | ۲۱ نوامبر ۲۰۲۶
در این تحلیل سیاسی میخوانید
دونالد ترامپ برای تصمیمگیری درباره حمله گسترده تازه به ایران عجله ندارد؛ اما تعلل او به معنای پایان جنگ یا کنارگذاشتن گزینه نظامی نیست. در واشنگتن، مدافعان تشدید حملات، طرفداران فشار اقتصادی و حامیان توافق موقت بر سر یک پرسش اختلاف دارند: آیا یک دور دیگر بمباران میتواند چیزی را به دست آورد که ماهها جنگ و محاصره به دست نیاورده است؟
ترامپ در گفتوگوی ۱۹ نوامبر با رویترز، درباره زمان تصمیم به آغاز سال آینده اشاره کرد و گفت آمریکا وقت دارد. تقریباً همزمان، گزارشهای تازه از تلاش مقامهای اسرائیلی برای متقاعدکردن واشنگتن به حمله، فشار بر زیرساختهای نظامی آمریکا و بنبست بازرسیهای هستهای حکایت داشتند. کنار هم قراردادن این شواهد تصویر یک تصمیم قطعی برای جنگ را نمیسازد؛ تصویر حکومتی را میسازد که میان ابزارهای پرهزینه و اهداف نامطمئن مانده است.
تز اصلی: محتملبودن حمله محدود را نباید با قطعیبودن جنگ فراگیر یکی دانست. واشنگتن هنوز ابزار ضربهزدن دارد، تهران هنوز ظرفیت ایجاد هزینه متقابل دارد و هیچیک از این دو واقعیت ثابت نمیکند که حمله تازه به توافق پایدار، نظارت هستهای بیشتر یا امنیت کشتیرانی منجر خواهد شد. این تحلیل احتمالها را بدون درصدسازی و بدون ادعای دسترسی به مذاکرات محرمانه بررسی میکند.
آنچه باید بدانیم
- اظهارات ثبتشده ترامپ در ۱۹ نوامبر از تعویق تصمیم درباره حملات گسترده تا پس از آغاز ۲۰۲۷ حکایت دارد؛ این وعده، ضمانت توقف حملات محدود نیست.
- اسرائیل درصدد جلب حمایت آمریکا برای عملیات تازه است؛ گزارش دیدار رئیس موساد با مقامهای آمریکایی بر منابع مطلعِ ناشناس تکیه دارد و به معنی موافقت ترامپ نیست.
- چهار قدرت غربی در نشست آژانس در ۱۸ نوامبر بر بازگشت بازرسان به تأسیسات هستهای ایران اصرار کردند؛ تهران تهدید نظامی و خسارت حملات قبلی را مانع بازگشت عادی نظارت میداند.
- در تنگه هرمز، حتی بدون شروع عملیات گسترده، تهدید کشتیها، هزینه بیمه و نااطمینانی تجاری ادامه دارد؛ شدت اختلال بسته به شیوه شمارش عبورها متفاوت گزارش میشود.
- فرسایش سیاسی و نظامیِ منازعه، معادل ناتوانی آمریکا از حمله نیست؛ همانگونه که تهدید ایران به تلافی، تضمینکننده وقوع یا موفقیت آن نیست.
۱. وضعیت واقعی: جنگ متوقف نشده، بحث بر سر گسترش آن است
برای فهم خبرِ «حمله دوباره» ابتدا باید دو سطح درگیری را جدا کرد. آمریکا و اسرائیل در ژوئن ۲۰۲۵ تأسیسات هستهای ایران را هدف گرفتند و در ۲۸ فوریه ۲۰۲۶ دور تازهای از عملیات نظامی آغاز شد. در ماههای بعد، تنش نظامی و دریایی ادامه یافت و گزارشهایی از ضربات محدود در محدوده تنگه هرمز و جزیره قشم منتشر شد. بنابراین پرسش امروز آغاز جنگ از نقطه صفر نیست؛ پرسش از تبدیل درگیریهای محدود و فشار مستمر به عملیات هوایی بزرگتر است.
تمایز در مقیاس اهمیت دارد. تصمیم برای حمله به یک تهدید فوریِ دریایی از نظر هدف، توجیه اعلامی، مدت و پیامد سیاسی با کارزار چندروزه علیه شبکهای از تأسیسات نظامی و هستهای متفاوت است. ممکن است دولت آمریکا در سطح اول دست به اقدام بزند، در حالی که در سطح دوم تصمیم را عقب بیندازد. هر گزارشی که این دو را یکسان بنویسد، شدت خطر را نادرست به خواننده منتقل میکند.
رونما پیشتر در تحلیل هزینههای برق، نفت و رهگیرها در دور بعدی جنگ به محدودیتهای عملیاتی پرداخته بود. تغییر مهم اکنون در زمانبندی سیاسی، رایزنی امنیتی اسرائیل و اطلاعات تازه آژانس است، نه صرفاً تکرار بحث قدرت موشک و پدافند.
۲. پشت درهای بسته واشنگتن چه چیزی را میتوان واقعاً دانست؟
اظهارنظر علنی رئیسجمهوری، سند قابل استناد است؛ روایت از اختلاف در جلسات محرمانه، تا زمانی که اسناد آن علنی نشده، گزارش منتسب به منابع مطلع است. در گفتوگوی منتشرشده از سوی اکسیوس در ۲ نوامبر، سه مسیر در میان مشاوران ترامپ مطرح شده بود: حرکت به سمت توافق، بازگشت به عملیات گسترده و ادامه فشار اقتصادی بدون توافق فوری. در آن گزارش، جیدی ونس و استیو ویتکاف به مسیر مذاکره، بنیامین نتانیاهو و پیت هگست به تداوم اقدام نظامی و اسکات بسنت، مارکو روبیو و جان رتکلیف به حفظ فشار اقتصادی نسبت داده شده بودند. این تقسیمبندی، برداشت آن گزارش از مواضع آن مقطع است؛ نه صورتجلسه رسمی دولت.
در مصاحبه تازهتر ۱۹ نوامبر، ترامپ تصمیم را عملاً به پس از اول ژانویه حواله داد. این اظهارات در شرایطی بیان شد که رئیسجمهوری پیشتر نیز میان تهدید، اعلام آمادگی برای مذاکره و تأکید بر فشار اقتصادی جابهجا شده بود. تغییر لحن میتواند بخشی از تاکتیک چانهزنی باشد، اما بدون داده مستقل نمیتوان آن را به «نقشه قطعی حمله» یا «تصمیم قطعی برای صلح» ترجمه کرد.
گزارش ۲۱ نوامبر فایننشال تایمز از نگرانی درباره حفظ آمادگی طولانیمدت نیروهای آمریکایی و فشار بر ذخایر و مأموریتهای دیگر خبر میدهد. در همان گزارش، یک مقام نظامی آمریکا برداشتِ پایانیافتن زمان یا فرسودگی حتمی فرماندهی مرکزی را رد کرده است. نتیجه دقیق این است: دوام آرایش فعلی ممکن است هزینه و محدودیت ایجاد کند، نه اینکه سندی قطعی از «فقط چند هفته فرصت حمله» در دست باشد.
۳. اسرائیل چه میخواهد و چرا اکنون فشار میآورد؟
نگاه دولت اسرائیل بر این فرض استوار است که فاصله زمانی به ایران فرصت ترمیم بخشی از توان موشکی، پهپادی و زیرساختهای آسیبدیده را میدهد. گزارش ۱۸ نوامبر درباره سفر رومن گوفمن، رئیس موساد، به واشنگتن میگوید او در دیدار با مقامهایی از جمله جان رتکلیف، مدیر سیا، خواستار اقدام مشترک شده است. اصلِ جزئیات این رایزنیها از افراد آگاه نقل شده و علنیشدن محتوای کامل اطلاعات ارائهشده به آمریکا هنوز رخ نداده است.
این استدلال نظامی یک ضعف منطقی دارد: حتی اگر بازسازی توان ایران ثابت شود، خودبهخود روشن نمیکند که حمله مجدد توان بازسازی بعدی را از بین میبرد. همچنین باید میان اطلاعات درباره قابلیت نظامی ایران، ادعا درباره قصد استفاده از آن و نتیجهگیری درباره فوریت حمله تمایز گذاشت. هر کدام به شواهد جداگانه نیاز دارند.
سیاست داخلی اسرائیل نیز بخشی از زمینه است. تضعیف موقعیت پارلمانی نتانیاهو میتواند انگیزه او برای برجستهکردن پرونده امنیتی را افزایش دهد، اما نسبتدادن درخواست حمله صرفاً به تلاش برای حفظ قدرت، بدون مدرک درباره انگیزه شخصی او، تحلیل اثباتنشده خواهد بود. احتمال همزمانی محاسبات امنیتی و سیاسی را باید بررسی کرد، نه اینکه یکی را از پیش جایگزین دیگری دانست.
۴. چرا ترامپ همچنان تعلل میکند؟
تعلل میتواند از همزمانی چهار محاسبه ناشی شود. نخست، هر کارزار هوایی ممکن است توان مشخصی را تخریب کند اما پاسخ سیاسی مطلوب ایجاد نکند. دوم، حفظ ناوها، هواپیماها، سامانههای پدافندی و ذخیره مهمات در یک منطقه، امکان استفاده از آنها را در سایر مأموریتهای آمریکا کاهش میدهد. سوم، یک حمله بزرگ خطر واکنش زنجیرهای در خلیج فارس و افزایش قیمت انرژی را بالا میبرد. چهارم، هزینه سیاسی ادامه جنگ پس از انتخابات میاندورهای آمریکا برای کاخ سفید بیشتر شده است.
این عوامل فرماندهی آمریکا را از اجرای عملیات ناتوان نمیکنند. آنها «قیمت سیاسی و فرصت» تصمیم را تغییر میدهند: حتی اگر پیروزی تاکتیکی ممکن باشد، رئیسجمهوری باید توضیح دهد مرحله پس از آن چیست، چه کسی مسیر هرمز را امن نگه میدارد و چگونه میتوان خروج از بحران را راستیآزمایی کرد.
منابع
- خبرگزاری Reuters
- خبرگزاری Associated Press (AP)
- منبع تکمیلی رویترز ـ اظهارات مستقیم ترامپ درباره تعویق تصمیم، ۱۹ نوامبر ۲۰۲۶
- منبع تکمیلی اکسیوس ـ گفتوگو با ترامپ و سه رویکرد دولت آمریکا، ۲ نوامبر ۲۰۲۶
- منبع تکمیلی فایننشال تایمز ـ بررسی حملات تازه و اختلاف ارزیابی درباره آمادگی نظامی، ۲۱ نوامبر ۲۰۲۶
- منبع تکمیلی رویترز/تایمز آو اسرائیل ـ گزارش سفر رئیس موساد به واشنگتن، ۱۸ نوامبر ۲۰۲۶
- منبع تکمیلی دولت بریتانیا ـ متن رسمی بیانیه چهار کشور درباره پادمان ایران، ۱۸ نوامبر ۲۰۲۶
- منبع تکمیلی فایننشال تایمز ـ روند تردد نفتکشها در هرمز، ۲۱ نوامبر ۲۰۲۶
اعتبارسنجی
پیوند تأیید همین خبرتازهترینها در امنیت و ژئوپلیتیک
تحلیلها و خبرهای تازهی همین دسته را دنبال کنید.









