قطر برای بیمه درآمدش در برابر بسته‌شدن هرمز، بزرگ‌ترین خریدار ال‌ان‌جی آمریکا می‌شود

قطرانرژی در فاصله یک هفته دو قرارداد بلندمدت برای خرید تا ۷ میلیون تن ال‌ان‌جی آمریکا در سال امضا کرد و به برآورد وود مکنزی تا ۲۰۳۳ بزرگ‌ترین خریدار گاز مایع آمریکا می‌شود. سعد الکعبی، وزیر مشاور قطر در امور انرژی، هدف را درآمدزایی در صورت بسته‌شدن تنگه هرمز گفته است. این گزارش توضیح می‌دهد این قراردادها چه چیزی را عوض می‌کنند، از کی اثر دارند و چه چیزی هنوز معلوم نیست.

قطر چه خرید و از کی تحویل می‌گیرد؟

قطرانرژی، شرکت دولتی انرژی قطر، ۲۲ اکتبر با دو شرکت تابعه شنیر انرژی، یعنی سابین پس لیکوئفکشن در لوئیزیانا و کورپوس کریستی لیکوئفکشن در تگزاس، قرارداد خرید ۲ میلیون تن در سال از هر کدام بست. به گفته شنیر، محموله‌ها به صورت تحویل روی عرشه در بندر مبدأ (FOB) فروخته می‌شوند، تحویل از اوایل دهه ۲۰۳۰ آغاز می‌شود و تا پایان ۲۰۵۴ ادامه دارد. ۱ میلیون تن از سهم سابین پس به تصمیم نهایی سرمایه‌گذاری فاز نخست توسعه این پایانه بستگی دارد.

یک هفته بعد، ۲۹ اکتبر، قرارداد دوم با وودساید امضا شد: تا ۳ میلیون تن در سال برای ۲۰ سال از پروژه لوئیزیانا ال‌ان‌جی نزدیک لیک چارلز. این پروژه در حال ساخت است، سه واحد مایع‌سازی با ظرفیت مجموع ۱۶٫۵ میلیون تن دارد و نخستین تولید را برای ۲۰۲۹ هدف گرفته است. به گفته وودساید، عرضه با راه‌اندازی واحد دوم شروع می‌شود و با واحد سوم به ۳ میلیون تن می‌رسد. قطرانرژی آغاز تحویل را ۲۰۳۰ اعلام کرده است.

سعد شریده الکعبی، وزیر مشاور در امور انرژی و مدیرعامل قطرانرژی، در بیانیه ۲۹ اکتبر گفت: «این حجم‌های اضافه، قطرانرژی را به بزرگ‌ترین خریدار ال‌ان‌جی از آمریکا تبدیل می‌کند.» او پروژه گلدن پس در تگزاس را هم ستون این راهبرد خواند.

چرا قطر خریدار گاز رقیبش شده است؟

پاسخ را خود الکعبی داده است. او ۲۹ اکتبر در گفت‌وگو با رویترز گفت این خریدها بخشی از یک راهبرد تجاری است: «در سناریویی که تنگه بسته شود، که همان پیشامد واقعی مورد نظر ماست، قیمت گاز فوراً جهش می‌کند و می‌توان برای قطرانرژی درآمدی ساخت که در غیر این صورت ساخته نمی‌شد.» به عبارت دیگر، اگر محموله‌های رأس لفان پشت هرمز بمانند، گازی که از سواحل آمریکا بارگیری می‌شود همچنان فروختنی است و در بازار گران‌تر هم فروخته می‌شود.

این منطق از تجربه امسال می‌آید. به اعلام قطرانرژی، حملات موشکی ایران به مجتمع رأس لفان در ۱۸ و ۱۹ مارس دو واحد از ۱۴ واحد مایع‌سازی و یکی از دو واحد گاز به مایع (GTL) را آسیب زد. الکعبی در آن زمان گفت ۱۲٫۸ میلیون تن ظرفیت سالانه برای سه تا پنج سال از کار می‌افتد و قطر ناچار است برای قراردادهای بلندمدت با مشتریانی در چین، کره جنوبی، ایتالیا و بلژیک وضعیت قوه قهریه اعلام کند. او در اکتبر زمان تعمیر را حدود سه سال گفته است.

الکعبی به رویترز گفت این خریدها سرمایه‌گذاری تازه‌ای لازم ندارد و از ساخت خط لوله یا تأسیسات تولید جدید بسیار ارزان‌تر است. قطرانرژی قصد دارد این گاز را با بازوی تجاری خود و ناوگان حدود ۲۰۰ فروندی کشتی‌های ال‌ان‌جی به مشتریان در سراسر جهان بفروشد. به نوشته فایننشال تایمز، هیچ بخشی از این گاز به خود قطر نمی‌رود.

مسیر این تصمیم

1. ۲۸ فوریه ۲۰۲۶ (۹ اسفند ۱۴۰۴)آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران؛ کشتیرانی در هرمز مختل شد.
2. ۱۸ و ۱۹ مارس ۲۰۲۶ (۲۷ و ۲۸ اسفند ۱۴۰۴)حملات ایران به رأس لفان؛ ۱۷ درصد ظرفیت صادرات ال‌ان‌جی قطر از مدار خارج شد.
3. ۲۲ اکتبر ۲۰۲۶ (۳۰ مهر ۱۴۰۵)قرارداد ۴ میلیون تنی با شنیر.
4. ۲۹ اکتبر ۲۰۲۶ (۷ آبان ۱۴۰۵)قرارداد ۳ میلیون تنی با وودساید و اعلام اینکه قطرانرژی بزرگ‌ترین خریدار ال‌ان‌جی آمریکا شده است.
5. ۴ نوامبر ۲۰۲۶ (۱۳ آبان ۱۴۰۵)فایننشال تایمز به نقل از وود مکنزی نوشت سبد آمریکایی قطرانرژی تا ۲۰۳۳ به حدود ۲۳٫۷ میلیون تن در سال می‌رسد.

برای ایران و اهرم هرمز چه معنایی دارد؟

ال‌ان‌جی تولیدشده در خود قطر برای رسیدن به بازار از تنگه هرمز می‌گذرد و همین، قطر را در برابر بسته‌شدن تنگه به یکی از آسیب‌پذیرترین صادرکنندگان بزرگ گاز تبدیل کرده است. سهم ۷۰ درصدی قطرانرژی در گلدن پس از پیش بخشی از سبد این شرکت را بیرون از خلیج فارس قرار داده بود؛ قراردادهای تازه با شنیر و وودساید این بخش را از راه خرید بلندمدت گسترش می‌دهند. این تحول با روندی که رونما پیش‌تر درباره خط‌لوله‌های دورزننده هرمز در کشورهای خلیج فارس بررسی کرد هم‌جهت است؛ با این تفاوت که الکعبی ساخت خط لوله برای گاز قطر را گران‌تر از خرید از بیرون می‌داند.

الکعبی خود محدودیت مهمی را گفته است: گاز آمریکایی نمی‌تواند جایگزین تعهدات قطر به مشتریان بلندمدتش شود، چون آن قراردادها نقطه‌به‌نقطه‌اند و تحویل از پایانه‌ای مشخص به مقصدی مشخص را لازم دارند. پس خریداران آسیایی و اروپایی گاز قطر همچنان به هرمز وابسته می‌مانند.

چه چیزی این تصویر را کوچک‌تر می‌کند؟

حجم‌ها نسبت به اندازه قطر هنوز محدودند. اگر ۱۲٫۸ میلیون تن معادل ۱۷ درصد ظرفیت باشد، ظرفیت صادرات ال‌ان‌جی قطر پیش از حمله حدود ۷۵ میلیون تن در سال بوده است (محاسبه رونما)؛ ۷ میلیون تن قراردادهای تازه حدود ۹ درصد آن است. رقم ۲۳٫۷ میلیون تنی هم برآورد وود مکنزی است، نه مجموع قراردادهای امضاشده، و بخشی از آن سهم مالکیت قطر در گلدن پس است، نه خرید.

تحویل هم به ساخت به‌موقع پروژه‌ها بستگی دارد: لوئیزیانا ال‌ان‌جی هنوز در حال ساخت است و بخشی از سهم شنیر به تصمیم سرمایه‌گذاری آینده گره خورده. الکعبی گفته تا پایان سال قراردادهای بیشتری با حجم «بسیار بالاتر» از ۷ میلیون تن انتظار دارد و با «همه»، از جمله ونچر گلوبال، در حال مذاکره است. جیسون فییر از شرکت کارگزاری انرژی پوتن اند پارتنرز به فایننشال تایمز گفته دو یا سه قرارداد آمریکایی دیگر محتمل است.

جمع‌بندی و شاخص‌های رصد

قطر صادرات تولید داخلی خود را از مسیر هرمز خارج نکرده، اما با این دو قرارداد بخش بزرگ‌تری از درآمد آینده‌اش را به گازی گره می‌زند که از هرمز نمی‌گذرد. چون تحویل در این قراردادها از ۲۰۳۰ به بعد است، اثر اصلی آن‌ها بلندمدت است. سه نشانه جهت را روشن می‌کند: امضای قراردادهای تازه‌ای که الکعبی تا پایان سال وعده داده؛ تصمیم سرمایه‌گذاری شنیر برای توسعه سابین پس؛ و زمان بازگشت دو واحد آسیب‌دیده رأس لفان به مدار.